рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16: рджैрд╡ाрд╕ुрд░ рд╕рдо्рдкрдж्рд╡िрднाрдЧ рдпोрдЧ – 24 рд╢्рд▓ोрдХ, рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдФрд░ рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде
Bhagavad Gita Chapter 16 | Gita Adhyay 16 | Daivasura Sampad Vibhaga Yoga | 24 Shlokas in Sanskrit with Hindi Meaning

рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16: рджैрд╡ाрд╕ुрд░ рд╕рдо्рдкрдж्рд╡िрднाрдЧ рдпोрдЧ рдХा рдкрд░िрдЪрдп
рд╢्рд░ीрдордж्рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХा рд╕ोрд▓рд╣рд╡ाँ рдЕрдз्рдпाрдп “рджैрд╡ाрд╕ुрд░ рд╕рдо्рдкрдж्рд╡िрднाрдЧ рдпोрдЧ” (Daivasura Sampad Vibhaga Yoga) рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдХुрд▓ 24 рд╢्рд▓ोрдХ рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рдордиुрд╖्рдп рдХे рдЪрд░िрдд्рд░ рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рджो рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों—рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा рдФрд░ рдЖрд╕ुрд░ी рд╕рдо्рдкрджा—рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рд╡рд░्рдгрди рдХрд░рддे рд╣ैं।
рднрдЧрд╡ाрди рдкрд╣рд▓े рджैрд╡ी рдЧुрдгों рдЬैрд╕े рдиिрд░्рднрдпрддा, рдорди рдХी рд╢ुрдж्рдзрддा, рдЖрдд्рдорд╕ंрдпрдо, рджाрди, рдЕрд╣िंрд╕ा, рд╕рдд्рдп, рдХ्рд╖рдоा, рджрдпा, рд╕рд░рд▓рддा рдФрд░ рд╡िрдирдо्рд░рддा рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХрд░рддे рд╣ैं।
рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдЬैрд╕े рджрдо्рдн, рдШрдордг्рдб, рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдХ्рд░ोрдз, рдХрдаोрд░рддा, рдЕрдЬ्рдЮाрди, рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдХाрдордиा рдФрд░ рд▓ोрдн рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрддे рд╣ैं।
рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рдЕंрдд рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз рдФрд░ рд▓ोрдн рдХो рдордиुрд╖्рдп рдХे рдкрддрди рдХे рддीрди рдж्рд╡ाрд░ рдмрддाрддे рд╣ैं рдФрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХो рдХрд░्рддрд╡्рдп-рдЕрдХрд░्рддрд╡्рдп рдХे рдиिрд░्рдгрдп рдоें рдк्рд░рдоाрдг рдоाрдирдиे рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рджेрддे рд╣ैं।
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд: рдЧीрддा рдоें “рджैрд╡ी” рдФрд░ “рдЖрд╕ुрд░ी” рд╕рдо्рдкрджा рдХो рдоुрдЦ्рдпрддः рдордиुрд╖्рдп рдХे рдЧुрдгों, рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдФрд░ рдЖрдЪрд░рдг рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрди्рд╣ें рдХेрд╡рд▓ рдХिрд╕ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╕्рдеाрдпी рдкрд╣рдЪाрди рдпा рдЬрди्рдо рд╕े рдЬुрдб़ी рд╢्рд░ेрдгी рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭрдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ै।
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХे ренрд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп рдХे резрелрд╡ें рд╢्рд▓ोрдХ рдоें рддрдеा репрд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп рдХे резрезрд╡ें рдФрд░ резреирд╡ें рд╢्рд▓ोрдХों рдоें рднрдЧрд╡ाрди рдиे рдЕрд░्рдЬुрди рд╕े рдХрд╣ा рдеा рдХि рдЖрд╕ुрд░ी рдФрд░ рд░ाрдХ्рд╖рд╕ी рдк्рд░рдХृрддि рдХो рдзाрд░рдг рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдоूрдв़ рдоेрд░ा рднрдЬрди рдирд╣ीं рдХрд░ рд╕рдХрддे, рд╡рд░ं рдоेрд░ा рддिрд░рд╕्рдХाрд░ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рддрдеा репрд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп рдХे резрейрд╡ें рдФрд░ резрекрд╡ें рд╢्рд▓ोрдХ рдоें рдХрд╣ा рдХि "рджैрд╡ी-рдк्рд░рдХृрддि рд╕े рдпुрдХ्рдд рдорд╣ाрдд्рдоाрдЬрди рдоुрдЭे рд╕рдм рднूрддों (рд╕рдорд╕्рдд рдк्рд░ाрдгिрдпों) рдХा рдЖрджि рдФрд░ рдЕрд╡िрдиाрд╢ी рд╕рдордЭрдХрд░ рдЕрдирди्рдп рдк्рд░ेрдо рдХे рд╕ाрде рд╕рдм рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдиिрд░ंрддрд░ рдоेрд░ा рднрдЬрди рдХрд░рддे рд╣ैं।"
рдкрд░рди्рддु рджूрд╕рд░ा рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдЪрд▓рддा рд░рд╣рдиे рдХे рдХाрд░рдг рд╡рд╣ाँ рджैрд╡ी рдк्рд░рдХृрддि рдФрд░ рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рдХृрддि рдХे рд▓рдХ्рд╖рдгों рдХा рд╡рд░्рдгрди рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХा। рдлिрд░ резрелрд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рдЙрди्рдиीрд╕рд╡ें рд╢्рд▓ोрдХ рдоें рднрдЧрд╡ाрди рдиे рдХрд╣ा рдХि "рдЬो рдЬ्рдЮाрдиी рдорд╣ाрдд्рдоा рдоुрдЭे 'рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо' рдЬाрдирддे рд╣ैं, рд╡े рд╕рдм рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рдоेрд░ा рднрдЬрди рдХрд░рддे рд╣ैं।" рдЗрд╕ рдкрд░ рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╣ी рднрдЧрд╡ाрди् рдХो рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо рдЬाрдирдХрд░ рд╕рд░्рд╡рднाрд╡ рд╕े рдЙрдирдХा рднрдЬрди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рджैрд╡ी-рдк्рд░рдХृрддि рдпुрдХ्рдд рдорд╣ाрдд्рдоा рдкुрд░ुрд╖ों рдХे рдФрд░ рдЙрдирдХा рднрдЬрди рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рдХृрддि рдпुрдХ्рдд рдЕрдЬ्рдЮाрдиी рдордиुрд╖्рдпों рдХे рдХ्рдпा-рдХ्рдпा рд▓рдХ्рд╖рдг рд╣ैं- рдпрд╣ рдЬाрдирдиे рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЕрддрдПрд╡ рдЕрдм рднрдЧрд╡ाрди рджोрдиों рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рд╕्рд╡рднाрд╡ рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░рдкूрд░्рд╡рдХ рд╡рд░्рдгрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдпे резремрд╡ां рдЕрдз्рдпाрдп рдЖрд░рдо्рдн рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдоें рд╡े рдкрд╣рд▓े рддीрди рд╢्рд▓ोрдХों рдж्рд╡ाрд░ा рджैрд╡ी-рд╕рдо्рдкрджा рд╕े рдпुрдХ्рдд рд╕ाрдд्рдд्рд╡िрдХ рдкुрд░ुрд╖ों рдХे рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд▓рдХ्рд╖рдгों рдХा рд╡िрд╕्рддाрд░рдкूрд░्рд╡рдХ рд╡рд░्рдгрди рдХрд░рддे рд╣ैं।
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕ंрджेрд╢
рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХो рд╕рд░рд▓ рд╢рдм्рджों рдоें рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕рдордЭ рд╕рдХрддे рд╣ैं:
рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा → рдЖрдд्рдорд╕ंрдпрдо, рд╕рдд्рдп, рджрдпा, рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕рджाрдЪाрд░ → рдоुрдХ्рддि рдХी рдУрд░
рдЖрд╕ुрд░ी рд╕рдо्рдкрджा → рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдХ्рд░ोрдз, рд▓ोрдн, рдЫрд▓ рдФрд░ рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдЗрдЪ्рдЫाрдПँ → рдмंрдзрди рдФрд░ рдкрддрди рдХी рдУрд░
рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рдХा рд╕ंрджेрд╢ рдХेрд╡рд▓ рджूрд╕рд░ों рдХो “рджैрд╡ी” рдпा “рдЖрд╕ुрд░ी” рдмрддाрдиे рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдоौрдЬूрдж рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рджेрдиा рднी рд╣ै।
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा - рд╖ोрдбрд╢ рдЕрдз्рдпाрдп рдХे 24 рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╢्рд▓ोрдХ (Gita Chapter 16 Daivasura Sampad Vibhaga Yoga) | Bhagwat Geeta Adhyay 16, Shlok in Sanskrit
рд╢्рд░ीрднрдЧрд╡ाрдиुрд╡ाрдЪ
рдЕрднрдпं рд╕рдд्рдд्рд╡рд╕ंрд╢ुрдж्рдзिрд░्рдЬ्рдЮाрдирдпोрдЧрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрддिः। рджाрдиं рджрдорд╢्рдЪ рдпрдЬ्рдЮрд╢्рдЪ рд╕्рд╡ाрдз्рдпाрдпрд╕्рддрдк рдЖрд░्рдЬрд╡рдо्॥рез॥
рдЕрд╣िंрд╕ा рд╕рдд्рдпрдордХ्рд░ोрдзрд╕्рдд्рдпाрдЧः рд╢ाрди्рддिрд░рдкैрд╢ुрдирдо्।
рджрдпा рднूрддेрд╖्рд╡рд▓ोрд▓ुрдк्рдд्рд╡ं рдоाрд░्рджрд╡ं рд╣्рд░ीрд░рдЪाрдкрд▓рдо्॥реи॥
