рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░: рдЬрд╣ां рдПрдХ рдоंрджिрд░ рдХे рднीрддрд░ рдмрд╕ा рд╣ै рдкूрд░ा рд╢рд╣рд░, рдЬाрдиिрдП 156 рдПрдХрдб़ рдоें рдлैрд▓े рдЗрд╕ рдЕрдж्рднुрдд рдзाрдо рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕
рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХा рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ (Sri Ranganathaswamy Temple Srirangam) рдЕрдкрдиी рднрд╡्рдпрддा, рдк्рд░ाрдЪीрди рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рдЕрдиोрдЦी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рд▓िрдП рджुрдиिрдпा рднрд░ рдоें рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै। рдпрд╣ां рд╕ाрдд рд╡िрд╢ाрд▓ рдкрд░рдХोрдЯों рдХे рднीрддрд░ рдоंрджिрд░ рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдб़рдХें, рдмाрдЬाрд░ рдФрд░ рд▓ोрдЧों рдХी рдмрд╕्рддिрдпां рднी рд╣ैं। 21 рдЧोрдкुрд░рдо, 953 рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рд╡िрд╢ाрд▓ рдоंрдбрдк рдФрд░ 236 рдлीрдЯ рдКंрдЪा рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдЗрд╕ рдоंрджिрд░ рдХो рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдмрдиाрддे рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХी рд╕рдмрд╕े рд░ोрдЪрдХ рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХेрд╡рд▓ рдкрдд्рдерд░ों рдФрд░ рдЗрдоाрд░рддों рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рдоंрджिрд░ рдирджी, рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ों, рдзाрд░्рдоिрдХ рдоाрди्рдпрддाрдУं, рдк्рд░ाрдЪीрди рдХрд▓ा рдФрд░ рдПрдХ рд╡िрдХрд╕िрдд рдирдЧрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдХрд╣ाрдиी рднी рдХрд╣рддा рд╣ै।
рдХрд▓्рдкрдиा рдХीрдЬिрдП рдХि рдЖрдк рдХिрд╕ी рдоंрджिрд░ рдоें рджрд░्рд╢рди рдХрд░рдиे рдЬाрдПं рдФрд░ рд╡рд╣ां рдЖрдкрдХो рдоंрджिрд░ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рд╕рдб़рдХें, рдмाрдЬाрд░, рдордХाрди рдФрд░ рд╕рджिрдпों рдкुрд░ाрдиी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХрд▓ा рднी рджेрдЦрдиे рдХो рдоिрд▓े। рдпрд╣ рдХिрд╕ी рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рдирдЧрд░ी рдХा рд╡рд░्рдгрди рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХे рддिрд░ुрдЪिрд░ाрдкрд▓्рд▓ी рдХे рдкाрд╕ рд╕्рдеिрдд рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╣ै।
рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдоें рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдПрдХ рдРрд╕ा рдоंрджिрд░ рд╣ै, рдЬिрд╕рдХे рд╕ाрдд рдкрд░рдХोрдЯों рдХे рднीрддрд░ рд╕िрд░्рдл рдкूрдЬा рд╕्рдерд▓ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдб़рдХें, рдмाрдЬाрд░ рдФрд░ рдмрд╕्рддिрдпां рднी рд╣ैं। рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХे рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоें рд╕्рдеिрдд рдпрд╣ рдоंрджिрд░ рд╕рджिрдпों рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕, рднрд╡्рдп рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдХो рдПрдХ рд╣ी рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рд╕рдоेрдЯे рд╣ुрдП рд╣ै।
рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХे рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрде рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдпрд╣ рдоंрджिрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 156 рдПрдХрдб़ рдпाрдиी 63.13 рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдлैрд▓ा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рд╡िрд╢ाрд▓ рдкрд░िрд╕рд░ рдФрд░ рд╕ाрдд рд╕ंрдХेंрдж्рд░िрдд рдкрд░рдХोрдЯों рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕े рдоंрджिрд░-рдирдЧрд░ (Temple Town) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпूрдиेрд╕्рдХो рдХी рд╕ंрднाрд╡िрдд рд╡िрд╢्рд╡ рдзрд░ोрд╣рд░ рд╕ूрдЪी рдоें рднी рдЗрд╕рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░-рдирдЧрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдпे рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣िंрджू рдоंрджिрд░ рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рддुрд▓рдиा рдЕрдХ्рд╕рд░ рд╡ेрдЯिрдХрди рд╕िрдЯी рд╕े рднी рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рджोрдиों рдХे рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░рддे рд╕рдордп рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै рдХि рд╡ेрдЯिрдХрди рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рджेрд╢ рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░िрд╕рд░ рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЬुрдб़ी рдмрд╕्рддी рд╣ै।
рдЖрдЦिрд░ рдЗрд╕ рдоंрджिрд░ рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЗрддрдиी рдЕрдиोрдЦी рдХैрд╕े рдмрдиी? рдЗрд╕рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрд╕рдиे рдХрд░ाрдпा? рдпрд╣ां рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдкрдд्рдерд░ рдХी рдмрдЬाрдп рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рд╕े рдХ्рдпों рдмрдиी рд╣ै? рдФрд░ рд╕рджिрдпों рддрдХ рдЗрд╕ рдоंрджिрд░ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХैрд╕े рдЪрд▓рддी рд░рд╣ी? рдПрдХ рдоंрджिрд░ рдХे рднीрддрд░ рдкूрд░ा рд╢рд╣рд░ рдХैрд╕े рд╣ै? рд╡ेрдЯिрдХрди рд╕िрдЯी рд╕े рддुрд▓рдиा рдХ्рдпों рд╣ै? рд╕ाрде рд╣ी рдЬाрдиेंрдЧे, рдЪाрд░ рд╕рджिрдпों рддрдХ рдЕрдзूрд░े рд░рд╣े рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХी рдХрд╣ाрдиी, 953 рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рдоंрдбрдк, рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рдоूрд░्рддि рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рдиिрд░्рдоाрдг рдкрд░ंрдкрд░ा, рдирджी-рдж्рд╡ीрдк рдФрд░ рдоंрджिрд░ рдХी рдкौрд░ाрдгिрдХ рдХрдеा। рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЬाрдиेंрдЧे рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдоें рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХा рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХा рдЖрдпोрдЬрди рдФрд░ рдорд╣рдд्рд╡, рд╡рд░्рд╖ 2026 рдХे рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХे рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХी рд╕рдЯीрдХ рддिрдеिрдпां рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рдХा рд╕рдордп, рдкौрд░ाрдгिрдХ рдХрдеा 'рдоुрд░ рдЕрд╕ुрд░' рдХा рд╡рдз рдФрд░ рдПрдХाрджрд╢ी рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि, рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдорд╣ाрдк्рд░рд╕ाрдж 'рдЕрдХ्рдХाрд░ рдЕрдбिрд╕िрд▓ (Akkaravadisal)', рдд्рд░िрдЪी (Trichy) рд╕े рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдкрд╣ुँрдЪрдиे рдХे рд╕ाрдзрди, рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдкाрд╕ (Special Entry Passes) рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рдмुрдХिंрдЧ, рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХे рджिрди рдХрддाрд░ рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рднीрдб़ рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рдЯिрдк्рд╕, рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░, рдЖрджि,...
рдЖрдЗрдП, рдЗрди рд╕рднी рд╕рд╡ाрд▓ों рдХे рдЬрд╡ाрдм рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╕े рдЬाрдирддे рд╣ैं।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХрд╣ां рд╕्рдеिрдд рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдЗрддрдиा рдЦाрд╕ рдХ्рдпों рд╣ै?
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХे рддिрд░ुрдЪिрд░ाрдкрд▓्рд▓ी рдЬिрд▓े рдХे рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै। рдпрд╣ рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХे рд╢рдпрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╕्рд╡рд░ूрдк рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХो рд╕рдорд░्рдкिрдд рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рддीрд░्рде рд╣ै।
рдоंрджिрд░ рдХी рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि рднी рдЗрд╕рдХी рдЦाрд╕िрдпрдд рд╣ै। рдпрд╣ рдоंрджिрд░ рдХाрд╡ेрд░ी рдФрд░ рдХोрд▓्рд▓ीрдбрдо рдирджिрдпों рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдеिрдд рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдиाрдордХ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдж्рд╡ीрдк рдкрд░ рдмрдиा рд╣ुрдЖ рд╣ै।
рдЗрд╕ рдоंрджिрд░ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рд╣ैं:
- рд▓рдЧрднрдЧ 156 рдПрдХрдб़ рдоें рдлैрд▓ा рд╡िрд╢ाрд▓ рдкрд░िрд╕рд░।
- рд╕ाрдд рд╕ंрдХेंрдж्рд░िрдд рдк्рд░ाрдХाрд░рдо рдпाрдиी рдкрд░рдХोрдЯे।
- 21 рдЧोрдкुрд░рдо рдпा рд╡िрд╢ाрд▓ рдк्рд░рд╡ेрд╢-рдж्рд╡ाрд░ рдЯाрд╡рд░।
- 953 рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдоंрдбрдк, рдЬिрд╕े рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рдоंрдбрдк рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
- рд▓рдЧрднрдЧ 236 рдлीрдЯ рдКंрдЪा рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо।
- рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХी рд╢рдпрди рдоुрдж्рд░ा рдоें рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि।
- рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдХे рд╕ाрде рд╡िрдХрд╕िрдд рдоंрджिрд░-рдирдЧрд░ рдХी рдЕрдиूрдаी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा।
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХो рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे 108 рджिрд╡्рдп рджेрд╢рдо рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕्рдеाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ै। рднрдХ्рдд рдЗрд╕े 'рднूрд▓ोрдХ рд╡ैрдХुंрда' рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं, рдЬिрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдзрд░рддी рдкрд░ рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХा рджिрд╡्рдп рдзाрдо।
рдпрд╣ां рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдХेрд╡рд▓ рдоंрджिрд░ рдХा рдЖрдХाрд░ рдирд╣ीं рд╣ै। рд╕ाрдд рдкрд░рдХोрдЯों рдХे рднीрддрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдФрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╢рд╣рд░ी рдЬीрд╡рди рдХा рдПрдХ рд╕ाрде рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрдиा рдЗрд╕े рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рдоंрджिрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдХा рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдмрдиाрддा рд╣ै।
рд╡ेрдЯिрдХрди рд╕िрдЯी рд╕े рднी рдмрдб़ा рд╣ै рдпрд╣ рдоंрджिрд░? рдЬाрдиिрдП рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХा рд╕рдЪ
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХे рдмाрд░े рдоें рдЕрдХ्рд╕рд░ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рджुрдиिрдпा рдХे рдЫोрдЯे рджेрд╢ों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╡ेрдЯिрдХрди рд╕िрдЯी рд╕े рднी рдмрдб़ा рд╣ै। рдЗрд╕ рддुрд▓рдиा рдХे рдкीрдЫे рдоंрджिрд░ рдХे рд╡िрд╢ाрд▓ рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХा рддрде्рдп рд╣ै।
рдпूрдиेрд╕्рдХो рдХे рд╡िрд╡рд░рдг рдоें рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рд▓рдЧрднрдЧ 156 рдПрдХрдб़ рдпाрдиी 63.13 рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░ рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рджूрд╕рд░ी рдУрд░, рд╡ेрдЯिрдХрди рд╕िрдЯी рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рд▓рдЧрднрдЧ 44 рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░ рдпाрдиी 109 рдПрдХрдб़ рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рд╡ेрдЯिрдХрди рд╕िрдЯी рдХे рднूрднाрдЧ рд╕े рдмрдб़ा рд╣ै।
рдЗрд╕ी рд╡िрд╢ाрд▓рддा рдХे рдХाрд░рдг рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд╕рдХ्рд░िрдп рд╣िंрджू рдоंрджिрд░ рд╣ै।
рдЗрд╕рдХी рд╕рдмрд╕े рдЕрдиोрдЦी рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдоंрджिрд░ рдХे рд╕ाрдд рдкрд░рдХोрдЯों рдоें рд╕े рдмाрд╣рд░ी рджो рдкрд░рдХोрдЯों рдХे рднीрддрд░ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдмрд╕्рддिрдпां, рд╕рдб़рдХें рдФрд░ рдмाрдЬाрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдП рд╣ैं। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдоंрджिрд░ рдФрд░ рдирдЧрд░ рдХा рдЬीрд╡рди рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рд╕े рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рд╣ै।
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдж्рд╡ीрдк рдХैрд╕े рдмрдиा? рдХाрд╡ेрд░ी рдирджी рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै рдЗрд╕рдХा рднूрдЧोрд▓
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдПрдХ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдирджी рдж्рд╡ीрдк (Fluvial Island) рд╣ै, рдЬो рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХे рддिрд░ुрдЪिрд░ाрдкрд▓्рд▓ी (рдд्рд░िрдЪी) рд╢рд╣рд░ рдХे рдкाрд╕ рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдж्рд╡ीрдк рдХिрд╕ी рд░ाрдЬा рдпा рд╢ाрд╕рдХ рдиे рдирд╣ीं рдмрдирд╡ाрдпा рдеा, рдЗрд╕ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХोрдИ рдоाрдирд╡ рдиिрд░्рдоिрдд рдШрдЯрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдирджी рдХी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдзाрд░ा рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै। рдпрд╣ рдирджिрдпों рдХी рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдзाрд░ाрдУं рд╕े рдмрдиा рднूрднाрдЧ рд╣ै।
рдж्рд╡ीрдк рдХा рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдиिрд░्рдоाрдг
рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдХे рдкрд╢्рдЪिрдоी рдШाрдЯ рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓ी рдХाрд╡ेрд░ी рдирджी рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХी рдУрд░ рдмрд╣рддी рд╣ुрдИ рдЬрдм рддिрд░ुрдЪिрд░ाрдкрд▓्рд▓ी рдХे рдкाрд╕ рдкрд╣ुंрдЪрддी рд╣ै, рддो 'рдоुрдХ्рдХोрдо्рдмु' (рдЕрдкрд░ рдПрдиीрдХрдЯ) рдиाрдордХ рд╕्рдеाрди рдкрд░ рдпрд╣ рджो рдоुрдЦ्рдп рдЬрд▓рдзाрд░ाрдУं рдоें рдмंрдЯ рдЬाрддी рд╣ै:
- рдЙрдд्рддрд░ी рд╢ाрдЦा: рдХाрд╡ेрд░ी рдХी рдЙрдд्рддрд░ी рд╢ाрдЦा рдХो рдХोрд▓्рд▓ीрдбрдо (Coleroon) рдирджी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдХाрд╡ेрд░ी рдХी рдоुрдЦ्рдп рдмाрдв़ рдиिрдХाрд╕ी рд╢ाрдЦा рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрдо рдХрд░рддी рд╣ै।
- рджрдХ्рд╖िрдгी рд╢ाрдЦा: рдпрд╣ рджрдХ्рд╖िрдгी рдзाрд░ा рдЕрдкрдиे рдоूрд▓ рдиाрдо рдХाрд╡ेрд░ी рдХे рд░ूрдк рдоें рдмрд╣рддी рд╣ै।
рд▓рдЧрднрдЧ 25-30 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рддрдХ рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдмрд╣рдиे рдХे рдмाрдж, рдпे рджोрдиों рдзाрд░ाрдПं рдХрд▓्рд▓рдирдИ (рдЧ्рд░ांрдб рдПрдиीрдХрдЯ) рдХे рдкाрд╕ рдлिрд░ рд╕े рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рдмेрд╣рдж рдХрд░ीрдм рдЖ рдЬाрддी рд╣ैं। рдЗрди рджो рдзाрд░ाрдУं рдХे рдмीрдЪ рдШिрд░े рдЗрд╕ी 25 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рд▓ंрдмे рдФрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 2.5 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рдЪौрдб़े рднूрднाрдЧ рдХो 'рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдж्рд╡ीрдк' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХी рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि рдХ्рдпों рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै?
рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХрд╡рдЪ: рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдоें рдоंрджिрд░ों рдоें рдмेрд╢ुрдоाрд░ рдзрди-рджौрд▓рдд рд╣ोрддी рдеी, рдЬिрд╕рд╕े рдЙрди рдкрд░ рд╡िрджेрд╢ी рд╣рдорд▓ों рдФрд░ рд▓ूрдЯрдкाрдЯ рдХा рдЦрддрд░ा рдмрдиा рд░рд╣рддा рдеा। рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рджोрдиों рдУрд░ рдмрд╣рдиे рд╡ाрд▓ी рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рддेрдЬ рдирджिрдпों рдиे рдПрдХ 'рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЦाрдИ' (Natural Moat) рдХा рдХाрдо рдХिрдпा। рдЪोрд▓, рд╣ोрдпрд╕рд▓ рдФрд░ рдиाрдпрдХ рд╢ाрд╕рдХों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд░рдгрдиीрддिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдПрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╕्рдеाрди рдеा, рдХ्рдпोंрдХि рджुрд╢्рдорди рдХी рд╕ेрдиा рдХे рд▓िрдП рдЗрди рдирджिрдпों рдХो рдкाрд░ рдХрд░ рдоंрджिрд░ рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪрдиा рдмेрд╣рдж рдоुрд╢्рдХिрд▓ рдеा। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдирджिрдпां рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХी рдЧाрд░ंрдЯी рдирд╣ीं рдеीं; рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдоंрджिрд░ рдХो рдЖрдХ्рд░рдордгों рдФрд░ рд╕ंрдШрд░्рд╖ों рдХा рд╕ाрдордиा рднी рдХрд░рдиा рдкрдб़ा।
рдХृрд╖ि рдФрд░ рдЙрдкрдЬाрдК рднूрдоि / рдХाрд╡ेрд░ी рдбेрд▓्рдЯा рдХा рдЙрдж्рдЧрдо: рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рд╡рд╣ рд╕्рдеाрди рд╣ै рдЬрд╣ां рд╕े рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХा рдЙрдкрдЬाрдК рдХाрд╡ेрд░ी рдбेрд▓्рдЯा рд╢ुрд░ू рд╣ोрддा рд╣ै। рдХाрд╡ेрд░ी рдбेрд▓्рдЯा рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХृрд╖ि рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै। рдЗрди рдирджिрдпों рдж्рд╡ाрд░ा рд▓ाрдИ рдЧрдИ рдЬрд▓ोрдв़ (Alluvial) рдоिрдЯ्рдЯी рдиे рдЗрд╕ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рдЗрддрдиा рдЙрдкрдЬाрдК рдмрдиा рджिрдпा рдХि рдЗрд╕рдиे рдк्рд░ाрдЪीрди рдХाрд▓ рдоें рдоंрджिрд░ рдХी рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдмрд╕े рд▓ाрдЦों рд▓ोрдЧों рдХा рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рднрд░рдг-рдкोрд╖рдг рдХिрдпा।
рдЬрд▓ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдорд╣рдд्рд╡: рдорд╣ाрди рдЪोрд▓ рд╢ाрд╕рдХ рдХрд░िрдХाрд▓ рдЪोрд▓ рдж्рд╡ाрд░ा рджूрд╕рд░ी рд╢рддाрдм्рджी рдоें рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рдкाрд╕ рдоें рдмрдиाрдпा рдЧрдпा рджुрдиिрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдкुрд░ाрдиा рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ा рдмांрдз рдХрд▓्рд▓рдирдИ (Kallanai Dam), рдЬिрд╕े рдЧ्рд░ैंрдб рдПрдиीрдХрдЯ рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं, рдЖрдЬ рднी рдХृрд╖ि рдХे рд▓िрдП рдкाрдиी рдХा рдк्рд░рдмंрдзрди рдХрд░рддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХी рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि рдиे рдзाрд░्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рдХृрд╖ि, рдЬрд▓ рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рдирдЧрд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдХो рднी рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХिрдпा।
рдзाрд░्рдоिрдХ рд░рд╣рд╕्рдп: рдХाрд╡ेрд░ी рдХे рддीрди рд░ंрдЧрдиाрде рдоंрджिрд░ों рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा
рд╣िंрджू рдзрд░्рдо рдоें рдирджिрдпों рдХे рд╕ंрдЧрдо рдФрд░ рд╡िрднाрдЬрди рдХो рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдкрд╡िрдд्рд░ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдХाрд╡ेрд░ी рдирджी рдЕрдкрдиे рдкूрд░े рд╕рдлрд░ рдоें рддीрди рдмрдб़े рдж्рд╡ीрдкों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддी рд╣ै, рдФрд░ рдПрдХ рдЕрдж्рднुрдд рд╕ंрдпोрдЧ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрди рддीрдиों рдж्рд╡ीрдкों рдкрд░ рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХे 'рд░ंрдЧрдиाрде' рд╕्рд╡рд░ूрдк (рд╢ेрд╖рдиाрдЧ рдкрд░ рд╢рдпрди рдоुрдж्рд░ा) рдХे рдоंрджिрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ैं। рдХाрд╡ेрд░ी рдирджी рд╕े рдЬुрдб़े рдЗрди рддीрди рдк्рд░рдоुрдЦ рд░ंрдЧрдиाрде рдоंрджिрд░ों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै:
- рдЖрджि рд░ंрдЧा: рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдХे рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдкрдЯрдиा рдж्рд╡ीрдк рдкрд░।
- рдордз्рдп рд░ंрдЧा: рдХрд░्рдиाрдЯрдХ рдХे рд╢िрд╡рд╕рдоुрдж्рд░рдо рдж्рд╡ीрдк рдкрд░।
- рдЕंрдд्рдп рд░ंрдЧा: рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХे рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдж्рд╡ीрдк рдкрд░ (рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░)।
рдЗрди рддीрдиों рдоंрджिрд░ों рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХे рд░ंрдЧрдиाрде рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХी рдкूрдЬा рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдзाрд░्рдоिрдХ рдоाрди्рдпрддा рд╣ै рдХि рдХाрд╡ेрд░ी рдирджी рдЗрди рддीрдиों рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХे рдЪрд░рдг рдкрдЦाрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╣ी рджो рдзाрд░ाрдУं рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рд╣ोрдХрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЕрдкрдиी рдЧोрдж рдоें рд▓ेрддी рд╣ै। рдЗрд╕ी рднौрдЧोрд▓िрдХ рдкрд╡िрдд्рд░рддा рдХे рдХाрд░рдг рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХो 'рднूрд▓ोрдХ рд╡ैрдХुंрда' (рдзрд░рддी рдХा рд╕्рд╡рд░्рдЧ) рдоाрдиा рдЧрдпा рдФрд░ рдпрд╣ां рдЗрд╕ рд╡िрд╢ाрд▓ рдоंрджिрд░ рд╢рд╣рд░ рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦी рдЧрдИ।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрд╕рдиे рдХрд░ाрдпा?
рдЗрддрдиे рд╡िрд╢ाрд▓ рдоंрджिрд░ рдХो рджेрдЦрдХрд░ рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕рд╡ाрд▓ рдЙрдарддा рд╣ै рдХि рдЖрдЦिрд░ рдЗрд╕े рдмрдирд╡ाрдпा рдХिрд╕рдиे рдеा।
рдЗрд╕рдХा рдЙрдд्рддрд░ рдХिрд╕ी рдПрдХ рд░ाрдЬा рдХे рдиाрдо рдоें рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा। рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдХрдИ рд╢рддाрдм्рджिрдпों рдоें рд╣ुрдЖ। рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ों рдиे рд╕рдордп-рд╕рдордп рдкрд░ рдоंрджिрд░ рдоें рдиिрд░्рдоाрдг, рд╡िрд╕्рддाрд░, рд╕рдЬाрд╡рдЯ рдФрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рдХाрдо рдХрд░ाрдпा।
рд░ाрдЬा рдзрд░्рдо рд╡рд░्рдоा рдФрд░ рдоंрджिрд░ рдХी рдк्рд░ाрдЪीрди рдХрдеा
рдоंрджिрд░ рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि рд╕े рдЬुрдб़ी рдПрдХ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдкौрд░ाрдгिрдХ рдоाрди्рдпрддा рд░ाрдЬा рдзрд░्рдо рд╡рд░्рдоा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै। рдХрдеा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХाрд╡ेрд░ी рдирджी рдХे рдж्рд╡ीрдк рдкрд░ рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХे рдоंрджिрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХрд░ाрдИ рдеी।
рд╕рдордп рдмीрддрдиे рдХे рд╕ाрде рдоंрджिрд░ рдмाрдв़ рдФрд░ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ुрдЖ। рдПрдХ рд╕्рдеाрдиीрдп рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдоंрджिрд░ рд░ेрдд рдХी рдкрд░рддों рдХे рдиीрдЪे рджрдм рдЧрдпा рдеा।
рдмाрдж рдоें рдЪोрд▓ рд╡ंрд╢ рдХे рдПрдХ рд░ाрдЬा рдиे рдПрдХ рддोрддे рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХрдеा рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдк्рд░ेрд░िрдд рд╕ंрдХेрдд рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдоंрджिрд░ рдХो рдлिрд░ рдЦोрдЬ рдиिрдХाрд▓ा। рдЗрд╕ рдШрдЯрдиा рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕े рд╕्рдеाрдкिрдд рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдШрдЯрдиा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕िрдж्рдз рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдк्рд░рдоाрдг рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ैं।
рдоंрджिрд░ рдХो рд╡िрд╕्рддाрд░ рджेрдиे рд╡ाрд▓े рд░ाрдЬрд╡ंрд╢
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХा рд╡िрдХाрд╕ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХे рдХрдИ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ों рдХे рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдоें рд╣ुрдЖ।
рдЪोрд▓ рд╢ाрд╕рдХ: рдЪोрд▓ рдХाрд▓ рдоें рдоंрджिрд░ рдХो рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдоिрд▓ा। рднूрдоि рджाрди, рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрдиुрд╖्рдаाрдиों рдФрд░ рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдЗрд╕ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХा рдпोрдЧрджाрди рд░рд╣ा।
рдкांрдб्рдп рд╢ाрд╕рдХ: рдкांрдб्рдп рд░ाрдЬाрдУं рдиे рдоंрджिрд░ рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХो рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рджिрдпा। 13рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдЬрдЯाрд╡рд░्рдорди рд╕ुंрджрд░ рдкांрдб्рдп рдХा рджाрди рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдоंрджिрд░ рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдЙрдирдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╕ोрдиा рдФрд░ рдмрд╣ुрдоूрд▓्рдп рд╡рд╕्рддुрдПं рдЕрд░्рдкिрдд рдХिрдП рдЬाрдиे рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै।
рд╣ोрдпрд╕рд▓ рд╢ाрд╕рдХ: рд╣ोрдпрд╕рд▓ рд░ाрдЬрд╡ंрд╢ рдХे рд╢ाрд╕рдХों рдФрд░ рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдиे рднी рдоंрджिрд░ рдХो рджाрди рддрдеा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдк्рд░рджाрди рдХिрдпा।
рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп: рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рдХाрд▓ рдоें рдоंрджिрд░ рдХे рдХрдИ рд╣िрд╕्рд╕ों рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╣ुрдЖ। рдЗрд╕ी рдХाрд▓ рд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓े рдоंрдбрдк рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЬुрдб़ा рд╣ै।
рдорджुрд░ै рдХे рдиाрдпрдХ рд╢ाрд╕рдХ: рдиाрдпрдХ рд╢ाрд╕рдХों рдиे рдоंрдбрдкों, рдк्рд░рд╡ेрд╢-рдж्рд╡ाрд░ों, рдирдХ्рдХाрд╢ी рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╕ंрд░рдЪрдиाрдУं рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рдоंрджिрд░ рдХा рд╡рд░्рддрдоाрди рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХрдИ рдкीрдв़िрдпों рдХे рд╢ाрд╕рдХों, рд╢िрд▓्рдкрдХाрд░ों, рднрдХ्рддों рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рдпोрдЧрджाрди рдХा рдкрд░िрдгाрдо рд╣ै।
рдоंрджिрд░ рдХी рд╕ाрдд рджीрд╡ाрд░ें рдХ्рдпा рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ैं?
Seven prakarams of Srirangam temple — рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдЕрдиोрдЦी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдоें рдЗрд╕рдХी рд╕ाрдд рд╕ंрдХेंрдж्рд░िрдд рдЪाрд░рджीрд╡ाрд░िрдпां рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं। рдЗрди्рд╣ें рдк्рд░ाрдХाрд░рдо рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рдпे рджीрд╡ाрд░ें рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдХो рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рдЦрдХрд░ рдПрдХ рдХे рдмाрд╣рд░ рджूрд╕рд░ी рдкрд░рдд рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдИ рд╣ैं। рдЗрд╕ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рдХाрд░рдг рдоंрджिрд░ рдХा рдкрд░िрд╕рд░ рдЕрдд्рдпंрдд рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै।
рдпे рд╕ाрдд рд╕ंрдХेंрдж्рд░िрдд рджीрд╡ाрд░ें (рдк्рд░ाрдХाрд░рдо) рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХे рд╕ाрдд рд▓ोрдХों рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ैं।
рдоंрджिрд░ рдХे рднीрддрд░ рдкूрд░ा рд╢рд╣рд░ рдХैрд╕े рдмрд╕ рдЧрдпा?