рддेрдЬः рдХ्рд╖рдоा рдзृрддिः рд╢ौрдЪрдордж्рд░ोрд╣ो рдиाрддिрдоाрдиिрддा।
рднрд╡рди्рддि рд╕рдо्рдкрджं рджैрд╡ीрдорднिрдЬाрддрд╕्рдп рднाрд░рдд॥рей॥
рджрдо्рднो рджрд░्рдкोрд╜рднिрдоाрдирд╢्рдЪ рдХ्рд░ोрдзः рдкाрд░ुрд╖्рдпрдоेрд╡ рдЪ।
рдЕрдЬ्рдЮाрдиं рдЪाрднिрдЬाрддрд╕्рдп рдкाрд░्рде рд╕рдо्рдкрджрдоाрд╕ुрд░ीрдо्॥рек॥
рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрдж्рд╡िрдоोрдХ्рд╖ाрдп рдиिрдмрди्рдзाрдпाрд╕ुрд░ी рдорддा।
рдоा рд╢ुрдЪः рд╕рдо्рдкрджं рджैрд╡ीрдорднिрдЬाрддोрд╜рд╕ि рдкाрдг्рдбрд╡॥рел॥
рдж्рд╡ौ рднूрддрд╕рд░्рдЧौ рд▓ोрдХेрд╜рд╕्рдоिрди्рджैрд╡ рдЖрд╕ुрд░ рдПрд╡ рдЪ।
рджैрд╡ो рд╡िрд╕्рддрд░рд╢ः рдк्рд░ोрдХ्рдд рдЖрд╕ुрд░ं рдкाрд░्рде рдоे рд╢ृрдгु॥рем॥
рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिं рдЪ рдиिрд╡ृрдд्рддिं рдЪ рдЬрдиा рди рд╡िрджुрд░ाрд╕ुрд░ाः।
рди рд╢ौрдЪं рдиाрдкि рдЪाрдЪाрд░ो рди рд╕рдд्рдпं рддेрд╖ु рд╡िрдж्рдпрддे॥рен॥
рдЕрд╕рдд्рдпрдордк्рд░рддिрд╖्рдаं рддे рдЬрдЧрджाрд╣ुрд░рдиीрд╢्рд╡рд░рдо्।
рдЕрдкрд░рд╕्рдкрд░рд╕рдо्рднूрддं рдХिрдорди्рдпрдд्рдХाрдорд╣ैрддुрдХрдо्॥рео॥
рдПрддां рджृрд╖्рдЯिрдорд╡рд╖्рдЯрдн्рдп рдирд╖्рдЯाрдд्рдоाрдиोрд╜рд▓्рдкрдмुрдж्рдзрдпः।
рдк्рд░рднрд╡рди्рдд्рдпुрдЧ्рд░рдХрд░्рдоाрдгः рдХ्рд╖рдпाрдп рдЬрдЧрддोрд╜рд╣िрддाः॥реп॥
рдХाрдордоाрд╢्рд░िрдд्рдп рджुрд╖्рдкूрд░ं рджрдо्рднрдоाрдирдорджाрди्рд╡िрддाः।
рдоोрд╣ाрдж्рдЧृрд╣ीрдд्рд╡ाрд╕рдж्рдЧ्рд░ाрд╣ाрди्рдк्рд░рд╡рд░्рддрди्рддेрд╜рд╢ुрдЪिрд╡्рд░рддाः॥резреж॥
рдЪिрди्рддाрдордкрд░िрдоेрдпां рдЪ рдк्рд░рд▓рдпाрди्рддाрдоुрдкाрд╢्рд░िрддाः।
рдХाрдоोрдкрднोрдЧрдкрд░рдоा рдПрддाрд╡рджिрддि рдиिрд╢्рдЪिрддाः॥резрез॥
рдЖрд╢ाрдкाрд╢рд╢рддैрд░्рдмрдж्рдзाः рдХाрдордХ्рд░ोрдзрдкрд░ाрдпрдгाः।
рдИрд╣рди्рддे рдХाрдорднोрдЧाрд░्рдердорди्рдпाрдпेрдиाрд░्рдерд╕рдЮ्рдЪрдпाрди्॥резреи॥
рдЗрджрдордж्рдп рдордпा рд▓рдм्рдзрдоिрдоं рдк्рд░ाрдк्рд╕्рдпे рдордиोрд░рдердо्।
рдЗрджрдорд╕्рддीрджрдордкि рдоे рднрд╡िрд╖्рдпрддि рдкुрдирд░्рдзрдирдо्॥резрей॥
рдЕрд╕ौ рдордпा рд╣рддः рд╢рдд्рд░ुрд░्рд╣рдиिрд╖्рдпे рдЪाрдкрд░ाрдирдкि।
рдИрд╢्рд╡рд░ोрд╜рд╣рдорд╣ं рднोрдЧी рд╕िрдж्рдзोрд╜рд╣ं рдмрд▓рд╡ाрди्рд╕ुрдЦी॥резрек॥
рдЖрдв्рдпोрд╜рднिрдЬрдирд╡ाрдирд╕्рдоि рдХोрд╜рди्рдпोрд╜рд╕्рддि рд╕рджृрд╢ो рдордпा।
рдпрдХ्рд╖्рдпे рджाрд╕्рдпाрдоि рдоोрджिрд╖्рдп рдЗрдд्рдпрдЬ्рдЮाрдирд╡िрдоोрд╣िрддाः॥резрел॥
рдЕрдиेрдХрдЪिрдд्рддрд╡िрдн्рд░ाрди्рддा рдоोрд╣рдЬाрд▓рд╕рдоाрд╡ृрддाः।
рдк्рд░рд╕рдХ्рддाः рдХाрдорднोрдЧेрд╖ु рдкрддрди्рддि рдирд░рдХेрд╜рд╢ुрдЪौ॥резрем॥
рдЖрдд्рдорд╕рдо्рднाрд╡िрддाः рд╕्рддрдм्рдзा рдзрдирдоाрдирдорджाрди्рд╡िрддाः।
рдпрдЬрди्рддे рдиाрдордпрдЬ्рдЮैрд╕्рддे рджрдо्рднेрдиाрд╡िрдзिрдкूрд░्рд╡рдХрдо्॥резрен॥
рдЕрд╣рдЩ्рдХाрд░ं рдмрд▓ं рджрд░्рдкं рдХाрдоं рдХ्рд░ोрдзं рдЪ рд╕ंрд╢्рд░िрддाः।
рдоाрдоाрдд्рдордкрд░рджेрд╣ेрд╖ु рдк्рд░рдж्рд╡िрд╖рди्рддोрд╜рдн्рдпрд╕ूрдпрдХाः॥резрео॥
рддाрдирд╣ं рдж्рд╡िрд╖рддः рдХ्рд░ूрд░ाрди्рд╕ंрд╕ाрд░ेрд╖ु рдирд░ाрдзрдоाрди्।
рдХ्рд╖िрдкाрдо्рдпрдЬрд╕्рд░рдорд╢ुрднाрдиाрд╕ुрд░ीрд╖्рд╡ेрд╡ рдпोрдиिрд╖ु॥резреп॥
рдЖрд╕ुрд░ीं рдпोрдиिрдоाрдкрди्рдиा рдоूрдвा рдЬрди्рдордиि рдЬрди्рдордиि।
рдоाрдордк्рд░ाрдк्рдпैрд╡ рдХौрди्рддेрдп рддрддो рдпाрди्рдд्рдпрдзрдоां рдЧрддिрдо्॥реиреж॥
рдд्рд░िрд╡िрдзं рдирд░рдХрд╕्рдпेрджं рдж्рд╡ाрд░ं рдиाрд╢рдирдоाрдд्рдордиः।
рдХाрдоः рдХ्рд░ोрдзрд╕्рддрдеा рд▓ोрднрд╕्рддрд╕्рдоाрджेрддрдд्рдд्рд░рдпं рдд्рдпрдЬेрдд्॥реирез॥
рдПрддैрд░्рд╡िрдоुрдХ्рддः рдХौрди्рддेрдп рддрдоोрдж्рд╡ाрд░ैрд╕्рдд्рд░िрднिрд░्рдирд░ः।
рдЖрдЪрд░рдд्рдпाрдд्рдордиः рд╢्рд░ेрдпрд╕्рддрддो рдпाрддि рдкрд░ां рдЧрддिрдо्॥реиреи॥
рдпः рд╢ाрд╕्рдд्рд░рд╡िрдзिрдоुрдд्рд╕ृрдЬ्рдп рд╡рд░्рддрддे рдХाрдордХाрд░рддः।
рди рд╕ рд╕िрдж्рдзिрдорд╡ाрдк्рдиोрддि рди рд╕ुрдЦं рди рдкрд░ां рдЧрддिрдо्॥реирей॥
рддрд╕्рдоाрдЪ्рдЫाрд╕्рдд्рд░ं рдк्рд░рдоाрдгं рддे рдХाрд░्рдпाрдХाрд░्рдпрд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрддौ।
рдЬ्рдЮाрдд्рд╡ा рд╢ाрд╕्рдд्рд░рд╡िрдзाрдиोрдХ्рддं рдХрд░्рдо рдХрд░्рддुрдоिрд╣ाрд░्рд╣рд╕ि॥реирек॥
рдЧीрддा рдХे рд╕ोрд▓рд╣рд╡ाँ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рд╣िंрджी рдЕрд░्рде рдФрд░ рднाрд╡ाрд░्рде | Gita Chapter 16 Daivasura Sampad Vibhaga Yoga | Bhagwat Geeta Adhyay 16 in Hindi Meaning
рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा
рд╢्рд▓ोрдХ 1
рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рдмोрд▓े-
рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдиिрд░्рднрдпрддा, рдЕंрддःрдХрд░рдг рдХी рд╢ुрдж्рдзрддा, рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЖрдд्рдордЪिंрддрди рдоें рд╕्рдеिрд░рддा, рджाрди, рдЗрди्рдж्рд░िрдп-рд╕ंрдпрдо, рдпрдЬ्рдЮ, рд╕्рд╡ाрдз्рдпाрдп, рддрдк рдФрд░ рд╕рд░рд▓рддा рджैрд╡ी рдЧुрдг рд╣ैं।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рднрдп рдХा рд╕рд░्рд╡рдеा рдЕрднाрд╡, рдЕрди्рддःрдХрд░рдг рдХी рдкूрд░्рдг рдиिрд░्рдорд▓рддा, рддрдд्рдд्рд╡рдЬ्рдЮाрди рдХे рд▓िрдП рдз्рдпाрди рдпोрдЧ рдоें рдиिрд░ंрддрд░ рджृрдв़ рд╕्рдеिрддि рдФрд░ рд╕ाрдд्рдд्рд╡िрдХ рджाрди (рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 17 рд╢्рд▓ोрдХ 20 рдоें рджेрдЦें), рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдХा рджрдорди, рднрдЧрд╡ाрди, рджेрд╡рддा рдФрд░ рдЧुрд░ुрдЬрдиों рдХी рдкूрдЬा рддрдеा рдЕрдЧ्рдиिрд╣ोрдд्рд░ рдЖрджि рдЙрдд्рддрдо рдХрд░्рдоों рдХा рдЖрдЪрд░рдг рдПрд╡ं рд╡ेрдж-рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдХा рдкрдарди-рдкाрдарди рддрдеा рднрдЧрд╡ाрди рдХे рдиाрдо рдФрд░ рдЧुрдгों рдХा рдХीрд░्рддрди, рд╕्рд╡рдзрд░्рдо рдкाрд▓рди рдХे рд▓िрдП рдХрд╖्рдЯрд╕рд╣рди рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рддрдеा рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдХे рд╕рд╣िрдд рдЕрди्рддःрдХрд░рдг рдХी рд╕рд░рд▓рддा рджैрд╡ी рдЧुрдг рд╣ैं॥1॥
рд╢्рд▓ोрдХ 2
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдЕрд╣िंрд╕ा, рд╕рдд्рдп, рдХ्рд░ोрдз рдХा рдЕрднाрд╡, рдд्рдпाрдЧ, рд╢ांрддि, рджूрд╕рд░ों рдХी рдиिंрджा рди рдХрд░рдиा, рд╕рднी рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХे рдк्рд░рддि рджрдпा, рд▓ोрдн рд╕े рджूрд░ рд░рд╣рдиा, рдХोрдорд▓рддा, рдЙрдЪिрдд рд▓рдЬ्рдЬा рдФрд░ рдЪंрдЪрд▓рддा рдХा рдЕрднाрд╡ рднी рджैрд╡ी рдЧुрдг рд╣ैं।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рдорди, рд╡ाрдгी рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рд╕े рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рднी рдХिрд╕ी рдХो рдХрд╖्рдЯ рди рджेрдиा, рдпрдеाрд░्рде рдФрд░ рдк्рд░िрдп рднाрд╖рдг (рдЕрди्рддःрдХрд░рдг рдФрд░ рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдЬैрд╕ा рдиिрд╢्рдЪрдп рдХिрдпा рд╣ो, рд╡ैрд╕े-рдХा-рд╡ैрд╕ा рд╣ी рдк्рд░िрдп рд╢рдм्рджों рдоें рдХрд╣рдиे рдХा рдиाрдо 'рд╕рдд्рдпрднाрд╖рдг' рд╣ै), рдЕрдкрдиा рдЕрдкрдХाрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдкрд░ рднी рдХ्рд░ोрдз рдХा рди рд╣ोрдиा, рдХрд░्рдоों рдоें рдХрд░्рддाрдкрди рдХे рдЕрднिрдоाрди рдХा рдд्рдпाрдЧ, рдЕрди्рддःрдХрд░рдг рдХी рдЙрдкрд░рддि (рдЕрд░्рдеाрдд् рдЪिрдд्рдд рдХी рдЪрдЮ्рдЪрд▓рддा рдХा рдЕрднाрд╡), рдХिрд╕ी рдХी рднी рдиिрди्рджा рдЖрджि рди рдХрд░рдиा, рд╕рдм рднूрддрдк्рд░ाрдгिрдпों рдоें рд╣ेрддुрд░рд╣िрдд рджрдпा, рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдХा рд╡िрд╖рдпों рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдпोрдЧ рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рдЙрдирдоें рдЖрд╕рдХ्рддि рдХा рди рд╣ोрдиा, рдХोрдорд▓рддा, рд▓ोрдХ рдФрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╕े рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЖрдЪрд░рдг рдоें рд▓рдЬ्рдЬा рдФрд░ рд╡्рдпрд░्рде рдЪेрд╖्рдЯाрдУं рдХा рдЕрднाрд╡॥2॥
рд╢्рд▓ोрдХ 3
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рддेрдЬ, рдХ्рд╖рдоा, рдзैрд░्рдп, рд╢ुрдж्рдзрддा, рдХिрд╕ी рдХे рдк्рд░рддि рдж्рд╡ेрд╖ рди рд░рдЦрдиा рдФрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рдЕрднाрд╡—рдпे рд╕рднी рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा рд╡ाрд▓े рд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рд╣ैं।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рддेрдЬ, рдХ्рд╖рдоा, рдзैрд░्рдп, рдмाрд╣рд░ рдХी рд╢ुрдж्рдзि (рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 13 рд╢्рд▓ोрдХ 7 рдХी рдЯिрдк्рдкрдгी рджेрдЦें) рдПрд╡ं рдХिрд╕ी рдоें рднी рд╢рдд्рд░ुрднाрд╡ рдХा рди рд╣ोрдиा рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдоें рдкूрдЬ्рдпрддा рдХे рдЕрднिрдоाрди рдХा рдЕрднाрд╡- рдпे рд╕рдм рддो рд╣े рдЕрд░्рдЬुрди! рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ुрдП рдкुрд░ुрд╖ рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рд╣ैं॥3॥
"рддेрдЬ" рд╢्рд░ेрд╖्рда рдкुрд░ुрд╖ों рдХी рдЙрд╕ рд╢рдХ्рддि рдХा рдиाрдо рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдЙрдирдХे рд╕ाрдордиे рд╡िрд╖рдпाрд╕рдХ्рдд рдФрд░ рдиीрдЪ рдк्рд░рдХृрддि рд╡ाрд▓े рдордиुрд╖्рдп рднी рдк्рд░ाрдпः рдЕрди्рдпाрдпाрдЪрд░рдг рд╕े рд░ुрдХрдХрд░ рдЙрдирдХे рдХрдердиाрдиुрд╕ाрд░ рд╢्рд░ेрд╖्рда рдХрд░्рдоों рдоें рдк्рд░рд╡ृрдд्рдд рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं।
рднाрд░ी рд╕े рднाрд░ी рдЖрдкрдд्рддि, рднрдп рдпा рджुःрдЦ рдЙрдкрд╕्рдеिрдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рднी рд╡िрдЪрд▓िрди рди рд╣ोрдиा рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз, рднрдп рдпा рд▓ोрдн рдоें рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рднी рдЕрдкрдиे рдзрд░्рдо рдФрд░ рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╡िрдоुрдЦ рди рд╣ोрдиा "рдзैрд░्рдп" рд╣ै।
рдЖрд╕ुрд░ी рд╕рдо्рдкрджा
рд╢्рд▓ोрдХ 4
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рджрдо्рдн, рдШрдордг्рдб, рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдХ्рд░ोрдз, рдХрдаोрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдФрд░ рдЕрдЬ्рдЮाрди рдЖрд╕ुрд░ी рд╕рдо्рдкрджा рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд▓рдХ्рд╖рдг рд╣ैं।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рд╣े рдкाрд░्рде! рджрдо्рдн, рдШрдордг्рдб рдФрд░ рдЕрднिрдоाрди рддрдеा рдХ्рд░ोрдз, рдХрдаोрд░рддा рдФрд░ рдЕрдЬ्рдЮाрди (рд╕рдд्рдп-рдЕрд╕рдд्рдп рдФрд░ рдзрд░्рдо-рдЕрдзрд░्рдо рдЖрджि рдХा рдпрдеाрд░्рде рди рд╕рдордЭрдиा рдпा рдЙрдирдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╡िрдкрд░ीрдд рдиिрд╢्рдЪрдп рдХрд░ рд▓ेрдиा "рдЕрдЬ्рдЮाрди" рд╣ै)- рдпे рд╕рдм рдЖрд╕ुрд░ी рд╕рдо्рдкрджा рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ुрдП рдкुрд░ुрд╖ рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рд╣ैं॥4॥
рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा рд╕े рдоुрдХ्рддि
рд╢्рд▓ोрдХ 5
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा рдордиुрд╖्рдп рдХो рдоुрдХ्рддि рдХी рджिрд╢ा рдоें рд▓े рдЬाрддी рд╣ै, рдЬрдмрдХि рдЖрд╕ुрд░ी рд╕рдо्рдкрджा рдмंрдзрди рдХा рдХाрд░рдг рдмрдирддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣े рдЕрд░्рдЬुрди! рддुрдо рд╢ोрдХ рдордд рдХрд░ो, рдХ्рдпोंрдХि рддुрдо рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा рд╕े рдпुрдХ्рдд рд╣ो।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा рдоुрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдФрд░ рдЖрд╕ुрд░ी рд╕рдо्рдкрджा рдмाँрдзрдиे рдХे рд▓िрдП рдоाрдиी рдЧрдИ рд╣ै. рдЗрд╕рд▓िрдП рд╣े рдЕрд░्рдЬुрди! рддुрдо рд╢ोрдХ рди рдХрд░ो, рдХ्рдпोंрдХि рддुрдо рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ुрдП рд╣ो॥5॥
рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рдХृрддि
рд╢्рд▓ोрдХ 6
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдЗрд╕ рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдордиुрд╖्рдпों рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХे рджो рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░рдХाрд░ рдмрддाрдП рдЧрдП рд╣ैं—рджैрд╡ी рдФрд░ рдЖрд╕ुрд░ी। рджैрд╡ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХा рд╡рд░्рдгрди рдкрд╣рд▓े рдХिрдпा рдЧрдпा; рдЕрдм рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХे рдмाрд░े рдоें рд╕ुрдиो।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рдЕрд░्рдЬुрди! рдЗрд╕ рд▓ोрдХ рдоें рднूрддों (рд╕рдорд╕्рдд рдк्рд░ाрдгिрдпों) рдХी рд╕ृрд╖्рдЯि рдпाрдиी рдордиुрд╖्рдп рд╕рдоुрджाрдп рджो рд╣ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╣ै, рдПрдХ рддो рджैрд╡ी рдк्рд░рдХृрддि рд╡ाрд▓ा рдФрд░ рджूрд╕рд░ा рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рдХृрддि рд╡ाрд▓ा. рдЙрдирдоें рд╕े рджैрд╡ी рдк्рд░рдХृрддि рд╡ाрд▓ा рддो рд╡िрд╕्рддाрд░рдкूрд░्рд╡рдХ рдХрд╣ा рдЧрдпा, рдЕрдм рддुрдо рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рдХृрддि рд╡ाрд▓े рдордиुрд╖्рдп рд╕рдоुрджाрдп рдХो рднी рд╡िрд╕्рддाрд░рдкूрд░्рд╡рдХ рдоुрдЭрд╕े рд╕ुрдиो॥6॥
рдордиुрд╖्рдпों рдХे рджो рд╕рдоुрджाрдп рдоें рдЬो рд╕ाрдд्рдд्рд╡िрдХ рд╣ै, рд╡рд╣ рджैрд╡ी рдк्рд░рдХृрддि рд╡ाрд▓ा рд╣ै рдФрд░ рдЬो рд░рдЬोрдоिрд╢्рд░िрдд рддрдоःрдк्рд░рдзाрди рд╣ै, рд╡рд╣ рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рдХृрддि рд╡ाрд▓ा рд╣ै।
рд╢्рд▓ोрдХ 7
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧ рдЙрдЪिрдд рдХрд░्рдо рдФрд░ рдЕрдиुрдЪिрдд рдХрд░्рдо рдХा рд╡िрд╡ेрдХ рдирд╣ीं рд╕рдордЭрддे। рдЙрдирдоें рд╢ुрдж्рдзрддा, рдЙрдЪिрдд рдЖрдЪрд░рдг рдФрд░ рд╕рдд्рдп рдХा рдЕрднाрд╡ рд░рд╣рддा рд╣ै।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рдЕрд░्рдЬुрди! рдЖрд╕ुрд░ рд╕्рд╡рднाрд╡ рд╡ाрд▓े рдордиुрд╖्рдп рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдФрд░ рдиिрд╡ृрдд्рддि- рдЗрди рджोрдиों рдХो рд╣ी рдирд╣ीं рдЬाрдирддे. рдЗрд╕рд▓िрдП рдЙрдирдоें рди рддो рдмाрд╣рд░-рднीрддрд░ рдХी рд╢ुрдж्рдзि рд╣ै, рди рд╢्рд░ेрд╖्рда рдЖрдЪрд░рдг рд╣ै рдФрд░ рди рд╕рдд्рдп рднाрд╖рдг рд╣ी рд╣ै॥7॥
рд╢्рд▓ोрдХ 8
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рд╡े рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рд╕ंрд╕ाрд░ рдЕрд╕рдд्рдп, рдХिрд╕ी рд╕्рдеाрдпी рдЖрдзाрд░ рд╕े рд░рд╣िрдд рдФрд░ рдИрд╢्рд╡рд░ рд╕े рд░рд╣िрдд рд╣ै рддрдеा рдЗрд╕рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рдХेрд╡рд▓ рднौрддिрдХ рдХाрд░рдгों рдФрд░ рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рд╕े рд╣ुрдИ рд╣ै। рдЧीрддा рдпрд╣ाँ рдРрд╕ी рджृрд╖्рдЯि рдХो рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддी рд╣ै।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рд╡े рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рдХृрддि рд╡ाрд▓े рдордиुрд╖्рдп рдХрд╣ा рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдЬрдЧрдд् рдЖрд╢्рд░рдпрд░рд╣िрдд, рд╕рд░्рд╡рдеा рдЕрд╕рдд्рдп рдФрд░ рдмिрдиा рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे, рдЕрдкрдиे-рдЖрдк рдХेрд╡рд▓ рд╕्рдд्рд░ी-рдкुрд░ुрд╖ рдХे рд╕ंрдпोрдЧ рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ै, рдЕрддрдПрд╡ рдХेрд╡рд▓ рдХाрдо рд╣ी рдЗрд╕рдХा рдХाрд░рдг рд╣ै. рдЗрд╕рдХे рд╕िрд╡ा рдФрд░ рдХ्рдпा рд╣ै? (рдпे рдЖрд╕ुрд░ рдк्рд░рдХृрддि рд╡ाрд▓े рдордиुрд╖्рдп рдХी рдордирдЧрдв़ंрдд рдХрд▓्рдкрдиाрдПं рд╣ैं)॥8॥