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХी рд╕рдмрд╕े рдЕрдиूрдаी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдХे рд╕рднी рдкрд░рдХोрдЯों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХेрд╡рд▓ рдкूрдЬा рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рд╣ोрддा।
рдоंрджिрд░ рдХे рднीрддрд░ी рд╣िрд╕्рд╕ों рдоें рдЧрд░्рднрдЧृрд╣, рдЫोрдЯे рдоंрджिрд░, рдзाрд░्рдоिрдХ рдоंрдбрдк рдФрд░ рдЕрдиुрд╖्рдаाрдиों рд╕े рдЬुрдб़े рд╕्рдеाрди рд╣ैं। рдмाрд╣рд░ी рджो рдк्рд░ाрдХाрд░рдо рдХे рднीрддрд░ рд╕рдб़рдХें, рдЖрд╡ाрд╕ीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдФрд░ рдмाрдЬाрд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдП।
рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ां рдоंрджिрд░ рдФрд░ рдирдЧрд░ рдХे рдмीрдЪ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕ीрдоा рдирд╣ीं рджिрдЦाрдИ рджेрддी। рдоंрджिрд░ рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХा рдЬीрд╡рди рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рд╕े рдЬुрдб़ा рд░рд╣ा рд╣ै рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ों рдиे рднी рдирдЧрд░ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рдЖрдХाрд░ рджिрдпा рд╣ै।
рдпूрдиेрд╕्рдХो рдХे рд╕ंрднाрд╡िрдд рд╡िрд╢्рд╡ рдзрд░ोрд╣рд░ рд╡िрд╡рд░рдг рдоें рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХो рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдоंрджिрд░-рдирдЧрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рдоंрджिрд░ рдХे рд╣ाрдеी рд╡ाрд╣рди рдХे рдЪाрд░ рджांрдд рдФрд░ рдк्рд░ाрдЪीрди рдЬीрд╡ों рдХा рд░рд╣рд╕्рдп
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рд╕े рдЬुрдб़ी рдПрдХ рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рдЬाрдирдХाрд░ी 'рдпाрдиै рд╡ाрд╣рди' рдпाрдиी рд╣ाрдеी рд╡ाрд╣рди рдХी рдЖрдХृрддि рдХे рдмाрд░े рдоें рдмрддाрдИ рдЬाрддी рд╣ै, рдЬो рдЪाрд░ рджांрддों рд╡ाрд▓े рд╣ाрдеी рд╣ै।
рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЬीрд╡ाрд╢्рдо рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдоें рднी рдЪाрд░ рджांрддों рд╡ाрд▓े рдк्рд░ाрдЪीрди рд╣ाрдеिрдпों рдЬैрд╕े рджिрдЦрдиे рд╡ाрд▓े рдХुрдЫ рд╡िрд▓ुрдк्рдд рдк्рд░ोрдмोрд╕िрдбिрдпрди рдЬीрд╡ों рдХे рдк्рд░рдоाрдг рдоिрд▓े рд╣ैं। рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, 'рдЧोрдо्рдлोрдеेрд░ेрд╕' (Gomphotheres) рдпा 'рдоैрд╕्рдЯोрдбोрди्рдЯोрдЗрдбिрдпा' (Mastodontoidea) рдк्рд░рдЬाрддि рдХे рдЪाрд░ рджांрддों рд╡ाрд▓े рд╣ाрдеी рдХрд░ोрдб़ों рд╕ाрд▓ рдкрд╣рд▓े рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рдоौрдЬूрдж рдеे।
рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХा рдоुрдЦ рджрдХ्рд╖िрдг рджिрд╢ा рдоें рдХ्рдпों рд╣ै?
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдкौрд░ाрдгिрдХ рдХрдеाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рднрдЧрд╡ाрди рд░ाрдо, рд╡िрднीрд╖рдг рдФрд░ рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рдоूрд░्рддि рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ै।
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे 'рд╕्рдерд▓ рдкुрд░ाрдг' рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд▓ंрдХा рд╡िрдЬрдп рдХे рдмाрдж рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ीрд░ाрдо рдиे рд╡िрднीрд╖рдг рдХो рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рджिрд╡्рдп рдоूрд░्рддि рднेंрдЯ рдХी рдеी। рд╡िрднीрд╖рдг рдЗрд╕े рд▓ेрдХрд░ рд▓ंрдХा рдЬा рд░рд╣े рдеे। рд░ाрд╕्рддे рдоें рдЬрдм рд╡िрднीрд╖рдг рдХाрд╡ेрд░ी рддрдЯ рдкрд░ рд░ुрдХे рдФрд░ рдоूрд░्рддि рдХो рдХुрдЫ рд╕рдордп рдХे рд▓िрдП рд╡рд╣ां рд░рдЦा, рддो рдоूрд░्рддि рд╡рд╣ीं рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ो рдЧрдИ рдФрд░ рд▓ाрдЦ рдХोрд╢िрд╢ों рдХे рдмाрдж рднी рдирд╣ीं рдЙрдаी। рд░ाрдЬा рдзрд░्рдо рд╡рд░्рдоा рд╕े рдЬुрдб़ी рд╕्рдеाрдиीрдп рдкрд░ंрдкрд░ा рднी рдЗрд╕ рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдХे рд╕ाрде рд╕ुрдиाрдИ рдЬाрддी рд╣ै।
рд╡िрднीрд╖рдг рдХे рдЕрдиुрд░ोрдз рдкрд░, рд╡िрднीрд╖рдг рдХो рдиिрд░ाрд╢ рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП, рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдиे рд╡рдЪрди рджिрдпा рдеा рдХि рд╡े рд╣рдоेрд╢ा рд▓ंрдХा рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░ेंрдЧे। рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рд▓ेрдЯे рд╣ुрдП рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХा рдоुрдЦ рджрдХ्рд╖िрдг рджिрд╢ा (рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХी рддрд░рдл) рд╣ै।
21 рдЧोрдкुрд░рдо рдФрд░ 236 рдлीрдЯ рдКंрдЪा рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо (236 feet tall Rajagopuram of Srirangam)
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдоें рдХुрд▓ 21 рдЧोрдкुрд░рдо рд╣ैं। рдЧोрдкुрд░рдо рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рдоंрджिрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдоें рдк्рд░рд╡ेрд╢-рдж्рд╡ाрд░ों рдХे рдКрдкрд░ рдиिрд░्рдоिрдд рдКंрдЪे рдФрд░ рдЕрд▓ंрдХृрдд рдЯाрд╡рд░ рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдЗрдирдоें рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣ै рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо, рдЬिрд╕рдХी рдКंрдЪाрдИ рд▓рдЧрднрдЧ 236 рдлीрдЯ рдпाрдиी 72 рдоीрдЯрд░ рдмрддाрдИ рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рд╡िрд╢ाрд▓рддा рдоंрджिрд░ рдХो рджूрд░ рд╕े рд╣ी рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдпोрдЧ्рдп рдмрдиाрддी рд╣ै।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ рдпाрдиी рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо (Rajagopuram) рдкूрд░े рдПрд╢िрдпा рдХा рд╕рдмрд╕े рдКंрдЪा рдоंрджिрд░ рдЯाрд╡рд░ рд╣ै। рдпрд╣ рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░рд╡ेрд╢-рдж्рд╡ाрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдж्рд░рд╡िрдб़ рдоंрджिрд░ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा, рдоूрд░्рддिрдХрд▓ा рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг-рдХौрд╢рд▓ рдХा рдк्рд░рднाрд╡рд╢ाрд▓ी рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХी рдиींрд╡ рдХрдм рд░рдЦी рдЧрдИ?
рдЗрд╕ рднрд╡्рдп рдЯाрд╡рд░ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕, рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдХрд╣ाрдиी, рдмेрд╣рдж рджिрд▓рдЪрд╕्рдк рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдФрд░ рдЕंрддिрдо рдиिрд░्рдоाрдг рдХे рдмीрдЪ рдХрдИ рд╕рджिрдпों рдХा рдЕंрддрд░ рд░рд╣ा। рдЗрд╕рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦे рдЬाрдиे рд╕े рд▓ेрдХрд░ рдЗрд╕рдХे рдкूрд░ा рд╣ोрдиे рдХे рдмीрдЪ 400 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕ाрд▓ों рдХा рд▓ंрдмा рдЕंрддрд░ाрд▓ рд░рд╣ा рд╣ै।
16рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी (1529–1542) рдоें рд╢ुрд░ुрдЖрдд: рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд╡िрд╡рд░рдгों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╢ाрд╕рдХ рдЕрдЪ्рдпुрдд рджेрд╡ рд░ाрдп рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рдоें рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХी рдиींрд╡ рд░рдЦी рдЧрдИ рдеी। рд▓ेрдХिрди рд░ाрдЬा рдХी рдоृрдд्рдпु рдХे рдмाрдж рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд░्рдп рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд░ुрдХ рдЧрдпा рдФрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЖрдзाрд░ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдЕрдзूрд░ा рд░рд╣ा।
рдЕрдЧрд▓े 400 рд╕ाрд▓ों рддрдХ рдпрд╣ рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЧ्рд░ेрдиाрдЗрдЯ рдХे рдЪрдмूрддрд░े рдХे рд░ूрдк рдоें рдЦрдб़ा рд░рд╣ा। рдЗрд╕ рдЕрдзूрд░े рдЯाрд╡рд░ рдХो рд╕्рдеाрдиीрдп рд▓ोрдЧ 'рдоोрдЯे рдЧोрдкुрд░рдо' (Mottai Gopuram - рдпाрдиी рдЕрдзूрд░ा рдпा рд╕рдкाрдЯ рдЯाрд╡рд░) рдХрд╣рдиे рд▓рдЧे рдеे।
1970 рдХा рджрд╢рдХ: рдЪाрд░ рд╕рджिрдпों рдмाрдж рдХैрд╕े рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо?
рдЪाрд░ рд╕рджिрдпों рд╕े рдЕрдзूрд░े рдкрдб़े рдЗрд╕ рдЯाрд╡рд░ рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХो рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХा рд╢्рд░ेрдп рдЕрд╣ोрдмिрд▓ा рдорда рдХे 44рд╡ें рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢्рд░ी рдоुрдХ्рдХुрд░ рдЕрдЭрдЧिрдпा рд╕िंрдЧाрд░ рдХो рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। 20рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдЗрд╕ рдЕрдзूрд░े рдиिрд░्рдоाрдг рдХो рдкूрд░ा рдХрд░ाрдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓िрдпा। рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╣ैрд░ाрдиी рдХी рдмाрдд рдпрд╣ рдеी рдХि рдЬрдм рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдпрд╣ рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓िрдпा, рддрдм рдЙрдирдХी рдЙрдо्рд░ 80 рд╡рд░्рд╖ рд╕े рднी рдЕрдзिрдХ рдеी।
рд╕ंрд╕्рдеा рдХे рдкाрд╕ рдзрди рдХी рдХрдоी рд╣ोрдиे рдХे рдмाрд╡рдЬूрдж, рдЙрди्рд╣ोंрдиे рджेрд╢рднрд░ рдХे рднрдХ्рддों рд╕े рдЪंрджा, рд╕рд╣рдпोрдЧ рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕рд╣ाрдпрддा рдЬुрдЯाрдХрд░ рдЗрд╕ рд╡िрд╢ाрд▓ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдХी।
1987: рдиिрд░्рдоाрдг рдХाрд░्рдп рдкूрд░ा рд╣ोрдиा
рдХрд░ीрдм 8 рд╡рд░्рд╖ों рдХी рдХрдб़ी рдоेрд╣рдирдд рдФрд░ рдЖрдзुрдиिрдХ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХे рд╕ाрде рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рддाрд▓рдоेрд▓ рд╕े рдЖрдЦिрд░рдХाрд░, 1987 рдоें рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╕рдлрд▓рддाрдкूрд░्рд╡рдХ рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ। рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рд╕рджिрдпों рдкрд╣рд▓े рд╢ुрд░ू рд╣ुрдИ рдкрд░िрдпोрдЬрдиा рдЖрдзुрдиिрдХ рдХाрд▓ рдоें рдкूрд░ी рд╣ो рд╕рдХी।
рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं
- 13 рд╕्рддрд░ों рд╡ाрд▓ी рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ंрд░рдЪрдиा। рдпрд╣ рдЧोрдкुрд░рдо 13 рдоंрдЬिрд▓ा (tiers) рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ंрд░рдЪрдиा рд╣ै।
- рдКंрдЪाрдИ рд▓рдЧрднрдЧ 236 рдлीрдЯ рдпाрдиी 72 рдоीрдЯрд░।
- рдЗрд╕рдХे рд╕рдмрд╕े рдКрдкрд░ी рд╢िрдЦрд░ рдкрд░ 13 рд╡िрд╢ाрд▓ рддांрдмे рдХे рдХрд▓рд╢ рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं।
- рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╢ैрд▓ी рдоें рдиिрд░्рдоिрдд।
- рдоंрджिрд░ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдк्рд░рд╡ेрд╢-рдж्рд╡ाрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдорд╣рдд्рд╡।
- рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдж्рд╡ाрд░ा рд╡िрднीрд╖рдг рдХो рджिрдП рдЧрдП рд╡рдЪрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдоंрджिрд░ рдХा рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдп рдЯाрд╡рд░ рджрдХ्рд╖िрдг рджिрд╢ा (рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХी рдУрд░) рдоुрдЦ рдХिрдП рд╣ुрдП рд╣ै।
рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдЕрдж्рднुрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै рдХि рд╕рджिрдпों рдкрд╣рд▓े рджेрдЦा рдЧрдпा рдПрдХ рд╕рдкрдиा, рдЖрдзुрдиिрдХ рдпुрдЧ рдоें рдПрдХ рд╕ंрди्рдпाрд╕ी рдХे рджृрдв़ рдиिрд╢्рдЪрдп рд╕े рдХैрд╕े рд╣рдХीрдХрдд рдоें рдмрджрд▓ा। рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдпрд╣ рджिрдЦाрддा рд╣ै рдХि рдоंрджिрд░ рдиिрд░्рдоाрдг рдХी рдХुрдЫ рдкрд░िрдпोрдЬрдиाрдПं рдПрдХ рд╣ी рдкीрдв़ी рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд░рд╣ीं। рдЙрди्рд╣ें рдкूрд░ा рд╣ोрдиे рдоें рдХрдИ рдкीрдв़िрдпों рдХा рд╕рдордп рд▓рдЧा।
рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рдоंрдбрдк: рдкрдд्рдерд░ों рдоें рдЫिрдкी рдЧрдгिрдд рдФрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ (953 pillar hall of Srirangam)