рдЬिрд╕ рдХрд░्рдо рдХे рдЖрдЪрд░рдг рд╕े рдЗрд╕ рд▓ोрдХ рдФрд░ рдкрд░рд▓ोрдХ рдоें рдордиुрд╖्рдп рдХा рдпрдеाрд░्рде рдХрд▓्рдпाрдг рд╣ोрддा рд╣ै, рд╡рд╣ी рдХрд░्рддрд╡्рдп рд╣ै। рдЪूंрдХि рдЖрд╕ुрд░-рд╕्рд╡рднाрд╡ рд╡ाрд▓े рдордиुрд╖्рдп рдЗрд╕ рдХрд░्рддрд╡्рдп-рдЕрдХрд░्рддрд╡्рдп рд╕ंрдмंрдзी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдФрд░ рдиिрд╡ृрдд्рддि рдХो рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╣ी рдирд╣ीं рд╕рдордЭрддे, рдЗрд╕ीрд▓िрдпे рдЙрдирдХे рдорди рдоें рдЬो рдЖрддा рд╣ै, рд╡рд╣ी рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं।
рд╢्рд▓ोрдХ 9
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдРрд╕ी рджृрд╖्рдЯि рдХो рдЕрдкрдиाрдХрд░, рд╡िрд╡ेрдХ рд╕े рд░рд╣िрдд рдФрд░ рдЕрдкрдиे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рд╕े рджूрд░ рд▓ोрдЧ рдХрдаोрд░ рддрдеा рдЕрд╣िрддрдХाрд░ी рдХрд░्рдоों рдоें рд▓рдЧ рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХे рд▓िрдП рднी рд╣ाрдиिрдХाрд░рдХ рдмрдирддे рд╣ैं।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рдЗрд╕ рдоिрде्рдпा рдЬ्рдЮाрди рдХो рдЕрд╡рд▓рдо्рдмрди рдХрд░рдХे (рдХे рд╕рд╣ाрд░े) - рдЬिрдирдХा рд╕्рд╡рднाрд╡ рдирд╖्рдЯ рд╣ो рдЧрдпा рд╣ै рддрдеा рдЬिрдирдХी рдмुрдж्рдзि рдорди्рдж рд╣ै, рд╡े рд╕рдм рдЕрдкрдХाрд░ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХ्рд░ूрд░рдХрд░्рдоी рдордиुрд╖्рдп рдХेрд╡рд▓ рдЬрдЧрдд् рдХे рдиाрд╢ рдХे рд▓िрдП рд╣ी рд╕рдорд░्рде рд╣ोрддे рд╣ैं॥9॥
рд╢्рд▓ोрдХ 10
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рд╡े рдХрднी рдкूрд░ी рди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдХे рд╡рд╢ीрднूрдд рд░рд╣рддे рд╣ैं рдФрд░ рджрдо्рдн, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рддрдеा рдоोрд╣ рд╕े рдЧрд▓рдд рдзाрд░рдгाрдУं рдХो рдкрдХрдб़рдХрд░ рдЕрдиुрдЪिрдд рдЖрдЪрд░рдг рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рд╡े рджрдо्рдн, рдоाрди рдФрд░ рдордж рд╕े рдпुрдХ्рдд рдордиुрд╖्рдп рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рднी рдкूрд░्рдг рди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдХाрдордиाрдУं рдХा рдЖрд╢्рд░рдп рд▓ेрдХрд░, рдЕрдЬ्рдЮाрди рд╕े рдоिрде्рдпा рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдХे рдн्рд░рд╖्рдЯ рдЖрдЪрд░рдгों рдХो рдзाрд░рдг рдХрд░рдХे рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рд╡िрдЪрд░рддे рд╣ैं॥10॥
рд╢्рд▓ोрдХ 11
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рд╡े рдЬीрд╡рдирднрд░ рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЪिंрддाрдУं рд╕े рдШिрд░े рд░рд╣рддे рд╣ैं рдФрд░ рд╡िрд╖рдп-рднोрдЧ рдХो рд╣ी рдЬीрд╡рди рдХा рд╕рд░्рд╡ोрдЪ्рдЪ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдоाрди рд▓ेрддे рд╣ैं।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рддрдеा рд╡े рдоृрдд्рдпुрдкрд░्рдпрди्рдд рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рдЕрд╕ंрдЦ्рдп рдЪिंрддाрдУं рдХा рдЖрд╢्рд░рдп рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓े, рд╡िрд╖рдпрднोрдЧों рдХे рднोрдЧрдиे рдоें рддрдд्рдкрд░ рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рдФрд░ "рдЗрддрдиा рд╣ी рд╕ुрдЦ рд╣ै" рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдоाрдирдиे рд╡ाрд▓े рд╣ोрддे рд╣ैं॥11॥
рдЬिрди рдордиुрд╖्рдпों рдХे рдЦाрдирдкाрди, рд░рд╣рди-рд╕рд╣рди, рдмोрд▓рдЪाрд▓, рд╡्рдпрд╡рд╕ाрдп-рд╡ाрдгिрдЬ्рдп, рджेрди-рд▓ेрди рдФрд░ рдмрд░्рддाрд╡-рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЖрджि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╡िрд░ुрдж्рдз рдФрд░ рдн्рд░рд╖्рдЯ рд╣ोрддे рд╣ैं, рд╡े рдн्рд░рд╖्рдЯ рдЖрдЪрд░рдгों рд╡ाрд▓े рдХрд╣े рдЬाрддे рд╣ैं।
рдиाрд╕्рддिрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рд╡ाрд▓े рдордиुрд╖्рдп рдЖрдд्рдоा рдХी рд╕рдд्рддा рдХो рдирд╣ीं рдоाрдирддे, рд╡े рдХेрд╡рд▓ рджेрд╣рд╡ाрджी рдпा рднौрддिрдХрд╡ाрджी рд╣ी рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд╕े рдЙрдирдХा рд╕्рд╡рднाрд╡ рдн्рд░рд╖्рдЯ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै। рдЙрдирдХी рдХिрд╕ी рднी рд╕рдд्рдХाрд░्рдп рдХे рдХрд░рдиे рдоें рдк्рд░рд╡ृрддि рдирд╣ीं рд╣ोрддी। рдЙрдирдХी рдмुрдж्рдзि рднी рдЕрдд्рдпंрдд рдоंрдж рд╣ोрддी рд╣ै; рд╡े рдЬो рдХुрдЫ рднी рдиिрд╢्рдЪрдп рдХрд░рддे рд╣ैं, рд╕рдм рдХेрд╡рд▓ рднोрдЧ-рд╕ुрдЦ рдХी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╣ी рдХрд░рддे рд╣ैं, рджूрд╕рд░ों рдХे рд╕ुрдЦों рдХा рдз्рдпाрди рдирд╣ीं рд░рдЦрддे рд╡े।
рдЙрдирдХा рдорди рд▓рдЧाрддाрд░ рд╕рдмрдХा рдЕрд╣िрдд рдХрд░рдиे рдХी рдмाрдд рд╣ी рд╕ोрдЪा рдХрд░рддा рд╣ै, рдФрд░ рдЗрд╕рд╕े рд╡े рдЕрдкрдиा рднी рдЕрд╣िрдд рд╣ी рдХрд░ рдбाрд▓рддे рд╣ैं।
рд╢्рд▓ोрдХ 12
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдЕрд╕ंрдЦ्рдп рдЖрд╢ाрдУं рдХे рдмंрдзрди рдоें рдкрдб़े рдФрд░ рдХाрдо-рдХ्рд░ोрдз рдХे рд╡рд╢ीрднूрдд рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиी рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдХी рдкूрд░्рддि рдХे рд▓िрдП рдЕрди्рдпाрдпрдкूрд░्рдг рддрд░ीрдХे рд╕े рдзрди рдФрд░ рд╕ाрдзрди рдЬुрдЯाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рд╡े рдЖрд╢ा рдХी рд╕ैрдХрдб़ों рдлाँрд╕िрдпों рд╕े рдмँрдзे рд╣ुрдП рдордиुрд╖्рдп рдХाрдо-рдХ्рд░ोрдз рдХे рдкрд░ाрдпрдг рд╣ोрдХрд░ рд╡िрд╖рдп рднोрдЧों рдХे рд▓िрдП рдЕрди्рдпाрдпрдкूрд░्рд╡рдХ рдзрди рдЖрджि рдкрджाрд░्рдеों рдХा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХрд░рдиे рдХी рдЪेрд╖्рдЯा рдХрд░рддे рд╣ैं॥12॥
рд╢्рд▓ोрдХ 13
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рд╡े рд╕ोрдЪрддे рд╣ैं—“рдЖрдЬ рдоैंрдиे рдпрд╣ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдм рдЕрдкрдиी рджूрд╕рд░ी рдЗрдЪ्рдЫा рднी рдкूрд░ी рдХрд░ рд▓ूँрдЧा। рдоेрд░े рдкाрд╕ рдЗрддрдиा рдзрди рд╣ै рдФрд░ рдЖрдЧे рднी рдФрд░ рдзрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдЧा।”
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рд╡े рд╕ोрдЪा рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдоैंрдиे рдЖрдЬ рдпрд╣ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд▓िрдпा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдм рдЗрд╕ рдордиोрд░рде рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░ рд▓ूँрдЧा. рдоेрд░े рдкाрд╕ рдпрд╣ рдЗрддрдиा рдзрди рд╣ै рдФрд░ рдлिрд░ рдпрд╣ рднी рд╣ो рдЬाрдПрдЧा॥13॥
рд╢्рд▓ोрдХ 14
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рд╡े рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдоें рд╕ोрдЪрддे рд╣ैं—“рдоैंрдиे рдЗрд╕ рд╢рдд्рд░ु рдХो рдкрд░ाрдЬिрдд рдХрд░ рджिрдпा рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХो рднी рдХрд░ рджूँрдЧा। рдоैं рд╣ी рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╣ूँ, рдоैं рд╣ी рднोрдЧ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ूँ, рдоैं рд╕рдлрд▓ рдФрд░ рдмрд▓рд╡ाрди рд╣ूँ।”
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рд╡рд╣ рд╢рдд्рд░ु рдоेрд░े рдж्рд╡ाрд░ा рдоाрд░ा рдЧрдпा рдФрд░ рдЙрди рджूрд╕рд░े рд╢рдд्рд░ुрдУं рдХो рднी рдоैं рдоाрд░ рдбाрд▓ूँрдЧा. рдоैं рдИрд╢्рд╡рд░ рд╣ूँ, рдРрд╢्рд╡рд░्рдп рдХो рднोрдЧрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ूँ. рдоै рд╕рдм рд╕िрдж्рдзिрдпों рд╕े рдпुрдХ्рдд рд╣ूँ рдФрд░ рдмрд▓рд╡ाрди् рддрдеा рд╕ुрдЦी рд╣ूँ॥14॥
рд╢्рд▓ोрдХ 15
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рд╡े рдЕрдкрдиे рдзрди, рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ рдкрд░ рдЧрд░्рд╡ рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕ोрдЪрддे рд╣ैं—“рдоेрд░े рд╕рдоाрди рдХौрди рд╣ै? рдоैं рдпрдЬ्рдЮ рдХрд░ूँрдЧा, рджाрди рджूँрдЧा рдФрд░ рдЖрдиंрдж рдХрд░ूँрдЧा।” рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╡े рдЕрдЬ्рдЮाрди рд╕े рдоोрд╣िрдд рд░рд╣рддे рд╣ैं।
рд╢्рд▓ोрдХ 16
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдФрд░ рдн्рд░рдо рд╕े рдШिрд░े рддрдеा рд╡िрд╖рдп-рднोрдЧों рдоें рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЖрд╕рдХ्рдд рд▓ोрдЧ рдЕрд╢ुрдж्рдз рдФрд░ рджुрдЦрдж рдЕрд╡рд╕्рдеा рдХी рдУрд░ рдЧिрд░рддे рд╣ैं। рдпрд╣ाँ “рдирд░рдХ” рдХो рдЧीрддा рдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рдХрд░्рдордлрд▓ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдкрддрди рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рдоैं рдмрдб़ा рдзрдиी рдФрд░ рдмрдб़े рдХुрдЯुрдо्рдм рд╡ाрд▓ा рд╣ूँ। рдоेрд░े рд╕рдоाрди рджूрд╕рд░ा рдХौрди рд╣ै? рдоैं рдпрдЬ्рдЮ рдХрд░ूँрдЧा, рджाрди рджूँрдЧा рдФрд░ рдЖрдоोрдж-рдк्рд░рдоोрдж рдХрд░ूँрдЧा। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЕрдЬ्рдЮाрди рд╕े рдоोрд╣िрдд рд░рд╣рдиे рд╡ाрд▓े рддрдеा рдЕрдиेрдХ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕े рдн्рд░рдоिрдд рдЪिрдд्рдд рд╡ाрд▓े рдоोрд╣рд░ूрдк рдЬाрд▓ рд╕े рд╕рдоाрд╡ृрдд рдФрд░ рд╡िрд╖рдпрднोрдЧों рдоें рдЕрдд्рдпंрдд рдЖрд╕рдХ्рдд рдЖрд╕ुрд░рд▓ोрдЧ рдорд╣ाрди् рдЕрдкрд╡िрдд्рд░ рдирд░рдХ рдоें рдЧिрд░рддे рд╣ैं॥15-16॥
рд╢्рд▓ोрдХ 17
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдЕрдкрдиे рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рдмрдв़ा-рдЪрдв़ाрдХрд░ рдоाрдирдиे рд╡ाрд▓े, рдзрди рдФрд░ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХे рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╕े рднрд░े рд▓ोрдЧ рдХेрд╡рд▓ рджिрдЦाрд╡े рдХे рд▓िрдП рдпрдЬ्рдЮ рдЖрджि рдХрд░рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдоें рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╢्рд░рдж्рдзा рдпा рдЙрдЪिрдд рд╡िрдзि рдХा рдЕрднाрд╡ рд░рд╣рддा рд╣ै।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рд╡े рдЕрдкрдиे-рдЖрдкрдХो рд╣ी рд╢्рд░ेрд╖्рда рдоाрдирдиे рд╡ाрд▓े рдШрдордг्рдбी рдордиुрд╖्рдп рдзрди рдФрд░ рдоाрди рдХे рдордж рд╕े рдпुрдХ्рдд рд╣ोрдХрд░ рдХेрд╡рд▓ рдиाрдордоाрдд्рд░ рдХे рдпрдЬ्рдЮों рдж्рд╡ाрд░ा рдкाрдЦрдг्рдб рд╕े рд╢ाрд╕्рдд्рд░рд╡िрдзिрд░рд╣िрдд рдпрдЬрди рдХрд░рддे рд╣ैं॥17॥
рд╢्рд▓ोрдХ 18
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдЕрд╣ंрдХाрд░, рд╢рдХ्рддि рдХा рдЧрд░्рд╡, рджрд░्рдк, рдХाрдордиा рдФрд░ рдХ्рд░ोрдз рдХे рд╡рд╢ीрднूрдд рд▓ोрдЧ рдЕрдкрдиे рддрдеा рджूрд╕рд░ों рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рдк्рд░рддि рднी рдж्рд╡ेрд╖рдкूрд░्рдг рднाрд╡ рд░рдЦрддे рд╣ैं।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рд╡े рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдмрд▓, рдШрдордг्рдб, рдХाрдордиा рдФрд░ рдХ्рд░ोрдз рдЖрджि рдХे рдкрд░ाрдпрдг рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХी рдиिंрджा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдкुрд░ुрд╖ рдЕрдкрдиे рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдоुрдЭ рдЕрди्рддрд░्рдпाрдоी рд╕े рдж्рд╡ेрд╖ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╣ोрддे рд╣ैं॥18॥
рд╢्рд▓ोрдХ 19
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рднрдЧрд╡ाрди рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдРрд╕े рдж्рд╡ेрд╖рдкूрд░्рдг, рдХ्рд░ूрд░ рдФрд░ рдЕрдзрд░्рдордкूрд░्рдг рдЖрдЪрд░рдг рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдордиुрд╖्рдп рдмाрд░-рдмाрд░ рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рд╡ाрд▓ी рдпोрдиिрдпों рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рдЙрди рдж्рд╡ेрд╖ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдкाрдкाрдЪाрд░ी рдФрд░ рдХ्рд░ूрд░рдХрд░्рдоी рдирд░ाрдзрдоों рдХो рдоैं рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдмाрд░-рдмाрд░ рдЖрд╕ुрд░ी рдпोрдиिрдпों рдоें рд╣ी рдбाрд▓рддा рд╣ूँ (рд╕िंрд╣, рдмाрдШ, рд╕рд░्рдк, рдмिрдЪ्рдЫु, рд╕ूрдЕрд░, рдХुрдд्рддे рдФрд░ рдХौрд╡े рдЖрджि рдЬिрддрдиे рднी рдкрд╢ु, рдкрдХ्рд╖ी, рдХीрдЯ, рдкрддंрдЧ рд╣ैं- рдпे рд╕рднी рдЖрд╕ुрд░ी рдпोрдиिрдпां рд╣ैं)॥19॥
рд╢्рд▓ोрдХ 20
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдРрд╕े рдоूрдв़ рд▓ोрдЧ рдмाрд░-рдмाрд░ рдЖрд╕ुрд░ी рдпोрдиिрдпों рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рднрдЧрд╡ाрди рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рдХिрдП рдмिрдиा рдХ्рд░рдорд╢ः рдЕрдзрдо рдЧрддि рдХी рдУрд░ рдЬाрддे рд╣ैं।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рд╣े рдЕрд░्рдЬुрди! рд╡े рдоूрдв़ рдордиुрд╖्рдп рдоुрдЭрдХो рди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдХрд░ рд╣ी рдЬрди्рдо-рдЬрди्рдо рдоें рдЖрд╕ुрд░ी рдпोрдиि рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рдлिрд░ рдЙрд╕рд╕े рднी рдЕрддि рдиीрдЪ рдЧрддि рдХो рд╣ी рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдЕрд░्рдеाрдд् рдШोрд░ рдирд░рдХों рдоें рдкрдб़рддे рд╣ैं॥20॥
рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз рдФрд░ рд▓ोрдн
рд╢्рд▓ोрдХ 21
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз рдФрд░ рд▓ोрдн—рдпे рддीрди рдирд░рдХ рдХे рдж्рд╡ाрд░ рд╣ैं рдФрд░ рдордиुрд╖्рдп рдХे рдкрддрди рдХा рдХाрд░рдг рдмрдирддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрди рддीрдиों рдХा рдд्рдпाрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз рддрдеा рд▓ोрдн- рдпे рддीрди рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдирд░рдХ рдХे рдж्рд╡ाрд░ (рд╕рд░्рд╡ рдЕрдирд░्рдеों рдХे рдоूрд▓ рдФрд░ рдирд░рдХ рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рдоें рд╣ेрддु рд╣ोрдиे рд╕े рдпрд╣ाँ рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз рдФрд░ рд▓ोрдн рдХो 'рдирд░рдХ рдХे рдж्рд╡ाрд░' рдХрд╣ा рд╣ै) рдЖрдд्рдоा рдХा рдиाрд╢ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЕрд░्рдеाрдд् рдЙрд╕рдХो рдЕрдзोрдЧрддि рдоें рд▓े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╣ैं. рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрди рддीрдиों рдХो рдд्рдпाрдЧ рджेрдиा рдЪाрд╣िрдП॥21॥
рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╕ंрджेрд╢:
рдХाрдо + рдХ्рд░ोрдз + рд▓ोрдн = рдЖрдд्рдоिрдХ рдкрддрди рдХे рддीрди рдж्рд╡ाрд░
рд╢्рд▓ोрдХ 22
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рд╣े рдЕрд░्рдЬुрди! рдЬो рд╡्рдпрдХ्рддि рдЗрди рддीрди рдЕंрдзрдХाрд░рдордп рдж्рд╡ाрд░ों рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдЕрдкрдиे рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓рддा рд╣ै, рд╡рд╣ рдкрд░рдо рдЧрддि рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рдЕрд░्рдЬुрди! рдЗрди рддीрдиों рдирд░рдХ рдХे рдж्рд╡ाрд░ों рд╕े рдоुрдХ्рдд рдкुрд░ुрд╖ рдЕрдкрдиे рдХрд▓्рдпाрдг рдХा рдЖрдЪрд░рдг рдХрд░рддा рд╣ै (рдЕрдкрдиे рдЙрдж्рдзाрд░ рдХे рд▓िрдП рднрдЧрд╡рджाрдЬ्рдЮाрдиुрд╕ाрд░ рдмрд░рддрдиा рд╣ी "рдЕрдкрдиे рдХрд▓्рдпाрдг рдХा рдЖрдЪрд░рдг рдХрд░рдиा" рд╣ै), рдЗрд╕рд╕े рд╡рд╣ рдкрд░рдордЧрддि рдХो рдЬाрддा рд╣ै рдЕрд░्рдеाрдд् рдоुрдЭрдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै॥22॥
рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХा рдорд╣рдд्рд╡
рд╢्рд▓ोрдХ 23
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдЬो рд╡्рдпрдХ्рддि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХी рдЙрдкेрдХ्рд╖ा рдХрд░рдХे рдХेрд╡рд▓ рдЕрдкрдиी рдЗрдЪ्рдЫाрдиुрд╕ाрд░ рдЖрдЪрд░рдг рдХрд░рддा рд╣ै, рд╡рд╣ рди рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕िрдж्рдзि рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддा рд╣ै, рди рд╕्рдеाрдпी рд╕ुрдЦ рдФрд░ рди рдкрд░рдо рдЧрддि।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рдЬो рдордиुрд╖्рдп рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╡िрдзि рдХो рдд्рдпाрдЧрдХрд░ рдЕрдкрдиी рдЗрдЪ्рдЫा рд╕े рдордирдоाрдиा рдЖрдЪрд░рдг рдХрд░рддा рд╣ै, рд╡рд╣ рди рд╕िрдж्рдзि рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддा рд╣ै, рди рдкрд░рдордЧрддि рдХो рдФрд░ рди рд╕ुрдЦ рдХो рд╣ी॥23॥