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХी рднрд╡्рдпрддा рдХेрд╡рд▓ рдЗрд╕рдХे рдКंрдЪे рдЧोрдкुрд░рдо рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рднीрддрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рдоंрдбрдк рднी рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рд╢िрд▓्рдкрдХрд▓ा, рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдФрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХा рдПрдХ рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдирдоूрдиा рд╣ै।
рдЗрд╕ рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓े рдоंрдбрдк рдХो рддрдоिрд▓ рдоें 'рдЖрдпिрд░рдо рдХाрд▓ рдоंрдбрдкрдо' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдоंрдбрдк рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рдХे рдЪौрдеे рдк्рд░ाрдХाрд░рдо (рдЪाрд░рджीрд╡ाрд░ी) рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै рдФрд░ рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рдХाрд▓ рдХी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдкрд░ंрдкрд░ा рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै।
рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рдиिрд░्рдоाрдг
рд░ाрдЬрд╡ंрд╢: рдЗрд╕ рднрд╡्рдп рдоंрдбрдк рдХा рдиिрд░्рдоाрдг 14рд╡ीं рд╕े 16рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдХे рдмीрдЪ рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдп рдХे рд╢ाрд╕рдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдХрд░рд╡ाрдпा рдЧрдпा рдеा। рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рдХे рд░ाрдЬा рдЕрдкрдиी рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рдЬрдЯिрд▓ рдкрдд्рдерд░ рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдеे।
рдЙрдж्рджेрд╢्рдп: рдЗрд╕े рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдмрдб़े рдзाрд░्рдоिрдХ рдЖрдпोрдЬрдиों, рдЕрдиुрд╖्рдаाрдиों рдФрд░ рдЙрдд्рд╕рд╡ों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдеिрдПрдЯрд░ рдпा рд╕рднा рдХрдХ्рд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдбिрдЬाрдЗрди рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा, рдЬрд╣ां рд╣рдЬाрд░ों рднрдХ्рдд рдПрдХ рд╕ाрде рдПрдХрдд्рд░िрдд рд╣ो рд╕рдХें।
рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдФрд░ рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░िंрдЧ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं
рдиाрдо рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рдХा, рд▓ेрдХिрди рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ंрдЦ्рдпा 953
рд╣ाрд▓ांрдХि рдоंрдбрдк рдХो 'рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рдоंрдбрдк' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЗрд╕рдоें 953 рдЦंрднे рд╣ैं। рдпूрдиेрд╕्рдХो рдХे рд╡िрд╡рд░рдг рдоें рднी рдЗрд╕рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ंрдЦ्рдпा 953 рдмрддाрдИ рдЧрдИ рд╣ै।
рдЧ्рд░ेрдиाрдЗрдЯ рдкрдд्рдерд░ рд╕े рдмрдиे рдпे рд╕рднी рдЦंрднे рдПрдХ рд╕рдЯीрдХ рдЬ्рдпाрдоिрддीрдп рдЧ्рд░िрдб (Grid) рдоें, рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдкंрдХ्рддिрдпों рдоें, рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рд╕рдоाрди рдЕंрддрд░ рдкрд░ рдЦрдб़े рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं। рдкूрд░ा рдвांрдЪा рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рдХि рдпрд╣ рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕рднा рдХрдХ्рд╖ рдпा рдеिрдПрдЯрд░ рдЬैрд╕ा рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै।
рдпрд╣ां рдХेрд╡рд▓ рдЦंрднों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рд╣ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдирд╣ीं рд╣ै। рдЙрдирдХी рд╕рдоाрди рджूрд░ी, рдкंрдХ्рддिрдпों рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдкूрд░े рдоंрдбрдк рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХे рд╢िрд▓्рдкрдХाрд░ों рдХी рдЬ्рдпाрдоिрддीрдп рд╕рдордЭ рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै।
рдпाрд▓ी рдФрд░ рдШोрдб़ों рдХी рдЕрдж्рднुрдд рдирдХ्рдХाрд╢ी
рдоंрдбрдк рдХे рдоुрдЦ्рдп рдЧрд▓िрдпाрд░े (Aisle) рдХे рдЦंрднों рдкрд░ рдЬрдЯिрд▓ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдХी рдЧрдИ рд╣ै। рдоंрдбрдк рдХे рдЦंрднों рдкрд░ рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдоूрд░्рддिрдпां рдФрд░ рдЕрд▓ंрдХрд░рдг рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд╣ैं। рдЗрдирдоें рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рд╢ैрд▓ी рдХी рдкрд╣рдЪाрди рд░рд╣े 'рдпाрд▓ी' (Yali - рдПрдХ рдкौрд░ाрдгिрдХ рдЬीрд╡ рдЬो рд╢ेрд░ рдФрд░ рд╣ाрдеी рдХा рдоिрд╢्рд░рдг рд╣ोрддा рд╣ै) рдФрд░ рдкिрдЫрд▓े рдкैрд░ों рдкрд░ рдЙрдЫрд▓рддे рд╣ुрдП рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рдШोрдб़ों рдХी рднрд╡्рдп рдоूрд░्рддिрдпां рдЙрдХेрд░ी рдЧрдИ рд╣ैं।
рдпाрд▓ी рдиाрдордХ рдкौрд░ाрдгिрдХ рдЬीрд╡ рднाрд░рддीрдп рдоंрджिрд░ рдХрд▓ा рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдкрд╢ुрдУं рдХे рдЧुрдгों рд╡ाрд▓े рдХाрд▓्рдкрдиिрдХ рдк्рд░ाрдгी рдХे рд░ूрдк рдоें рджिрдЦाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╢ेрд╖рд░ाрдпрд░ рдоंрдбрдк рдХी рдирдХ्рдХाрд╢ी:
рдоंрджिрд░ рдХा рд╢ेрд╖рд░ाрдпрд░ рдоंрдбрдк рднी рдЕрдкрдиी рдирдХ्рдХाрд╢ी рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдХुрдЫ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЦंрднों рдкрд░ рдЙрдЫрд▓рддे рд╣ुрдП рдШोрдб़ों рдФрд░ рдЙрдирдХे рдиीрдЪे рдмाрдШों рдЬैрд╕ी рдЖрдХृрддिрдпों рдХो рджрд░्рд╢ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдпूрдиेрд╕्рдХो рдХे рд╡िрд╡рд░рдг рдоें рдЗрд╕ рдоंрдбрдк рдХे рдЙрдд्рддрд░ी рд╣िрд╕्рд╕े рдоें 40 рдЙрдЫрд▓рддे рд╣ुрдП рдкрд╢ुрдУं рдХी рдоूрд░्рддिрдпों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै।
рдиाрдпрдХ рд╢ाрд╕рдХों рдж्рд╡ाрд░ा рдмрдирд╡ाрдП рдЧрдП рдЗрд╕ рдоंрдбрдк рдХे рдЦंрднों рдкрд░ рдЙрдХेрд░ी рдЧрдИ рдЖрдХ्рд░ाрдордХ рд░ूрдк рд╕े рдЙрдЫрд▓рддे рд╣ुрдП рдШोрдб़ों рдХी 40 рдоूрд░्рддिрдпां (рдЬो рдмाрдШों рдХो рдХुрдЪрд▓ рд░рд╣ी рд╣ैं) рдЖрдЬ рднी рдоंрджिрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдирдХ्рдХाрд╢ी рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ैं।
рдЗрди рдоूрд░्рддिрдпों рдоें рдЧрддि, рд╢рдХ्рддि рдФрд░ рд╕ंрддुрд▓рди рдХा рдРрд╕ा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рд╣ै рдХि рдкрдд्рдерд░ рдХी рдЖрдХृрддिрдпां рднी рдЬीрд╡ंрдд рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ैं।
рд░рде рдХे рдЖрдХाрд░ рдХा рдоंрдбрдк
рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рдоें рд░рде рдЬैрд╕ी рдмрдиाрд╡рдЯ рдФрд░ рдкрдд्рдерд░ рдХे рдкрд╣िрдпों рд╡ाрд▓ी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдЖрдХृрддिрдпां рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рдоंрджिрд░ рдХрд▓ा рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╣ैं। рдоंрдбрдк рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╣िрд╕्рд╕े рдХी рдмрдиाрд╡рдЯ рдХो рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рд░рде рдХा рдЖрдХाрд░ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдкрдд्рдерд░ рдХे рдмрдб़े рдкрд╣िрдП рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें рдЦींрдЪрддे рд╣ुрдП рдШोрдб़ों рдХी рдЖрдХृрддिрдпां рдмрдб़ी рд╣ी рдмाрд░ीрдХी рд╕े рддрд░ाрд╢ी рдЧрдИ рд╣ैं।
рд╣ाрд▓ांрдХि, рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓े рдоंрдбрдк рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╣िрд╕्рд╕े рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд░рде рдХे рдЖрдХाрд░ рдХा рдХрд╣рдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा। рдЗрд╕рдХी рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоाрдгिрдд рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╢ाрд▓ рдЖрдХाрд░, рдеिрдПрдЯрд░ рдЬैрд╕ी рдпोрдЬрдиा рдФрд░ рдирдХ्рдХाрд╢ीрджाрд░ рдЧ्рд░ेрдиाрдЗрдЯ рдЦंрднे рд╣ैं।
рд╕ंрд░ेрдЦрдг (Alignment):
рдЦंрднों рдХी рдХрддाрд░ों рдХो рдЗрддрдиी рд╕рдЯीрдХрддा рд╕े рд╕ंрд░ेрдЦिрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдоंрдбрдк рдХे рдХिрд╕ी рднी рдХोрдиे рд╕े рджेрдЦрдиे рдкрд░ рдЦंрднे рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдПрдХ рд╕ीрдзी рд░ेрдЦा рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХे рдЗंрдЬीрдиिрдпрд░ों рдХी рдЧрдгिрддीрдп рдФрд░ рдЬ्рдпाрдоिрддीрдп рд╕рдордЭ рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै।
рдзाрд░्рдоिрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ों рдоें рдоंрдбрдк рдХा рдорд╣рдд्рд╡
рдоंрджिрд░ рдХे рдмрдб़े рдоंрдбрдк рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рдоाрд░ोрд╣ों рдФрд░ рдЙрдд्рд╕рд╡ों рд╕े рдЬुрдб़े рд░рд╣े рд╣ैं। рдпрд╣ рдоंрдбрдк рд╕ाрд▓ рднрд░ рдЙрдкрдпोрдЧ рдоें рдирд╣ीं рд▓ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ों рдХे рд▓िрдП рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦा рдЧрдпा рд╣ै।
рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рдоंрдбрдк рдоंрджिрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╡िрд░ाрд╕рдд рдХा рдПрдХ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ै рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рдоाрд░ोрд╣ों рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЗрд╕рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдкрдпोрдЧ рддрдоिрд▓ рдорд╣ीрдиे рдоाрд░्рдЧрд│ि (рджिрд╕ंрдмрд░-рдЬрдирд╡рд░ी) рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े 21 рджिрд╡рд╕ीрдп рдЙрдд्рд╕рд╡ 'рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी' рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХे рджौрд░ाрди рд╣ोрддा рд╣ै। рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоें рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХा рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХे рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдирдо्рдкेрд░ुрдорд▓ рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рдкूрдЬा рдФрд░ рд╢ोрднाрдпाрдд्рд░ाрдПं рдЖрдпोрдЬिрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ैं। рдоंрджिрд░ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдоंрдбрдк рдЙрдд्рд╕рд╡ों рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рдоंрдбрдк рдЗрд╕ рдмाрдд рдХी рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рдк्рд░ाрдЪीрди рдФрд░ рдордз्рдпрдпुрдЧीрди рднाрд░рдд рдоें рдоंрджिрд░ рдХेрд╡рд▓ рдкूрдЬा рдХे рд╕्рдеाрди рдирд╣ीं рдеे। рд╡े рдХрд▓ा, рд╢िрд▓्рдк, рд╕ाрд░्рд╡рдЬрдиिрдХ рд╕рдоाрд░ोрд╣ рдФрд░ рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рдЬीрд╡рди рдХे рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдХेंрдж्рд░ рдеे।
рдЗрд╕ рдоंрдбрдк рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рдк्рд░рдоाрдг рд╣ै рдХि рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЖрдзुрдиिрдХ рдХ्рд░ेрди рдпा рдорд╢ीрди рдХे, рд╕िрд░्рдл рдЫैрдиी рдФрд░ рд╣рдеौрдб़े рдХी рдорджрдж рд╕े рдЙрд╕ рджौрд░ рдХे рдХाрд░ीрдЧрд░ों рдиे рд╕ैрдХрдб़ों рдЯрди рд╡рдЬрдиी рдЧ्рд░ेрдиाрдЗрдЯ рдХो рддрд░ाрд╢ рдХрд░ рдЗрддрдиी рд╡िрд╢ाрд▓ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдЦрдб़ी рдХрд░ рджी рдеी।
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдоें рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХा рдЙрдд्рд╕рд╡
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдоें рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХा рдорд╣рдд्рд╡
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдзाрд░्рдоिрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рд╣ै। рдпрд╣ рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХे рднрдХ्рддों рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд░рдЦрддा рд╣ै। рднрдХ्рддों рдХे рд▓िрдП рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХे рдк्рд░рддि рднрдХ्рддि, рджрд░्рд╢рди рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЬुрдб़ाрд╡ рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрд╡рд╕рд░ рд╣ै।