рд╢्рд▓ोрдХ 24
рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде:
рдЗрд╕рд▓िрдП рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдХ्рдпा рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП—рдЗрд╕рдХा рдиिрд░्рдгрдп рдХрд░рдиे рдоें рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХो рдк्рд░рдоाрдг рдоाрдирдиा рдЪाрд╣िрдП। рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ рдХो рд╕рдордЭрдХрд░ рдЙрдЪिрдд рдХрд░्рдо рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।
рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा
рдЗрд╕рд╕े рддुрдо्рд╣ाрд░े рд▓िрдП рдЗрд╕ рдХрд░्рддрд╡्рдп рдФрд░ рдЕрдХрд░्рддрд╡्рдп рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╣ी рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै. рдРрд╕ा рдЬाрдирдХрд░ рддुрдо рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╡िрдзि рд╕े рдиिрдпрдд рдХрд░्рдо рд╣ी рдХрд░рдиे рдпोрдЧ्рдп рд╣ो॥24॥
рдЖрд╕ुрд░ рд╕्рд╡рднाрд╡ рд╡ाрд▓े рдордиुрд╖्рдп рдорди рдоें рдЙрдардиे рд╡ाрд▓ी рдХрд▓्рдкрдиाрдУं рдХी рдкूрд░्рддि рдХे рд▓िрдпे рднाँрддि-рднाँрддि рдХी рд╕ैрдХрдб़ों рдЖрд╢ाрдПं рд▓рдЧाрдпे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдЙрдирдХा рдорди рдХрднी рдХिрд╕ी рд╡िрд╖рдп рдХी рдЖрд╢ा рдоें рд▓рдЯрдХрддा рд╣ै, рдХрднी рдХिрд╕ी рдоें рдЦिрдЪрддा рд╣ै, рдФрд░ рдХрднी рдХिрд╕ी рдоें рдЕрдЯрдХрддा рд╣ै. рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдЖрд╢ाрдУं рдХे рдмंрдзрди рд╕े рд╡े рдХрднी рдЫूрдЯрддे рд╣ी рдирд╣ीं। рдЗрд╕ी рд╕े рдЙрди्рд╣ें рд╕ैрдХрдб़ों рдЖрд╢ाрдУं рдХी рдлांрд╕िрдпों рд╕े рдмंрдзे рд╣ुрдП рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै।
рд╡िрд╖рдп рднोрдЧों рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рд╡े рдХाрдо-рдХ्рд░ोрдз рдХा рдЖрд╢्рд░рдп рдХрд░рдХे рдЕрди्рдпाрдпрдкूрд░्рд╡рдХ рдЕрд░्рдеाрдд् рдЪोрд░ी, рдардЧी, рдбाрдХा, рдЭूрда, рдХрдкрдЯ, рдЫрд▓, рджрдо्рдн, рдоाрд░рдкीрдЯ, рдХूрдЯрдиीрддि, рдЬुрдЖ, рдзोрдЦेрдмाрдЬी, рд╡िрд╖-рдк्рд░рдпोрдЧ, рдЭूрдаे рдоुрдХрджрдоे рдФрд░ рднрдп-рдк्рд░рджाрди рдЖрджि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╡िрд░ुрдж्рдз рдЙрдкाрдпों рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рджूрд╕рд░ों рдХे рдзрди рдЖрджि рдХो рд╣рд░рдг рдХрд░рдиे рдХी рдЪेрд╖्рдЯा рдХрд░рддे рд╣ैं. рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХे рд╕ाрде рд╣ी рд╡े рдоाрди рдоें рднी рдЪूрд░ рд░рд╣рддे рд╣ैं, рдЗрд╕рд╕े рдРрд╕ा рд╕рдордЭрддे рд╣ैं рдХि "рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рд╣рдорд╕े рдмрдб़ा рдФрд░ рд╣ै рд╣ी рдХौрди рд╣рдо рдЬिрд╕े рдЪाрд╣ें рдоाрд░ рджें, рдмрдЪा рджें, рдЬिрд╕рдХी рдЪाрд╣ें рдЬрдб़ рдЙрдЦाрдб़ рджें рдпा рд░ोрдк рджें। рд╣рдо рд╕рд░्рд╡рдеा рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд╣ैं, рд╕рдм рдХुрдЫ рд╣рдоाрд░े рд╣ी рд╣ाрдеों рдоें рд╣ै।"
рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз рдФрд░ рд▓ोрдн рдЖрджि рдЖрд╕ुрд░ी рд╕рдо्рдкрджा рдХा рдд्рдпाрдЧ рдХрд░рдХे рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдк्рд░рддिрдкाрджिрдд рд╕рдж्рдЧुрдг рдФрд░ рд╕рджाрдЪाрд░ рд░ूрдк рджैрд╡ी-рд╕рдо्рдкрджा рдХा рдиिрд╖्рдХाрдорднाрд╡ рд╕े рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиा рд╣ी рдХрд▓्рдпाрдг рдХे рд▓िрдпे рдЖрдЪрд░рдг рдХрд░рдиा рд╣ै।
рд╡ेрдж рдФрд░ рд╡ेрджों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд░рдЪिрдд рд╕्рдоृрддि, рдкुрд░ाрдг, рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЖрджि рдХा рдиाрдо рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╣ै। рдЖрд╕ुрд░ी рд╕рдо्рдкрджा рдХे рдЖрдЪाрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЖрджि рдХे рдд्рдпाрдЧ рдХा рдФрд░ рджैрд╡ीрд╕рдо्рдкрджा рд░ूрдк рдХрд▓्рдпाрдгрдХाрд░ी рдЧुрдг-рдЖрдЪрд░рдгों рдХे рд╕ेрд╡рди рдХा рдЬ्рдЮाрди рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рд╕े рд╣ी рд╣ोрддा рд╣ै।
рдХрдм рдХ्рдпा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдпे рдФрд░ рдХ्рдпा рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдпे- рдЗрд╕рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╢्рд░ुрддि, рд╡ेрджрдоूрд▓рдХ рд╕्рдоृрддि рдФрд░ рдкुрд░ाрдг-рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдЖрджि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд рдЗрди рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рдЬिрди рдХрд░्рдоों рдХे рдХрд░рдиे рдХा рд╡िрдзाрди рд╣ै, рдЙрди्рд╣ें рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдпे рдФрд░ рдЬिрдирдХा рдиिрд╖ेрдз рд╣ै, рдЙрди्рд╣ें рдирд╣ीं рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдпे।
рдХрд░्рддрд╡्рдп рдФрд░ рдЕрдХрд░्рддрд╡्рдп рдХा рдЬ्рдЮाрди рдХрд░ाрдиे рд╡ाрд▓े рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдХे рд╡िрдзाрди рдХी рдЕрд╡рд╣ेрд▓рдиा рдХрд░рдХे рдЕрдкрдиी рдмुрдж्рдзि рд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рд╕рдордЭрдХрд░ рдЬो рдЪाрд╣े рдордирдоाрдиे рдЕрд░्рде рдиिрдХाрд▓рдХрд░ рдоाрди, рдмрдб़ाрдИ-рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдЖрджि рдХिрд╕ी рдХी рднी рдЗрдЪ्рдЫाрд╡िрд╢ेрд╖ рдХो рд▓ेрдХрд░ рдЖрдЪрд░рдг рдХрд░рдиा рд╣ै, рдпрд╣ी рд╢ाрд╕्рдд्рд░рд╡िрдзि рдХो рдд्рдпाрдЧрдХрд░ рдордирдоाрдиा рдЖрдЪрд░рдг рдХрд░рдиा рд╣ै। рдРрд╕े рдХрд░्рдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХрд░्рддा рдХो рдХोрдИ рднी рдлрд▓ рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा।
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХा рд╕ाрд░
рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХा рдоूрд▓ рд╕ंрджेрд╢ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдордиुрд╖्рдп рдХा рдЬीрд╡рди рдЙрд╕рдХे рдЧुрдгों, рд╡िрдЪाрд░ों, рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдФрд░ рдЖрдЪрд░рдг рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЧुрдг
| рджैрд╡ी рдЧुрдг |
рд╕рд░рд▓ рдЕрд░्рде |
| рдЕрднрдп |
рдЙрдЪिрдд рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рдХा рд╕ाрд╣рд╕ |
| рд╕рдд्рдд्рд╡-рд╢ुрдж्рдзि |
рдорди рдХी рд╢ुрдж्рдзрддा |
| рджाрди |
рджूрд╕рд░ों рдХी рд╕рд╣ाрдпрддा рдХрд░рдиा |
| рджрдо |
рдЗрди्рдж्рд░िрдпों рдкрд░ рд╕ंрдпрдо |
| рдЕрд╣िंрд╕ा |
рдХिрд╕ी рдХो рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рдХрд╖्рдЯ рди рджेрдиा |
| рд╕рдд्рдп |
рд╕рдд्рдп рдФрд░ рдЙрдЪिрдд рдмाрдд рдХрд╣рдиा |
| рдЕрдХ्рд░ोрдз |
рдХ्рд░ोрдз рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг |
| рджрдпा |
рдк्рд░ाрдгिрдпों рдХे рдк्рд░рддि рдХрд░ुрдгा |
| рдХ्рд╖рдоा |
рдЧрд▓рддी рд╣ोрдиे рдкрд░ рдХ्рд╖рдоा рдХрд░рдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा |
| рд╢ौрдЪ |
рдмाрд╣рд░ी рдФрд░ рдЖंрддрд░िрдХ рд╢ुрдж्рдзрддा |
| рдЕрдж्рд░ोрд╣ |
рдж्рд╡ेрд╖ рдХा рдЕрднाрд╡ |
| рдиाрддिрдоाрдиिрддा |
рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рдЕрднाрд╡ |
рдЖрд╕ुрд░ी рд╕рдо्рдкрджा рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЧुрдг
| рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि |
рд╕рд░рд▓ рдЕрд░्рде |
| рджрдо्рдн |
рджिрдЦाрд╡ा |
| рджрд░्рдк |
рдШрдордг्рдб |
| рдЕрднिрдоाрди |
рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╢्рд░ेрд╖्рда рдоाрдирдиा |
| рдХ्рд░ोрдз |
рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдЧुрд╕्рд╕ा |
| рдкाрд░ुрд╖्рдп |
рдХрдаोрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ |
| рдЕрдЬ्рдЮाрди |
рд╕рд╣ी рдФрд░ рдЧрд▓рдд рдХा рд╡िрд╡ेрдХ рди рд╣ोрдиा |
| рдХाрдо |
рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдЗрдЪ्рдЫा |
| рд▓ोрдн |
рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд╕े рдЕрдзिрдХ рдкाрдиे рдХी рд▓ाрд▓рд╕ा |
| рдоोрд╣ |
рдЧрд▓рдд рдЖрд╕рдХ्рддि рдФрд░ рдн्рд░рдо |
рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз рдФрд░ рд▓ोрдн: рдкрддрди рдХे рддीрди рдж्рд╡ाрд░ рдХ्рдпों?
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХे 16рд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рд╢्рд▓ोрдХ 21 рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै।
рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рдХрд╣рддे рд╣ैं:
“рдХाрдоः рдХ्рд░ोрдзрд╕्рддрдеा рд▓ोрднः”
рдЕрд░्рдеाрдд рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз рдФрд░ рд▓ोрдн рдордиुрд╖्рдп рдХे рдкрддрди рдХे рддीрди рдж्рд╡ाрд░ рд╣ैं।
рдЗрд╕े рдЖрдзुрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рд╕рд░рд▓ рд░ूрдк рд╕े рд╕рдордЭें:
- рдХाрдо: рд╣рд░ рдЗрдЪ्рдЫा рдХो рддुрд░ंрдд рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХी рдмेрдЪैрдиी।
- рдХ्рд░ोрдз: рдЗрдЪ्рдЫा рдкूрд░ी рди рд╣ोрдиे рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдЦो рджेрдиा।
- рд▓ोрдн: рдк्рд░ाрдк्рдд рдЪीрдЬों рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж рд▓рдЧाрддाрд░ рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдкाрдиे рдХी рдЪाрд╣।
рдЗрди рддीрдиों рдкрд░ рд╕ंрдпрдо рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЕрдзिрдХ рд╕ंрддुрд▓िрдд рдФрд░ рд╡िрд╡ेрдХрдкूрд░्рдг рдЬीрд╡рди рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдФрд░ рдЕрдз्рдпाрдп 15 рдХा рд╕ंрдмंрдз
рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ीрдХृрд╖्рдг рдиे рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо рдХे рд╕्рд╡рд░ूрдк рдФрд░ рд╕ंрд╕ाрд░ рд╕े рд╡ैрд░ाрдЧ्рдп рдХी рдмाрдд рдХрд╣ी рдеी। рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдоें рд╡े рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдордиुрд╖्рдп рдХे рднीрддрд░ рдХौрди-рд╕े рдЧुрдг рдЙрд╕े рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЙрди्рдирддि рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдХौрди-рд╕ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпाँ рдЙрд╕े рдмंрдзрди рдХी рдУрд░ рд▓े рдЬाрддी рд╣ैं।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░:
рдЕрдз्рдпाрдп 15 → рд╕ंрд╕ाрд░, рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо рдХा рд╡िрд╡ेрдЪрди
рдЕрдз्рдпाрдп 16 → рджैрд╡ी рдФрд░ рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХा рд╡िрд╡ेрдЪрди
рдпрд╣ рджोрдиों рдЕрдз्рдпाрдпों рдХे рдмीрдЪ рдПрдХ рдЙрдкрдпोрдЧी рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рд╕ंрдмंрдз рд╣ै।
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рд╕े 10 рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЬीрд╡рди рд╕ीрдЦ
- рдиिрд░्рднрдпрддा рд░рдЦें, рд▓ेрдХिрди рд╡िрд╡ेрдХ рдХे рд╕ाрде।
- рд╕рдд्рдп рдФрд░ рдЕрд╣िंрд╕ा рдХो рдЬीрд╡рди рдоें рдорд╣рдд्рд╡ рджें।
- рдХ्рд░ोрдз рдХो рдЕрдкрдиी рдиिрд░्рдгрдп-рдХ्рд╖рдорддा рдкрд░ рд╣ाрд╡ी рди рд╣ोрдиे рджें।
- рджूрд╕рд░ों рдХी рдиिंрджा рдХрд░рдиे рдХी рдЖрджрдд рд╕े рдмрдЪें।
- рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рджिрдЦाрд╡े рд╕े рджूрд░ी рд░рдЦें।
- рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиा рд╕ीрдЦें।
- рд▓ोрдн рдХो рдкрд╣рдЪाрдиें рдФрд░ рд╕ीрдоिрдд рдХрд░ें।
- рджूрд╕рд░ों рдХे рдк्рд░рддि рджрдпा рдФрд░ рд╕рдо्рдоाрди рд░рдЦें।
- рдХрд░्рддрд╡्рдп рдФрд░ рдЕрдХрд░्рддрд╡्рдп рдХे рдмीрдЪ рд╡िрд╡ेрдХ рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ें।
- рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХे рдиिрд░्рдгрдпों рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рдиैрддिрдХ рдФрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХो рд╕рдордЭें।
рдЖрдЬ рдХे рдпुрд╡ाрдУं рдХे рд▓िрдП рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХा рд╕ंрджेрд╢
рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХा рдоूрд▓ рд╕ंрджрд░्рдн рдк्рд░ाрдЪीрди рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдЬीрд╡рди рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рднी рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
1. Social Media рдФрд░ рджिрдЦाрд╡े рдХी рджुрдиिрдпा
рдЖрдЬ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рд▓ाрдЗрдХ्рд╕, рдлॉрд▓ोрдЕрд░्рд╕ рдФрд░ рджूрд╕рд░ों рд╕े рддुрд▓рдиा рдХрдИ рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рддрдиाрд╡ рдХा рдХाрд░рдг рдмрди рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдоें рджрдо्рдн, рджрд░्рдк рдФрд░ рдЕрднिрдоाрди рд╕े рд╕ाрд╡рдзाрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЗрд╕рдХा рдЖрдзुрдиिрдХ takeaway рд╣ै:
рдЕрдкрдиी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдкрд╣рдЪाрди рдХो рдХेрд╡рд▓ online approval рд╕े рди рдЬोрдб़ें।
2. Career рдФрд░ рд╕рдлрд▓рддा
рд╕рдлрд▓рддा рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рдЙрдкрд▓рдм्рдзि рд╣ी рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рдкूрд░ी рдкрд╣рдЪाрди рдмрди рдЬाрдП рддो рдЕрд╕ंрддुрд▓рди рдкैрджा рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдЧीрддा рдХा рд╕ंрджेрд╢ рд╣ै рдХि рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЖрд╕рдХ्рддि рдХे рдмрдЬाрдп рд╡िрд╡ेрдХ, рд╕ंрдпрдо рдФрд░ рд╕рд╣ी рдЖрдЪрд░рдг рдХो рдорд╣рдд्рд╡ рджिрдпा рдЬाрдП।
3. Anger Management
рдХ्рд░ोрдз рдХो рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдоें рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ी рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдоें рддुрд░ंрдд рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा рджेрдиे рдХे рдмрдЬाрдп:
Pause → Think → Respond
рдЬैрд╕ी рдЖрджрдд рдЖрдд्рдорд╕ंрдпрдо рдХी рдЖрдзुрдиिрдХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдоाрдиी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।
4. Consumerism рдФрд░ Greed
“рдФрд░ рдЕрдзिрдХ” рдкाрдиे рдХी рд▓рдЧाрддाрд░ рдЗрдЪ्рдЫा рд╡्рдпрдХ्рддि рдХो рдЕрд╕ंрддुрд╖्рдЯ рд░рдЦ рд╕рдХрддी рд╣ै। рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдоें рд▓ोрдн рдХो рдкрддрди рдХे рддीрди рдк्рд░рдоुрдЦ рдж्рд╡ाрд░ों рдоें рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЗрд╕рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдФрд░ рд▓ाрд▓рдЪ рдХे рдмीрдЪ рдЕंрддрд░ рд╕рдордЭрдиा рдЙрдкрдпोрдЧी рдЬीрд╡рди-рджृрд╖्рдЯि рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
5. Character > Image
рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ंрджेрд╢ рдпрд╣ рднी рд╣ै рдХि рд╡्рдпрдХ्рддि рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЧुрдгрд╡рдд्рддा рдХेрд╡рд▓ рдЙрд╕рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि, рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдпा рдмाрд╣рд░ी рдЫрд╡ि рд╕े рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
рдЪрд░िрдд्рд░, рд╕ंрдпрдо, рд╕рдд्рдп, рджрдпा рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ैं।
рдиोрдЯ: рдпрд╣ рдЖрдзुрдиिрдХ-life section рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рд╕िрдж्рдзांрддों рдХी contemporary interpretation рд╣ै, рди рдХि рдЧीрддा рдХे рд╢्рд▓ोрдХों рдХा рд╢ाрдм्рджिрдХ рдЕрд░्рде।
Bhagavad Gita Chapter 16: Key Takeaways
Daivasura Sampad Vibhaga Yoga teaches a clear distinction between constructive and destructive human tendencies.