рддрдоिрд▓ рдорд╣ीрдиे рдоाрд░्рдЧрд│ि рдоें рдкрдб़рдиे рд╡ाрд▓ा рдпрд╣ рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рджिрд╕ंрдмрд░-рдЬрдирд╡рд░ी рдХे рджौрд░ाрди рдЖрддा рд╣ै। рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдоें рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХा рдЙрдд्рд╕рд╡ рд▓рдЧрднрдЧ 21 рджिрдиों рддрдХ рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рднрд╡्рдп рдФрд░ рдЕрдд्рдпंрдд рдкрд╡िрдд्рд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдкрд░्рд╡ рд╣ै, рдЬिрд╕े 'рдЕрдз्рдпрдпрди рдЙрдд्рд╕рд╡рдо' (Adhyayana Utsavam) рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рд╕ंрдк्рд░рджाрдп рдоें рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХो "рднूрд▓ोрдЧ рд╡ैрдХुंрдардо" (рдзрд░рддी рдХा рд╡ैрдХुंрда) рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ाँ рдЗрд╕ рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХे рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рд╕рдмрд╕े рдЕрдиूрдаा рд╣ै।
рдЗрд╕рдХे рдЖрдпोрдЬрди рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рдкूрдЬा, рдзाрд░्рдоिрдХ рдкाрда, рд╢ोрднाрдпाрдд्рд░ाрдПं рдФрд░ рднрдХ्рддों рдХे рджрд░्рд╢рди рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдЗрд╕ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें 21 рджिрдиों рддрдХ рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдЖрдпोрдЬрди рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं рдЬिрд╕рдоें 'рдЗрд░ा рдкाрдеु' рдФрд░ 'рдкрдЧрд▓ рдкाрдеु' рдЬैрд╕े рдЪрд░рдгों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рджूрд╕рд░े рдЪрд░рдг рдХो 'рдЗрд░ा рдкाрдеु' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рджрд╕ рджिрдиों рддрдХ рдЪрд▓рддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рднрдЧрд╡ाрди рдХे рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдирдо्рдкेрд░ुрдорд▓ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡िрд╢ेрд╖ рдЖрдпोрдЬрди рд╣ोрддे рд╣ैं।
рдоाрд░्рдЧрд│ि (рджिрд╕ंрдмрд░-рдЬрдирд╡рд░ी) рдорд╣ीрдиे рдоें рдордиाрдИ рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ी рдЗрд╕ 21 рджिрд╡рд╕ीрдп рдкрд░ंрдкрд░ा рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рд╣ैं:
рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХा рджो рдоुрдЦ्рдп рднाрдЧों рдоें рд╡िрднाрдЬрди
рдпрд╣ рдкूрд░ा рдд्рдпोрд╣ाрд░ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рджो 10-рджिрд╡рд╕ीрдп рдЪрд░рдгों рдоें рдмंрдЯा рд╣ोрддा рд╣ै:
рдкाрдЧрд▓ рдкрдеु (Pagal Pathu - рджिрди рдХे 10 рджिрди рдХा рдЙрдд्рд╕рд╡): рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХे рд╢ुрд░ुрдЖрддी 10 рджिрдиों рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде (рдЙрдд्рд╕рд╡ рдоूрд░्рддि - рдиाрдордкेрд░ुрдорд▓) рдХे рд╡िрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдкूрдЬा рджिрди рдХे рд╕рдордп рдХी рдЬाрддी рд╣ै। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рд╡े рд╣рд░ рджिрди рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рджिрд╡्рдп рд░ूрдкों рдоें рднрдХ्рддों рдХो рджрд░्рд╢рди рджेрддे рд╣ैं।
рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХे рдЗрди 10 рджिрдиों рддрдХ рднрдЧрд╡ाрди рдЗрд╕ी рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓े рдоंрдбрдк рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдмрдиाрдП рдЧрдП рджрд░рдмाрд░ рдоें рд╡िрд░ाрдЬрдоाрди рд░рд╣рддे рд╣ैं рдФрд░ рд▓ाрдЦों рднрдХ्рддों рдХो рджрд░्рд╢рди рджेрддे рд╣ैं।
рдЗрд░ा рдкрдеु (Ira Pathu - рд░ाрдд рдХे 10 рджिрди рдХा рдЙрдд्рд╕рд╡): рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХे рджिрди рд╕े рд░ाрдд рдХे рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рд╣ोрддी рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рджेрд░ рд╢ाрдо рдФрд░ рд░ाрдд рдХे рд╕рдордп рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
рдЗрд╕ рджौрд░ाрди рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде (рдЙрдд्рд╕рд╡ рдоूрд░्рддि - рдирдо्рдкेрд░ुрдорд▓) рдХो рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рд╕े рдкूрд░े рд╢ाрд╣ी рдЬुрд▓ूрд╕ рдХे рд╕ाрде рдЗрд╕ी рдоंрдбрдк рдоें рд▓ाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдоोрд╣िрдиी рдЕрд╡рддाрд░ (рджрд╕рд╡ां рджिрди)
'рдкाрдЧрд▓ рдкрдеु' рдХे рдЖрдЦिрд░ी рдпाрдиी 10рд╡ें рджिрди, рднрдЧрд╡ाрди рдиाрдордкेрд░ुрдорд▓ рдоोрд╣िрдиी рдЕрд╡рддाрд░ (рд╕्рдд्рд░ी рд░ूрдк) рдзाрд░рдг рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рджिрд╡्рдп рд░ूрдк рдХे рджрд░्рд╢рди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджेрд╢-рд╡िрджेрд╢ рд╕े рд▓ाрдЦों рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ु рдоंрджिрд░ рдкрд╣ुंрдЪрддे рд╣ैं।
рдкрд░рдордкрдж рд╡ाрд╕рд▓ (рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░) рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди
рдЗрд╕ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХा рд╕рдмрд╕े рдоुрдЦ्рдп рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдХ्рд╖рдг рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХी рддрдб़рдХे (рд╕ुрдмрд╣ рд▓рдЧрднрдЧ 3:00 рд╕े 5:45 рдмрдЬे рдХे рдмीрдЪ) рдЖрддा рд╣ै।
рдЗрд╕ рдкाрд╡рди рдмेрд▓ा рдоें рдоंрджिрд░ рдХे рдЙрдд्рддрд░ी рдЫोрд░ рдкрд░ рд╕्рдеिрдд 'рдкрд░рдордкрдж рд╡ाрд╕рд▓' (рд╕ोрд░рдЧा рд╡ाрд╕рд▓) рдХो рдЦोрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рд╕ाрд▓рднрд░ рдмंрдж рд░рд╣рддा рд╣ै।
рднрдЧрд╡ाрди рдиाрдордкेрд░ुрдорд▓ рд░рдд्рдиों рдФрд░ рд╣ीрд░ों рд╕े рдЬрдб़े рднрд╡्рдп рдХрд╡рдЪ рдоें рд╕рдЬрдХрд░ рдЗрд╕ рдж्рд╡ाрд░ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдиिрдХрд▓рддे рд╣ैं।
рдРрд╕ी рдоाрди्рдпрддा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рджिрди рдЬो рднी рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ु рднрдЧрд╡ाрди рдХे рдкीрдЫे-рдкीрдЫे рдЗрд╕ рдж्рд╡ाрд░ рдХो рдкाрд░ рдХрд░рддा рд╣ै, рдЙрд╕े рдЬрди्рдо-рдоृрдд्рдпु рдХे рдЪрдХ्рд░ рд╕े рдоुрдХ्рддि рдФрд░ рд╕ीрдзे рдоोрдХ्рд╖ (рд╡ैрдХुंрда рдзाрдо) рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рд╣ोрддी рд╣ै।
рдиाрд▓ाрдпिрд░ рджिрд╡्рдп рдк्рд░рдмрди्рдзрдо рдФрд░ рдЕрд░ैрдпрд░ рд╕ेрд╡ाрдИ
рдЗрд╕ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдПрдХ рдЧрд╣рд░ा рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рдкрд╣рд▓ू рдиाрд▓ाрдпिрд░ рджिрд╡्рдп рдк्рд░рдмрди्рдзрдо (12 рдЕрдЬ़рд╡ाрд░ рд╕ंрддों рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд 4,000 рддрдоिрд▓ рд╢्рд▓ोрдХ) рдХा рдкाрда рд╣ै। рдЗрд╕ рджौрд░ाрди 'рдЕрд░ैрдпрд░ рд╕ेрд╡ाрдИ' (Araiyar Sevai) рдиाрдордХ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдХрд▓ा рдХा рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╕ंрдЧीрдд, рдиृрдд्рдп рдФрд░ рднाрд╡ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЗрди рдкрд╡िрдд्рд░ рд╢्рд▓ोрдХों рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рднрдЧрд╡ाрди рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
рдоुрдеंрдЧी рд╕ेрд╡ा (рдоोрддिрдпों рдХा рдХрд╡рдЪ)
рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХे рдЗрди 21 рджिрдиों рдХे рджौрд░ाрди, рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рд╡िрд╢्рд░ाрдо рдоुрдж्рд░ा рдоें рд╡िрд░ाрдЬрдоाрди рдоुрдЦ्рдп рджेрд╡рддा (рдоूрд▓рд╡рд░) рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХो рдоोрддिрдпों рд╕े рдмрдиे рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд╡िрдд्рд░ рдХрд╡рдЪ (рдоुрдеंрдЧी) рд╕े рдврдХा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рднрдХ्рддों рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рджुрд░्рд▓рдн рдФрд░ рдордирдоोрд╣рдХ рджृрд╢्рдп рд╣ोрддा рд╣ै।
рд╡рд░्рд╖ 2026 рдХे рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХे рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХी рд╕рдЯीрдХ рддिрдеिрдпां рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рдХा рд╕рдордп
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдоें рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ (2026) рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХा рдЙрдд्рд╕рд╡ 9 рджिрд╕ंрдмрд░ рд╕े 30 рджिрд╕ंрдмрд░ 2026 рддрдХ рдордиाрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै। рдЗрд╕ рд╡рд░्рд╖ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдЖрдпोрдЬрдиों рдХी рддिрдеिрдпां рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं:
• 9 рджिрд╕ंрдмрд░ 2026: рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд 'рддिрд░ुрдиेрджुрдирдеांрдбрдЧрдо' рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рд╕े рд╣ोрдЧी।
• 10 рджिрд╕ंрдмрд░ 2026: 'рдкाрдЧрд▓ рдкрдеु' (рджिрди рдХे рдЙрдд्рд╕рд╡) рдХा рдк्рд░рдердо рджिрди।
• 19 рджिрд╕ंрдмрд░ 2026: рдоोрд╣िрдиी рдЕрд▓ंрдХाрд░рдо (рднрдЧрд╡ाрди рдиाрдордкेрд░ुрдорд▓ рдХा рд╕्рдд्рд░ी рд░ूрдк рдоें рдордирдоोрд╣рдХ рджрд░्рд╢рди)।
• 20 рджिрд╕ंрдмрд░ 2026 (рдоुрдЦ्рдп рджिрди - рд░рд╡िрд╡ाрд░): рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдФрд░ рдкрд░рдордкрдж рд╡ाрд╕рд▓ (рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдХा рдж्рд╡ाрд░) рдХा рдЙрдж्рдШाрдЯрди।
• рд╕рдордп: рддрдб़рдХे рд╕ुрдмрд╣ 2:00 рд╕े 3:00 рдмрдЬे рдХे рдмीрдЪ рднрдЧрд╡ाрди рдиाрдордкेрд░ुрдорд▓ 'рд░рдд्рди рдЕंрдЧी' (рд╣ीрд░े-рдЬрд╡ाрд╣рд░ाрдд рдХे рдХрд╡рдЪ) рдоें рд╕рдЬрдХрд░ рдкрд░рдордкрдж рд╡ाрд╕рд▓ рд╕े рдмाрд╣рд░ рдЖрдПंрдЧे।
• 27 рджिрд╕ंрдмрд░ 2026: 'рддिрд░ुрдоंрдЧрдИ рдорди्рдирди рд╡ेрджुрдкाрд░ी' (рдЗрд╕ рджिрди рд╢ाрдо 5 рдмрдЬे рднрдЧрд╡ाрди рдШोрдб़े рдХे рд╡ाрд╣рди рдкрд░ рдиिрдХрд▓рддे рд╣ैं рдФрд░ рдЗрд╕ рджिрди рд╕ोрд░рдЧा рд╡ाрд╕рд▓ рдмंрдж рд░рд╣рддा рд╣ै)।
• 30 рджिрд╕ंрдмрд░ 2026: 'рдирдо्рдоाрдЭрд╡ाрд░ рдоोрдХ्рд╖рдо' рдХे рд╕ाрде 21 рджिрд╡рд╕ीрдп рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХा рд╕рдоाрдкрди рд╣ोрдЧा।
рдкौрд░ाрдгिрдХ рдХрдеा: 'рдоुрд░ рдЕрд╕ुрд░' рдХा рд╡рдз рдФрд░ рдПрдХाрджрд╢ी рдХी рдЙрдд्рдкрдд्рддि
рдкрдж्рдо рдкुрд░ाрдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╕рддрдпुрдЧ рдоें рдоुрд░ (Mura) рдиाрдо рдХा рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдФрд░ рдХ्рд░ूрд░ рдЕрд╕ुрд░ рдеा। рдЙрд╕рдиे рдЕрдкрдиी рд╢рдХ्рддिрдпों рдХे рдмрд▓ рдкрд░ рддीрдиों рд▓ोрдХों рдФрд░ рд╕्рд╡рд░्рдЧ рдкрд░ рдЕрдзिрдХाрд░ рдХрд░ рд▓िрдпा рдФрд░ рджेрд╡рддाрдУं рдХो рд╡рд╣ां рд╕े рдЦрджेрдб़ рджिрдпा।
рдЬрдм рд╕рднी рджेрд╡рддा рд╡्рдпाрдХुрд▓ рд╣ोрдХрд░ рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХी рд╢рд░рдг рдоें рдкрд╣ुंрдЪे, рддो рдиाрд░ाрдпрдг рдиे рджेрд╡рддाрдУं рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдоुрд░ рдЕрд╕ुрд░ рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдпुрдж्рдз рдЫेрдб़ рджिрдпा। рдпрд╣ рдпुрдж्рдз рд╕рджिрдпों рддрдХ рдЪрд▓ा।
рдпुрдж्рдз рдХे рдмीрдЪ, рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рд╡िрд╢्рд░ाрдо рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдмрджрд░िрдХाрд╢्рд░рдо рдХी рдПрдХ рдЧुрдлा (рд╕िंрд╣ाрд╡рддी) рдоें рдЪрд▓े рдЧрдП। рдоुрд░ рдЕрд╕ुрд░ рднрдЧрд╡ाрди рдХा рдкीрдЫा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╡рд╣ाँ рднी рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдпा рдФрд░ рд╕ोрддे рд╣ुрдП рднрдЧрд╡ाрди рдкрд░ рд╡ाрд░ рдХрд░рдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी।