Divine qualities:
Fearlessness • Purity • Self-control • Truth • Compassion • Forgiveness • Humility
Destructive tendencies:
Ego • Arrogance • Anger • Greed • Excessive Desire • Deception • Ignorance
And the central warning of Chapter 16 is:
рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз рдФрд░ рд▓ोрдн рд╕े рд╕ाрд╡рдзाрди рд░рд╣ें।
Frequently Asked Questions (FAQs)
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХे 16рд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдиाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХे 16рд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдиाрдо рджैрд╡ाрд╕ुрд░рд╕рдо्рдкрдж्рд╡िрднाрдЧ рдпोрдЧ рд╣ै। рдЕंрдЧ्рд░ेрдЬी рдоें рдЗрд╕े Daivasura Sampad Vibhaga Yoga рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдоें рдХिрддрдиे рд╢्рд▓ोрдХ рд╣ैं?
рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдоें рдХुрд▓ 24 рд╢्рд▓ोрдХ рд╣ैं।
рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдоें рдХ्рдпा рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै?
рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рджैрд╡ी рд╕рдо्рдкрджा рдФрд░ рдЖрд╕ुрд░ी рд╕рдо्рдкрджा, рдЙрдирдХे рд▓рдХ्рд╖рдг, рдЙрдирдХे рдкрд░िрдгाрдо рддрдеा рдордиुрд╖्рдп рдХे рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдЬीрд╡рди рдкрд░ рдЙрдирдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рддीрди рдирд░рдХ рдХे рдж्рд╡ाрд░ рдХौрди-рд╕े рд╣ैं?
рд╢्рд▓ोрдХ 21 рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз рдФрд░ рд▓ोрдн рддीрди рдирд░рдХ рдХे рдж्рд╡ाрд░ рдмрддाрдП рдЧрдП рд╣ैं।
рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдоें рджैрд╡ी рдЧुрдг рдХौрди-рдХौрди рд╕े рд╣ैं?
рдиिрд░्рднрдпрддा, рдорди рдХी рд╢ुрдж्рдзрддा, рдЖрдд्рдорд╕ंрдпрдо, рджाрди, рдЕрд╣िंрд╕ा, рд╕рдд्рдп, рдХ्рд╖рдоा, рджрдпा, рд╢ांрддि, рд╕рд░рд▓рддा, рд╢ौрдЪ рдФрд░ рд╡िрдирдо्рд░рддा рдЖрджि рджैрд╡ी рдЧुрдгों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं।
рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдоें рдЖрд╕ुрд░ी рдЧुрдг рдХौрди-рдХौрди рд╕े рд╣ैं?
рджрдо्рдн, рджрд░्рдк, рдЕрднिрдоाрди, рдХ्рд░ोрдз, рдХрдаोрд░рддा рдФрд░ рдЕрдЬ्рдЮाрди рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖрд╕ुрд░ी рдЧुрдг рд╣ैं। рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рдЖрдЧे рдХे рд╢्рд▓ोрдХों рдоें рдХाрдо, рд▓ोрдн, рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЖрд╕рдХ्рддि рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдЬैрд╕ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХा рднी рд╡рд░्рдгрди рдоिрд▓рддा рд╣ै।
рдХ्рдпा рдЧीрддा рдХा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рд▓ोрдЧों рдХे рд▓िрдП рд╣ै?
рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХी рд╢िрдХ्рд╖ाрдУं рдХो рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрджрд░्рдн рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдЖрдд्рдорд╕ंрдпрдо, рдиैрддिрдХрддा, рдЪрд░िрдд्рд░ рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╣ाрд░ рдХे рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рд╕े рднी рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╣ाрд▓ांрдХि рдЗрд╕рдХे рдоूрд▓ рд╕ंрджेрд╢ рдХो рдЙрд╕рдХे рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╕рдордЭрдиा рд╕рдмрд╕े рдЙрдЪिрдд рд╣ै।
рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХा 16рд╡ाँ рдЕрдз्рдпाрдп—рджैрд╡ाрд╕ुрд░рд╕рдо्рдкрдж्рд╡िрднाрдЧ рдпोрдЧ—рдордиुрд╖्рдп рдХो рдЕрдкрдиे рднीрддрд░ рдоौрдЬूрдж рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдФрд░ рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।
рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ рдмрддाрдиे рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдХौрди “рджैрд╡ी” рд╣ै рдФрд░ рдХौрди “рдЖрд╕ुрд░ी”। рдЗрд╕рдХा рдЕрдзिрдХ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╕ंрджेрд╢ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╣рдо рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдоें рд╕рдд्рдп, рд╕ंрдпрдо, рджрдпा, рдХ्рд╖рдоा, рд╡िрдирдо्рд░рддा рдФрд░ рд╡िрд╡ेрдХ рдХो рдмрдв़ाрдПँ рддрдеा рдЕрд╣ंрдХाрд░, рдХ्рд░ोрдз, рд▓ोрдн рдФрд░ рдЕрдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдкрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдкाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ें।
рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХा рд╕рдмрд╕े рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рд╕ंрджेрд╢ рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै:
“рджैрд╡ी рдЧुрдгों рдХो рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░ो, рдЖрд╕ुрд░ी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХो рдкрд╣рдЪाрдиो рдФрд░ рдХाрдо, рдХ्рд░ोрдз рддрдеा рд▓ोрдн рд╕े рд╕ाрд╡рдзाрди рд░рд╣ो।”
рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХे рдЕрди्рдп рдЕрдз्рдпाрдп рднी рдкрдв़ें
рдЕрдЧрд░ рдЖрдк рдкूрд░ी рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХो рдЕрдз्рдпाрдп-рджрд░-рдЕрдз्рдпाрдп рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рдоें рдкрдв़рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рд╣рдоाрд░े рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХे 18 рдЕрдз्рдпाрдпों рдХे рд╕ंрдкूрд░्рдг рдкрд░िрдЪрдп рд╕े рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рд╕ंрджрд░्рдн рдФрд░ рд╕्рд░ोрдд
рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдХे рдоूрд▓ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╢्рд▓ोрдХ, рдЙрдирдХी рд╣िंрджी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдФрд░ рдЧीрддा-рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЧीрддा рдк्рд░ेрд╕, рдЧोрд░рдЦрдкुрд░ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╕्рд╡ाрдоी рд░ाрдорд╕ुрдЦрджाрд╕ рдЬी рдХी рд╢्рд░ीрдордж्рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рд╕ाрдзрдХ-рд╕ंрдЬीрд╡рдиी рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ंрджрд░्рдн рдЧ्рд░ंрде рд╣ै।
рдЧीрддा рдк्рд░ेрд╕ рдХे рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рд╡िрд╡рд░рдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЗрд╕рдоें рдоूрд▓ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╢्рд▓ोрдХों рдХे рд╕ाрде рд╣िंрджी рдЕрд░्рде рдФрд░ рд╡िрд╕्рддृрдд рдЯीрдХा рджी рдЧрдИ рд╣ै।
рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдЧीрддा рдк्рд░ेрд╕ рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдЧीрддा рддрдд्рдд्рд╡рд╡िрд╡ेрдЪрдиी рдоें рднी рдоूрд▓ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╢्рд▓ोрдХों рдХे рд╕ाрде рд╣िंрджी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ै।
About the Author
Sonam Agarwal
LLB | Media Professional | Research-Driven Writer on Sanatan Dharma, Indian Culture, Science, Law.
рд╡े рд╕рдиाрддрди рдзрд░्рдо, рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा, рд╣िंрджू рдзрд░्рдо, рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдЦрдЧोрд▓ рд╡िрдЬ्рдЮाрди, рдХाрдиूрди рдФрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдЬ्рдЮाрди рдЬैрд╕े рд╡िрд╖рдпों рдкрд░ research-based articles рд▓िрдЦрддी рд╣ैं। рдЕрдм рддрдХ рд╡े 500 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд▓ेрдЦ рд▓िрдЦ рдЪुрдХी рд╣ैं।
рд╕рдиाрддрди рдзрд░्рдо рдФрд░ рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд▓ेрдЦों рдоें рдЙрдирдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдз्рдпाрди рдоूрд▓ рдЧ्рд░ंрдеों, рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдЯीрдХाрдУं рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рд╕ंрджрд░्рднों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЬाрдирдХाрд░ी рдХो рд╕рд░рд▓ рдФрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдкाрдардХों рдХे рд▓िрдП рд╕рдордЭрдиे рдпोрдЧ्рдп рднाрд╖ा рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиे рдкрд░ рд░рд╣рддा рд╣ै।
рдЙрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрд╖рдпों рдХो рдмिрдиा рдЕрдиाрд╡рд╢्рдпрдХ рдЬрдЯिрд▓рддा рдХे рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рдиा рд╣ै, рддाрдХि рдкाрдардХ рдЙрдирдХे рдоूрд▓ рд╡िрдЪाрд░ों рдХो рд╕рд╣ी рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╕рдордЭ рд╕рдХें।
Author at Prinsli.com
Tags: рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16 рдХे рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╢्рд▓ोрдХ рд╣िंрджी рдЕрд░्рде рдХे рд╕ाрде, рдЧीрддा рдЕрдз्рдпाрдп 16, Bhagavad Gita Chapter 16
Comments
Post a Comment