рдЙрд╕ी рдХ्рд╖рдг, рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХे рд╢рд░ीрд░ рд╕े рдПрдХ рджिрд╡्рдп рдФрд░ рдкрд░рдо рддेрдЬрд╕्рд╡ी рд╕्рдд्рд░ी рд╢рдХ्рддि (рджेрд╡ी) рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ुрдИं। рдЙрд╕ рджेрд╡ी рдиे рдЧрд░्рдЬрдиा рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдоुрд░ рдЕрд╕ुрд░ рдХे рд╕ाрде рдпुрдж्рдз рдХिрдпा рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рд╡рдз рдХрд░ рджिрдпा।
рдЬрдм рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдЬाрдЧे, рддो рд╡े рдЙрд╕ рджेрд╡ी рдХे рдкрд░ाрдХ्рд░рдо рд╕े рдЕрдд्рдпंрдд рдк्рд░рд╕рди्рди рд╣ुрдП। рдЪूंрдХि рд╡рд╣ рдоाрд░्рдЧрд╢ीрд░्рд╖ (рдоाрд░्рдЧрд│ि) рдорд╣ीрдиे рдХे рд╢ुрдХ्рд▓ рдкрдХ्рд╖ рдХी рдЧ्рдпाрд░рд╣рд╡ीं рддिрдеि (рдПрдХाрджрд╢ी) рдХो рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ुрдИ рдеीं, рдЗрд╕рд▓िрдП рднрдЧрд╡ाрди рдиे рдЙрдирдХा рдиाрдо 'рдПрдХाрджрд╢ी' рд░рдЦा।
рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдиे рдЙрди्рд╣ें рд╡рд░рджाрди рджिрдпा рдХि рдЬो рдХोрдИ рднी рдЗрд╕ рджिрди рдкूрд░्рдг рдЙрдкрд╡ाрд╕ (рд╡्рд░рдд) рд░рдЦेрдЧा рдФрд░ рдЙрдирдХी рдкूрдЬा рдХрд░ेрдЧा, рдЙрд╕рдХे рд╕рднी рдкाрдк рдзुрд▓ рдЬाрдПंрдЧे рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рд╕ीрдзे рд╡ैрдХुंрда рдХे рдж्рд╡ाрд░ рдЦुрд▓ рдЬाрдПंрдЧे। рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдЗрд╕ рджिрди рдХो 'рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी' рдпा 'рдоोрдХ्рд╖рджा рдПрдХाрджрд╢ी' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдорд╣ाрдк्рд░рд╕ाрдж: рдЕрдХ्рдХाрд░ рдЕрдбिрд╕िрд▓ (Akkaravadisal)
рдоाрд░्рдЧрд│ि (Dhanurmasam) рдХे рдкूрд░े рдорд╣ीрдиे рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЗрд╕ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХे рджौрд░ाрди рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХो рдЕрд░्рдкिрдд рдХिрдпा рдЬाрдиे рд╡ाрд▓ा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░िрдп рдорд╣ाрдк्рд░рд╕ाрдж 'рдЕрдХ्рдХाрд░ рдЕрдбिрд╕िрд▓' рд╣ै।
рдпрд╣ рдПрдХ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рдоीрдаा рд╡्рдпंрдЬрди рд╣ै, рдЬो рджिрдЦрдиे рдоें рд╕рдХ्рдХрд░ рдкोंрдЧрд▓ (рдоीрдаे рдЪाрд╡рд▓) рдЬैрд╕ा рд╣ोрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рд╕्рд╡ाрдж рдФрд░ рдмрдиाрдиे рдХा рддрд░ीрдХा рдмрд╣ुрдд рд╕рдоृрдж्рдз (Rich) рд╣ोрддा рд╣ै।
рд╡िрд╢ेрд╖рддा: рдЗрд╕े рдмрдиाрдиे рдоें рдкाрдиी рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा। рдЪाрд╡рд▓ рдФрд░ рдоूंрдЧ рдХी рджाрд▓ рдХो рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдЧाрдв़े рд╢ुрдж्рдз рджूрдз рдоें рдкрдХाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЗрд╕рдоें рднрд░рдкूрд░ рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╕ॉрдл्рдЯ рдЧुрдб़, рд╢ुрдж्рдз рджेрд╕ी рдШी, рдЗрд▓ाрдпрдЪी, рдХाрдЬू рдФрд░ рдХिрд╢рдоिрд╢ рдоिрд▓ाрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдШी рдФрд░ рджूрдз рдХी рдк्рд░рдЪुрд░рддा рдХे рдХाрд░рдг рдпрд╣ рдоुंрд╣ рдоें рдЬाрддे рд╣ी рдШुрд▓ рдЬाрддा рд╣ै।
рдзाрд░्рдоिрдХ рдорд╣рдд्рд╡: рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рд╕ंрдд рджेрд╡ी рдЕंрдбрд▓ рдиे рдЕрдкрдиी рджिрд╡्рдп рд░рдЪрдиा 'рдиाрдЪिрдпाрд░ рдеिрд░ुрдоोрд▓ी' рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд╕ुंрджрд░рд░ाрдЬрди (рд╡िрд╖्рдгु) рдХो 100 рдордЯрдХे рдЕрдХ्рдХाрд░ рдЕрдбिрд╕िрд▓ рдЕрд░्рдкिрдд рдХрд░рдиे рдХी рдорди्рдирдд рдоांрдЧी рдеी। рддрдм рд╕े рд╢्рд░ीрд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХो рдпрд╣ рдЕрдиूрдаा рднोрдЧ рд▓рдЧाрдиा рдЕрдд्рдпंрдд рдкрд╡िрдд्рд░ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рдд्рд░िрдЪी (Trichy) рд╕े рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдкрд╣ुँрдЪрдиे рдХे рд╕ाрдзрди
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо, рддिрд░ुрдЪिрд░ाрдкрд▓्рд▓ी (рдд्рд░िрдЪी) рд╢рд╣рд░ рд╕े рдХाрд╡ेрд░ी рдирджी рдХे рдкाрд░ рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рдж्рд╡ीрдкीрдп рд╢рд╣рд░ рд╣ै। рдд्рд░िрдЪी рдХे рдоुрдЦ्рдп рдХेंрдж्рд░ों рд╕े рдоंрджिрд░ рдХी рджूрд░ी рдХेрд╡рд▓ 8 рд╕े 12 рдХिрдоी рд╣ै
рд╕्рдеाрдиीрдп рдмрд╕ рд╕ेрд╡ा (City Bus):
рдд्рд░िрдЪी рд╕ेंрдЯ्рд░рд▓ рдмрд╕ рд╕्рдЯैंрдб (Central Bus Stand) рдФрд░ рдЪрдеिрд░ाрдо рдмрд╕ рд╕्рдЯैंрдб (Chathiram Bus Stand) рд╕े рд╣рд░ 5–10 рдоिрдирдЯ рдоें рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рд▓िрдП рд╕рд░рдХाрд░ी рдмрд╕ें рдЪрд▓рддी рд╣ैं (рдЬैрд╕े рд░ूрдЯ рдиंрдмрд░ 1)। рдпрд╣ рд╕рдмрд╕े рд╕рд╕्рддा рдФрд░ рд╕ुрдЧрдо рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै।
рдСрдЯो / рдЯैрдХ्рд╕ी:
рдд्рд░िрдЪी рдЬंрдХ्рд╢рди рдпा рдмрд╕ рд╕्рдЯैंрдб рд╕े рдСрдЯो-рд░िрдХ्рд╢ा, рдУрд▓ा/рдЙрдмрд░ рдпा рдХैрдм рдХे рдЬрд░िрдП 20–30 рдоिрдирдЯ рдоें рд╕ीрдзे рдоंрджिрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдЧोрдкुрд░рдо (рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо) рддрдХ рдкрд╣ुंрдЪा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рд░ेрд▓ рдоाрд░्рдЧ:
рдд्рд░िрдЪी рдЬंрдХ्рд╢рди (TPJ) рд╕े рдХрдИ рдкैрд╕ेंрдЬрд░ рдФрд░ рдПрдХ्рд╕рдк्рд░ेрд╕ рдЯ्рд░ेрдиें рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рд░ेрд▓рд╡े рд╕्рдЯेрд╢рди (SRGM) рдкрд░ рд░ुрдХрддी рд╣ैं (рд╕рдлрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 15–20 рдоिрдирдЯ)। рд╕्рдЯेрд╢рди рд╕े рдоंрджिрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 1.5 рдХिрдоी рджूрд░ рд╣ै।
рд╣рд╡ाрдИ рдоाрд░्рдЧ:
рдиिрдХрдЯрддрдо рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбा рддिрд░ुрдЪिрд░ाрдкрд▓्рд▓ी рдЕंрддрд░्рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ीрдп рд╣рд╡ाрдИ рдЕрдб्рдбा (TRZ) рд╣ै, рдЬो рдоंрджिрд░ рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 14–15 рдХिрдоी рдХी рджूрд░ी рдкрд░ рд╣ै।
рдард╣рд░рдиे рдХे рд╕्рдеाрди (Accommodation)
рдоंрджिрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХे рдЧेрд╕्рдЯ рд╣ाрдЙрд╕:
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдЯ्рд░рд╕्рдЯ рдж्рд╡ाрд░ा 'рдпाрдд्рд░ी рдиिрд╡ाрд╕' (Yatri Nivas) рдФрд░ 'рдбिрд╡ोрдЯीрдЬ рд╕्рдЯे рд╣ोрдо' рдЬैрд╕ी рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рдХी рдЬाрддी рд╣ैं।
рд╣ोрдЯрд▓ рд╡िрдХрд▓्рдк:
рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХे рджौрд░ाрди рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоें рднीрдб़ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд╣ोрддी рд╣ै। рдпрджि рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоें рдХрдорд░े рдЙрдкрд▓рдм्рдз рди рд╣ों, рддो рдд्рд░िрдЪी рд╕ेंрдЯ्рд░рд▓ рдмрд╕ рд╕्рдЯैंрдб рдпा рдд्рд░िрдЪी рд░ेрд▓рд╡े рдЬंрдХ्рд╢рди рдХे рдкाрд╕ рд░ुрдХрдиा рд╕рдмрд╕े рд╕ुрд╡िрдзाрдЬрдирдХ рд░рд╣рддा рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдмрдЬрдЯ рд╕े рд▓ेрдХрд░ рд▓рдХ्рдЬрд░ी рд╣ोрдЯрд▓ рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдоिрд▓ рдЬाрддे рд╣ैं।
рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдкाрд╕ (Special Entry Passes) рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рдмुрдХिंрдЧ
рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХे рджौрд░ाрди рд▓ाрдЦों рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ुрдУं рдХी рднीрдб़ рдХो рдиिрдпंрдд्рд░िрдд рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рддрдоिрд▓рдиाрдбु рд╣िंрджू рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рдзрд░्рдоाрд░्рде рдмंрджोрдмрд╕्рддी рд╡िрднाрдЧ (HR&CE) рд╡िрд╢ेрд╖ рджрд░्рд╢рди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд░рддा рд╣ै:
рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдмुрдХिंрдЧ рдкोрд░्рдЯрд▓:
рджрд░्рд╢рди рдЯिрдХрдЯ рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ेрд╡ा рдкाрд╕ рдХी рдмुрдХिंрдЧ рдХेрд╡рд▓ рддрдоिрд▓рдиाрдбु рд╕рд░рдХाрд░ рдХे HR&CE рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдкोрд░्рдЯрд▓ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
рдмुрдХिंрдЧ рдХा рд╕рдордп:
рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ рджिрди (рд╕ोрд░рдЧा рд╡ाрд╕рд▓ рдЦुрд▓рдиे рдХे рджिрди) рдХे рд╡िрд╢ेрд╖ рдкाрд╕ рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╕े рдХुрдЫ рд╕рдк्рддाрд╣ рдкрд╣рд▓े рдСрдирд▓ाрдЗрди рдкोрд░्рдЯрд▓ рдкрд░ рдЬाрд░ी рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рд╕ीрдоिрдд рд╕्рд▓ॉрдЯ рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдпे рд╕ीрдЯें рдмрд╣ुрдд рдЬрд▓्рджी рднрд░ рдЬाрддी рд╣ैं।
рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рджрд╕्рддाрд╡ेрдЬ:
рдСрдирд▓ाрдЗрди рдЯिрдХрдЯ рдмुрдХ рдХрд░рдиे рдФрд░ рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдХे рд╕рдордп рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╢्рд░рдж्рдзाрд▓ु рдХे рдкाрд╕ рдПрдХ рдоाрди्рдп рдоूрд▓ рд╕рд░рдХाрд░ी рдкрд╣рдЪाрди рдкрдд्рд░ (рдЖрдзाрд░ рдХाрд░्рдб, рд╡ोрдЯрд░ рдЖрдИрдбी, рдкाрд╕рдкोрд░्рдЯ рдЖрджि) рд╣ोрдиा рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╣ै।
рдб्рд░ेрд╕ рдХोрдб (рд╡рд╕्рдд्рд░ рд╕ंрд╣िрддा):
- рдкुрд░ुрд╖: рдзोрддी/рдХुрд░्рддा рдпा рдкाрдпрдЬाрдоा (рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рднाрд░рддीрдп рдкрд░िрдзाрди)।
- рдорд╣िрд▓ाрдПं: рд╕ाрдб़ी, рд╣ाрдл-рд╕ाрдб़ी рдпा рд╕рд▓рд╡ाрд░-рдХрдоीрдЬ (рджुрдкрдЯ्рдЯे рдХे рд╕ाрде)। рд╡ेрд╕्рдЯрд░्рди рдХрдкрдб़े рдпा рдЬींрд╕ рд╕рдЦ्рдд рд╡рд░्рдЬिрдд рд╣ैं।
рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХे рджिрди рдХрддाрд░ рдк्рд░рдмंрдзрди рдФрд░ рднीрдб़ рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рдЯिрдк्рд╕
рд╕ोрд░рдЧा рд╡ाрд╕рд▓ (рдкрд░рдордкрдж рд╡ाрд╕рд▓) рджрд░्рд╢рди рдХा рд╕рдордп:
рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдХी рддрдб़рдХे (рд╕ुрдмрд╣ 3:00 рдмрдЬे рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕) рдЬрдм рдпрд╣ рдж्рд╡ाрд░ рдЦुрд▓рддा рд╣ै, рддो рд╕рдмрд╕े рдкрд╣рд▓े рднрдЧрд╡ाрди рдиाрдордкेрд░ुрдорд▓ (рдЙрдд्рд╕рд╡ рдоूрд░्рддि) рд╡рд╣ां рд╕े рдиिрдХрд▓рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рдХे рддुрд░ंрдд рдмाрдж рдЖрдо рдЬрдирддा рдФрд░ рдкाрд╕ рдзाрд░рдХों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдж्рд╡ाрд░ рдЦोрд▓ा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдЕрдЧрд▓े рдкूрд░े 24 рдШंрдЯे рдФрд░ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХे рдЕрдЧрд▓े 10 рджिрдиों (рдЗрд░ा рдкрдеु) рддрдХ рдЦुрд▓ा рд░рд╣рддा рд╣ै।
рд▓ाрдЗрди рдоें рд▓рдЧрдиे рдХा рд╕рд╣ी рд╕рдордп:
рдпрджि рдЖрдк рдоुрдЦ्рдп рджिрди (20 рджिрд╕ंрдмрд░ 2026) рдХो рддрдб़рдХे рд╣ी рд╕ोрд░рдЧा рд╡ाрд╕рд▓ рдкाрд░ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдЖрдкрдХो 19 рджिрд╕ंрдмрд░ рдХी рджेрд░ рд░ाрдд (11:00 рдпा 12:00 рдмрдЬे) рд╕े рд╣ी рдХрддाрд░ों рдоें рд▓рдЧрдиा рдкрдб़рддा рд╣ै।
рднीрдб़ рд╕े рдмрдЪрдиे рдХा рд╕्рдоाрд░्рдЯ рддрд░ीрдХा:
рдпрджि рдЖрдк рдмрд╣ुрдд рднाрд░ी рдзрдХ्рдХा-рдоुрдХ्рдХी рд╕े рдмрдЪрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдПрдХाрджрд╢ी рдХे рдоुрдЦ्рдп рджिрди рджोрдкрд╣рд░ 12:00 рдмрдЬे рдХे рдмाрдж рдпा рдПрдХाрджрд╢ी рдХे рдЕрдЧрд▓े рджिрди (рдж्рд╡ाрджрд╢ी) рджрд░्рд╢рди рдХे рд▓िрдП рдЬाрдПं। рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХे рдЕрдЧрд▓े 9 рджिрдиों рддрдХ рднी рд╕ोрд░рдЧा рд╡ाрд╕рд▓ рдЦुрд▓ा рд░рд╣рддा рд╣ै рдФрд░ рднрдЧрд╡ाрди рд░ोрдЬ рд░ाрдд рдХो рд╡рд╣ां рд╕े рдЧुрдЬрд░рддे рд╣ैं, рдЙрд╕ рд╕рдордп рднीрдб़ рддुрд▓рдиाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рдХрдо рд╣ोрддी рд╣ै।
рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдФрд░ рд╕ुрд╡िрдзाрдПं:
рдоंрджिрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдкूрд░ी рдХрддाрд░ рдоें рдмैрд░िрдХेрдбिंрдЧ, рдкीрдиे рдХे рдкाрдиी, рдЪिрдХिрдд्рд╕ा рд╕рд╣ाрдпрддा рдФрд░ рдЕрд╕्рдеाрдпी рд╢ौрдЪाрд▓рдпों рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрд░рддा рд╣ै। рд╡рд░िрд╖्рда рдиाрдЧрд░िрдХों рдФрд░ рдЫोрдЯे рдмрдЪ्рдЪों рдХे рд▓िрдП рдЕрд▓рдЧ рд╕े рд╡िрд╢ेрд╖ рдХрддाрд░ों (Senior Citizen Lines) рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдд्рдпोрд╣ाрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдп рджिрди рднाрд░ी рднीрдб़ рдХे рдХाрд░рдг рдЗрдирдоें рднी рд╕рдордп рд▓рдЧ рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдпाрдд्рд░ा рдХे рд▓िрдП рдЕंрддिрдо рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╕ुрдЭाрд╡ (Travel Checklist)
• рдоोрдмाрдЗрд▓ рдФрд░ рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рд╕ाрдоाрди: рдоंрджिрд░ рдХे рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдФрд░ рдХрддाрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рдХे рднीрддрд░ рдоोрдмाрдЗрд▓ рдлोрди, рдХैрдорд░ा рдпा рдХोрдИ рднी рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрдиिрдХ рдЧैрдЬेрдЯ рд▓े рдЬाрдиा рд╕рдЦ्рдд рд╡рд░्рдЬिрдд рд╣ै। рдоंрджिрд░ рдХे рдмाрд╣рд░ рдЖрдзिрдХाрд░िрдХ рдХाрдЙंрдЯрд░ рдкрд░ рдЗрди्рд╣ें рдЬрдоा рдХрд░рдиा рд╣ोрддा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдмेрд╣рддрд░ рд╣ोрдЧा рдХि рдЖрдк рдЗрди्рд╣ें рдЕрдкрдиे рдард╣рд░рдиे рдХे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╣ी рдЫोрдб़ рдХрд░ рдЖрдПं।
• рдЪрд░рдг рдкाрджुрдХा рд╕्рдЯैंрдб: рдоंрджिрд░ рдХे рдк्рд░рд╡ेрд╢ рдж्рд╡ाрд░ों рдкрд░ рдЬूрддे-рдЪрдк्рдкрд▓ рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдмрдб़े рдХाрдЙंрдЯрд░ рд╣ोрддे рд╣ैं। рднाрд░ी рднीрдб़ рдоें рдЕрдкрдиे рдЬूрддे рднूрд▓рдиे рд╕े рдмрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП, рдЙрд╕ рдЧोрдкुрд░рдо (рдЧेрдЯ) рдХा рдиाрдо рдпाрдж рд░рдЦें рдЬрд╣ाँ рдЖрдкрдиे рдЙрди्рд╣ें рдЬрдоा рдХिрдпा рд╣ै।
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдоंрджिрд░ (рдПрдХ рд╣ी рдпाрдд्рд░ा рдоें рджेрдЦें)
рдЬрдм рдЖрдк рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдЖ рд░рд╣े рд╣ैं, рддो рдЗрд╕рдХे рдаीрдХ рдкाрд╕ рд╕्рдеिрдд рдЗрди рджो рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоंрджिрд░ों рдХे рджрд░्рд╢рди рдЕрд╡рд╢्рдп рдХрд░ें:
1. рдЬंрдмुрдХेрд╢्рд╡рд░рд░ рдоंрджिрд░, рдеिрд░ुрд╡рдиाрдЗрдХрд╡рд▓ (Jambukeswarar Temple):
• рджूрд░ी: рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░ рд╕े рдХेрд╡рд▓ 2.5 рдХिрдоी рджूрд░।
• рдорд╣рдд्рд╡: рдпрд╣ рднрдЧрд╡ाрди рд╢िрд╡ рдХे 'рдкंрдЪрднूрдд рд╕्рдерд▓ों' рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै, рдЬो рдЬрд▓ (Water) рддрдд्рд╡ рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзिрдд्рд╡ рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ाँ рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рд╕्рдеिрдд рд╢िрд╡рд▓िंрдЧ рдХे рдиीрдЪे рд╕े рд╣рдоेрд╢ा рдкाрдиी рдХी рдПрдХ рдзाрд░ा рдмрд╣рддी рд░рд╣рддी рд╣ै। рдпрд╣ рдЪोрд▓ рд╡ाрд╕्рддुрдХрдоाрд░ рдХा рдПрдХ рдЕрдж्рднुрдд рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
2. рд░ॉрдХрдлोрд░्рдЯ рдЙрдЪि рдкिрд▓्рд▓ाрдпाрд░ рдоंрджिрд░ (Rockfort Ucchi Pillayar Temple):
• рджूрд░ी: рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 5 рдХिрдоी (рдд्рд░िрдЪी рд╢рд╣рд░ рдХे рдХेंрдж्рд░ рдоें)।
• рдорд╣рдд्рд╡: рдпрд╣ рдоंрджिрд░ рдПрдХ 83 рдоीрдЯрд░ рдКंрдЪे рд╡िрд╢ाрд▓ рдЪрдЯ्рдЯाрдиी рдкрд╣ाрдб़ рдХी рдЪोрдЯी рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै। рдпрд╣ाँ рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪрдиे рдХे рд▓िрдП рд▓рдЧрднрдЧ 400+ рд╕ीрдв़िрдпाँ рдЪрдв़рдиी рд╣ोрддी рд╣ैं। рдЪोрдЯी рдкрд░ рднрдЧрд╡ाрди рдЧрдгेрд╢ (рдЙрдЪि рдкिрд▓्рд▓ाрдпाрд░) рдХा рдоंрджिрд░ рд╣ै। рдпрд╣ाँ рд╕े рдкूрд░ी рдХाрд╡ेрд░ी рдирджी рдФрд░ рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░ рдХे рдЧोрдкुрд░рдо рдХा рд╡िрд╣ंрдЧрдо рджृрд╢्рдп (Panoramic View) рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдкौрд░ाрдгिрдХ рдХрдеा рд╕े рд╕ीрдзे рдЬुрдб़ा рд╣ुрдЖ рд╣ै।
рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдкрдд्рдерд░ рдХी рдХ्рдпों рдирд╣ीं рд╣ै?
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХे рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рд╢ेрд╖рдиाрдЧ рдХी рд╢рдп्рдпा рдкрд░ рд╢рдпрди рдоुрдж्рд░ा рдоें рд╡िрд░ाрдЬрдоाрди рд╣ैं। рдЙрдирдХे рдЗрд╕ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХे рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рд╡िрд░ाрдЬрдоाрди рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि (рдЬिрд╕े 'рдоूрд▓рд╡рд░' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै) рдХाрд▓े рдЧ्рд░ेрдиाрдЗрдЯ рдпा рдХिрд╕ी рдЕрди्рдп рдкрдд्рдерд░ рд╕े рдирд╣ीं рдмрдиी рд╣ै। рдпрд╣ рдк्рд░ाрдЪीрди рднाрд░рддीрдп рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдХी рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рддрдХрдиीрдХ 'рд╕ुрдзाрдИ' (Sudhai / Stucco) рдпाрдиी рд╕्рдЯुрдХो рддрдХрдиीрдХ рд╕े рдмрдиी рд╣ै, рдЬो рдЪूрдиे, рдЧाрд░े, рдЦрдиिрдЬ рдкрджाрд░्рдеों рдФрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЬैрд╡िрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░िрдпों рдХा рдоिрд╢्рд░рдг рд╣ै।
рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдХिрд╕ी рдкрдд्рдерд░ рдпा рдЧ्рд░ेрдиाрдЗрдЯ рдХी рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ 'рд╕ुрдзाрдИ' (Stucco) рд╕े рдмрдиी рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕ рдкрд░ 'рддैрд▓рдо' (Thailam) рдХा рд▓ेрдк рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬो рдХрд╕्рддूрд░ी, рдХрдкूрд░, рд╢рд╣рдж, рдЧुрдб़ рдФрд░ рдЪंрджрди рдХा рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдоिрд╢्рд░рдг рд╣ै।
рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ, рддाрд░्рдХिрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рджोрдиों рддрд░рд╣ рдХे рдХाрд░рдг рдЫिрдкे рд╣ैं:
рдЗрддрдиी рд╡िрд╢ाрд▓ рдоूрд░्рддि рдмрдиाрдиे рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рддрдХрдиीрдХ рдХ्рдпों? рдоूрд░्рддि рдкрдд्рдерд░ рдХी рдмрдЬाрдп рд╕्рдЯुрдХो (рд╕ुрдзाрдИ) рд╕े рдХ्рдпों рдмрдиी рд╣ै?
рд╡िрд╢ाрд▓ рдЖрдХाрд░ рдФрд░ рд╕ंрд░рдЪрдиा:
рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рдоूрд░्рддि рд╢рдпрди рдоुрдж्рд░ा рдоें рд╣ै рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╕ाрде рд╢ेрд╖рдиाрдЧ рдХी рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕ंрд░рдЪрдиा рднी рдЬुрдб़ी рд╣ुрдИ рд╣ै। рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рдпрд╣ рдоूрд░्рддि 15 рдлीрдЯ рд╕े рднी рдЕрдзिрдХ рд▓ंрдмी рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рд╡े рдЖрджि рд╢ेрд╖рдиाрдЧ (рд╕ाрдд рдлрдиों рд╡ाрд▓े рд╕ांрдк) рдХी рд╢рдп्рдпा рдкрд░ рд▓ेрдЯे рд╣ुрдП рд╣ैं (рд╢рдпрди рдоुрдж्рд░ा)। рдЗрддрдиी рд╡िрд╢ाрд▓, рдЬрдЯिрд▓ рдЖрдХृрддि рдФрд░ рд╡िрд╕्рддृрдд рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рдПрдХ рд╣ी рдкрдд्рдерд░ (Monolithic Stone) рд╕े рддрд░ाрд╢рдиा рдФрд░ рдЙрд╕े рдмिрдиा рдЯूрдЯे рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рдЦрдиा рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдмрд╣ुрдд рдХрдаिрди рдеा।
рдЖрдЧрдо рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдХा рд╡िрдзाрди:
рд╣िंрджू 'рдЖрдЧрдо рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों' рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдоंрджिрд░ों рдоें рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдХी рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЪाрд░ рдЪीрдЬों рд╕े рдмрдиाрдИ рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै, рдкрдд्рдерд░ (рд╢िрд▓ा), рдзाрддु (рд▓ोрд╣ा/рддांрдмा), рд▓рдХрдб़ी (рджाрд░ु), рдпा рдЧाрд░ा/рдЪूрдиा (рд╕ुрдзाрдИ)। рдоूрд░्рддि рдХी рдоुрдж्рд░ा, рдЖрдХाрд░, рдиिрд░्рдоाрдг рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╡िрдзाрди рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдЪुрдиी рдЬाрддी рдеी।
рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХे рдХрдИ рдк्рд░ाрдЪीрди рдоंрджिрд░ों рдоें, рдЬрд╣ां рджेрд╡рддा рд╢рдпрди рдоुрдж्рд░ा рдоें рдФрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЖрдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं, рд╡рд╣ां 'рд╕ुрдзाрдИ' рддрдХрдиीрдХ рдХा рд╣ी рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
рд╡рдЬрди рдХा рд╕ंрддुрд▓рди:
рд╕ुрдзाрдИ рд╕े рдмрдиी рдоूрд░्рддिрдпां рдЧ्рд░ेрдиाрдЗрдЯ рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдХाрдлी рд╣рд▓्рдХी рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЬिрд╕рд╕े рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рднाрд░ рдирд╣ीं рдкрдб़рддा।
рд╣ाрд▓ांрдХि, рдпрд╣ рдиिрд╢्рдЪिрдд рд░ूрдк рд╕े рдХрд╣рдиा рдХрдаिрди рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рд╡िрд╢ेрд╖ рдоूрд░्рддि рдХे рд▓िрдП рд╕्рдЯुрдХो рдЪुрдирдиे рдХा рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдХाрд░рдг рдЙрд╕рдХा рдЖрдХाрд░ рдпा рд╡рдЬрди рдеा। рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд╢िрд▓्рдк рддрдХрдиीрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╡िрдзाрди рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।
рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдФрд░ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдоूрд░्рддि рдоें рдЕंрддрд░
рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рдоंрджिрд░ों рдоें рд╕्рдеाрдпी рд░ूрдк рд╕े рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рд╡िрд░ाрдЬрдоाрди рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдХो рд╕ाрдоाрди्рдпрддः 'рдоूрд▓рд╡рд░' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рдЙрдд्рд╕рд╡ों рдФрд░ рд╢ोрднाрдпाрдд्рд░ाрдУं рдХे рд▓िрдП рдЕрд▓рдЧ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдоूрд░्рддि рд░рдЦी рдЬाрддी рд╣ै।
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоें рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो 'рдирдо्рдкेрд░ुрдорд▓' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрд╡рд╕рд░ों рдкрд░ рдЗрд╕ी рдЙрдд्рд╕рд╡ рдоूрд░्рддि рдХो рд╡िрд╢ेрд╖ рдЬुрд▓ूрд╕ों рдФрд░ рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдоों рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдФрд░ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдоूрд░्рддि рдХी рд╕ाрдордЧ्рд░ी рддрдеा рдкूрдЬा рдХी рд╡िрдзिрдпां рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рднрдЧрд╡ाрди рдХे рдоूрд▓ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдФрд░ рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрдиुрд╖्рдаाрдиों рдХो рдПрдХ рдЬैрд╕ा рдирд╣ीं рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рднрдЧрд╡ाрди рдХी рдоूрд░्рддि рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд▓ेрдк (рдеैрд▓рдо) рдХ्рдпों рдФрд░ рдХैрд╕े рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рд▓ेрдк рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдЗрд╕े рдеैрд▓рдо рдпा рдкुрдиुрдЧु рд╕рдд्рддрдо рдЬैрд╕े рдиाрдоों рд╕े рдЬाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рдРрд╕े рд▓ेрдкों рдоें рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕ुрдЧंрдзिрдд рдФрд░ рдЕрди्рдп рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░िрдпों рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдоिрд╢्рд░рдг рдФрд░ рд▓рдЧाрдиे рдХी рд╡िрдзि рдЕрд▓рдЧ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
рд╕ुрдзाрдИ (рдЪूрдиे рдФрд░ рдЧाрд░े) рд╕े рдмрдиी рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдХрдордЬोрд░ी рдЬрд▓ (рдкाрдиी) рд╣ै। рдкाрдиी рд▓рдЧрдиे рд╕े рдЪूрдиा рдЧрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै рдФрд░ рдоूрд░्рддि рдХो рдиुрдХрд╕ाрди рдкрд╣ुंрдЪ рд╕рдХрддा рд╣ै। рдпрджि рдХिрд╕ी рдоूрд░्рддि рдХी рд╕рддрд╣ рдЪूрдиे рдпा рд╕्рдЯुрдХो рд╕े рдмрдиी рд╣ो, рддो рдЙрд╕ рдкрд░ рдкाрдиी рдФрд░ рдирдоी рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдХो рдз्рдпाрди рдоें рд░рдЦрдХрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕ीрд▓िрдП рдРрд╕ी рдоूрд░्рддिрдпों рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рд╕ाрдоाрди्рдп рдкрдд्рдерд░ рдХी рдоूрд░्рддिрдпों рд╕े рдЕрд▓рдЧ рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рд╕े рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि (рдоूрд▓рд╡рд░) рдХा рдХрднी рднी рджूрдз, рдЬрд▓ рдпा рдкंрдЪाрдоृрдд рд╕े 'рдЕрднिрд╖ेрдХ' рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдкाрдиी рд╕े рдЕрднिрд╖ेрдХ рдХेрд╡рд▓ рдЫोрдЯी рдзाрддु рдХी рдоूрд░्рддि (рдЙрдд्рд╕рд╡ рдоूрд░्рддि - рдЬिрди्рд╣ें 'рдирдо्рдкेрд░ुрдорд▓' рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै) рдХा рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╡िрд╢ेрд╖ рд▓ेрдк (рдеैрд▓ाрдХाрдк्рдкु): рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдХो рдирдоी, рдХीрдб़ों рдФрд░ рдоौрд╕рдо рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рдмрдЪाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрд╕ рдкрд░ рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд▓ेрдк рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рдЬिрд╕े 'рдеैрд▓рдо' (Thailam) рдпा 'рдкुрдиुрдЧु рд╕рдд्рддрдо' (Punugu Sattam) рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╡िрд╢ेрд╖ рд▓ेрдк (рдеैрд▓ाрдХाрдк्рдкु) рд▓рдЧाрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдФрд░ рд╕ाрдордЧ्рд░ी:
рдпрд╣ рд▓ेрдк рдПрдХ рдЧाрдв़ा рдкेрд╕्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕े рдХрд╕्рддूрд░ी (Musk), рдкрдЪै рдХрд░्рдкूрд░рдо (рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдХрдкूрд░), рдЪंрджрди, рдХेрд╕рд░, рд╢рд╣рдж, рдЧुрдб़ рдФрд░ рдкुрдиुрдЧु (Civet Cat рдиाрдордХ рдЬाрдирд╡рд░ рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдПрдХ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕ुрдЧंрдзिрдд рд╕्рд░ाрд╡) рдХो рдоिрд▓ाрдХрд░ рддैрдпाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╕ाрд▓ рдоें рдПрдХ рдмाрд░, рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рддрдоिрд▓ рдорд╣ीрдиे рдЖрдиि (рдЬूрди-рдЬुрд▓ाрдИ) рдоें рдЬ्рдпेрд╖्рдаाрднिрд╖ेрдХрдо рдХे рджौрд░ाрди рдпрд╣ рд▓ेрдк рдкूрд░ी рдоूрд░्рддि рдкрд░ рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕ाрд╡рдзाрдиी рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░рддा рдХे рд╕ाрде рд▓рдЧाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдпрд╣ рд▓ेрдк рд╕ूрдЦрдиे рдХे рдмाрдж рдПрдХ рд╡ाрдЯрд░рдк्рд░ूрдл (рдЬрд▓рд░ोрдзी) рдФрд░ рд░рдХ्рд╖рдХ рдкрд░рдд рдмрди рдЬाрддा рд╣ै। рдХрдкूрд░ рдФрд░ рдЬрдб़ी-рдмूрдЯिрдпों рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдоूрд░्рддि рдХे рдЖрд╕-рдкाрд╕ рдХीрдб़े-рдордХोрдб़े рдпा рджीрдордХ рдирд╣ीं рдЖрддे, рдФрд░ рдоूрд░्рддि рд╕рджिрдпों рддрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд░рд╣рддी рд╣ै। рдЗрд╕ी рд▓ेрдк рдХी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдоें рд╣рдоेрд╢ा рдПрдХ рджिрд╡्рдп рдФрд░ рдордирдоोрд╣рдХ рд╕ुрдЧंрдз рдорд╣рдХрддी рд░рд╣рддी рд╣ै।
рдпрд╣ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоंрджिрд░ рдХी рдоूрд░्рддिрдпों рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдоें рдзाрд░्рдоिрдХ рдЖрд╕्рдеा рдФрд░ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╢िрд▓्рдк рдЬ्рдЮाрди рдХी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдХो рджрд░्рд╢ाрддी рд╣ै।
рдк्рд░ाрдЪीрди рдФрд░ рдордз्рдпрдпुрдЧीрди рдХाрд▓ рдоें рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХैрд╕े рдЪрд▓ाрдИ рдЬाрддी рдеी? рд░ाрдоाрдиुрдЬाрдЪाрд░्рдп рдХी рднूрдоिрдХा
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХेрд╡рд▓ рдиिрд░्рдоाрдг рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдоाрди्рдпрддाрдУं рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдк्рд░ाрдЪीрди рдФрд░ рдордз्рдпрдпुрдЧीрди рдХाрд▓ рдоें рдпрд╣ рдПрдХ рдмрдб़ी рд╕ंрд╕्рдеाрдЧрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдЖ рдеा।
рдк्рд░ाрдЪीрди рдФрд░ рдордз्рдпрдпुрдЧीрди рдХाрд▓ рдоें рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ (рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо) рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕्рдерд▓ рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдЕрдкрдиे рдЖрдк рдоें рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рд░ाрдЬ्рдп, рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЖрд░्рдеिрдХ рдХेंрдж्рд░ рдФрд░ рдПрдХ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़ी рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ंрд╕्рдеा рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рдеा। рдЗрд╕ рдоंрджिрд░ рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХो рдЪोрд▓, рдкांрдб्рдп, рд╣ोрдпрд╕рд▓ рдФрд░ рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рд╕ाрдо्рд░ाрдЬ्рдпों рдХा рднрд░рдкूрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдк्рд░ाрдк्рдд рдеा।
рдоंрджिрд░ рдХी рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों, рджाрди, рднूрдоि, рдЕрдиुрд╖्рдаाрдиों, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд╡िрд╡рд░рдг 'рдХोрдЗрд▓ рдУрдЭुрдЧु' (Koyil Ozhugu) рдиाрдордХ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЧ्рд░ंрде рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै, рдЬो рдоंрджिрд░ рдХी рд╕ंрдкрдд्рддिрдпों, рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдПрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рд░рдЬिрд╕्рдЯрд░ рд╣ै। рдЗрд╕े рдоंрджिрд░ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдФрд░ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рд░ोрдд рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╣ाрд▓ांрдХि, рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ों рдиे рдпрд╣ рднी рдмрддाрдпा рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдЧ्рд░ंрде рдоें рд╡िрднिрди्рди рдХाрд▓ों рдХी рдШрдЯрдиाрдУं рдХा рдХ्рд░рдо рд╣рдоेрд╢ा рд╕рдЯीрдХ рдирд╣ीं рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХे рдХुрдЫ рд╡िрд╡рд░рдгों рдХी рдкुрд╖्рдЯि рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рддрдеा рдЕрди्рдп рд╕्рд░ोрддों рд╕े рдХрд░рдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।
рд╢्рд░ी рд░ाрдоाрдиुрдЬाрдЪाрд░्рдп рдХे рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╕ुрдзाрд░
рд╢्рд░ीрд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдЖрдЪाрд░्рдп рд░ाрдоाрдиुрдЬाрдЪाрд░्рдп рдХा рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рд╕े рдЧрд╣рд░ा рд╕ंрдмंрдз рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрди्рд╣ें рдоंрджिрд░ рдХी рдкूрдЬा-рдкрдж्рдзрддि, рд╕ेрд╡ाрдУं рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд░рдиे рдХा рд╢्рд░ेрдп рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
11рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें, рдорд╣ाрди рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдФрд░ рд╕ंрдд рд╢्рд░ी рд░ाрдоाрдиुрдЬाрдЪाрд░्рдп рдиे рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоें рд▓рдЧрднрдЧ 60 рд╡рд░्рд╖ рдмिрддाрдП рдФрд░ рдоंрджिрд░ рдХी рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдХ्рд░ांрддिрдХाрд░ी рдмрджрд▓ाрд╡ рдХिрдП। рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдоंрджिрд░ рдХे рдХाрд░्рдпों рдХो рд╕ुрдЪाрд░ू рд░ूрдк рд╕े рдЪрд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕े рдЖрдзुрдиिрдХ рдХॉрд░рдкोрд░ेрдЯ рдЬैрд╕ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдоें рдмрджрд▓ рджिрдпा:
рд╡िрднाрдЧीрдп рдк्рд░рдгाрд▓ी:
рд░ाрдоाрдиुрдЬाрдЪाрд░्рдп рдиे рдоंрджिрд░ рдХे рдХाрд░्рдпों рдХो рдХрдИ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╡िрднाрдЧों рдоें рдмांрдЯ рджिрдпा। рдоंрджिрд░ рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдХाрд░्рдпों рдХे рд▓िрдП рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдпों рдФрд░ рд╕рдоूрд╣ों рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдеी।
рдЗрдирдоें рджैрдиिрдХ рд╕ाрдордЧ्рд░ी (рдлूрд▓, рдлрд▓, рд╕рдм्рдЬिрдпां, рдЗрдд्рд░) рдХी рдЦрд░ीрдж рдХा рд╡िрднाрдЧ, рдкूрдЬा рдХी рд╕ाрдордЧ्рд░ी, рдлूрд▓ों рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдоंрджिрд░ рдХी рдорд░рдо्рдордд рдХा рд╡िрднाрдЧ, рдЕрдиुрд╖्рдаाрдиों рдХे рд╕ंрдЪाрд▓рди рдФрд░ рд╡рд╕्рдд्рд░ों рддрдеा рдЖрднूрд╖рдгों рдХे рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рдХा рд╡िрднाрдЧ рд╢ाрдоिрд▓ рдеा।
рдЧौрд╢ाрд▓ा рдФрд░ рдЪाрд░ाрдЧाрд╣:
рдоंрджिрд░ों рдХी рджैрдиिрдХ рдкूрдЬा рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрдиुрд╖्рдаाрдиों рдоें рдЧाрдпों рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рджूрдз, рдШी рддрдеा рдЕрди्рдп рд╕ाрдордЧ्рд░ी рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рдеाрди рд░рд╣ा рд╣ै। рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╡िрд╡рд░рдгों рдоें рдЧौрд╢ाрд▓ा, рдкрд╢ुрдУं рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдФрд░ рдЪाрд░ाрдЧाрд╣ рднूрдоि рдХे рдк्рд░рдмंрдз рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे 'рдЪोрд▓ंрдЧрдирд▓्рд▓ूрд░' рдоें рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЧौрд╢ाрд▓ा рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी рдФрд░ рдкूрд░े рдкांрдЪ рдЧांрд╡ों рдХी рднूрдоि рдХो рдоंрджिрд░ рдХी рдЧाрдпों рдХे рд▓िрдП рдЪाрд░ाрдЧाрд╣ (Pasture lands) рдХे рд░ूрдк рдоें рдЖрд░рдХ्рд╖िрдд рдХрд░ рджिрдпा।
рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХी рдиिрдпुрдХ्рддि:
рдоंрджिрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рдХों рдХो 'рд╢्рд░ी рдХाрд░्рдпрдо' (Sri Karyam) рдХрд╣ा рдЬाрддा рдеा। рдЪोрд▓ рдХाрд▓ рдХे рджौрд░ाрди рдХрдИ рдмाрд░ рд░ाрдЬा рдЕрдкрдиे рднрд░ोрд╕ेрдоंрдж рд╢ाрд╣ी рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХो рд╣ी рдЗрд╕ рдкрдж рдкрд░ рдиिрдпुрдХ्рдд рдХрд░рддे рдеे рддाрдХि рдЦрдЬाрдиे рдХी рд╕рд╣ी рджेрдЦрд░ेрдЦ рд╣ो рд╕рдХे। рдоंрджिрд░ рдХे рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдХी рдЬिрдо्рдоेрджाрд░ी рд╕ंрдкрдд्рддि, рджाрди рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдХाрд░्рдпों рдХी рджेрдЦрд░ेрдЦ рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ोрддी рдеी।
рдЗрд╕рд╕े рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рдоें рдпрд╣ рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдоंрджिрд░ рдХी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпां рдХेрд╡рд▓ рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рдеीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрдирд╕े рдЬुрдб़ी рдЖрдкूрд░्рддि, рдХृрд╖ि рдФрд░ рдкрд╢ुрдкाрд▓рди рдЬैрд╕ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПं рднी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдеीं।
рд░ाрдоाрдиुрдЬाрдЪाрд░्рдп рдХे рдпोрдЧрджाрди рдХो рдЖрдзुрдиिрдХ рдХॉрд░рдкोрд░ेрдЯ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд╕рдоाрди рдХрд╣рдиा рдПрдХ рддुрд▓рдиा рдоाрдд्рд░ рд╣ै। рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЗрд╕े рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеा рдХे рднीрддрд░ рдХाрд░्рдп-рд╡िрднाрдЬрди рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рдХрд░рдиे рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭрдиा рдмेрд╣рддрд░ рд╣ै।
рд░ाрдЬрд╕्рд╡ рдФрд░ рдЖрдп рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╕्рд░ोрдд: рдоंрджिрд░ рдХी рдЖрдп рдХрд╣ां рд╕े рдЖрддी рдеी? рднूрдоि, рджाрди рдФрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХा рдпोрдЧрджाрди
рдЗрддрдиे рдмрдб़े рдоंрджिрд░ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рдиिрдпрдоिрдд рдЖрдп рдФрд░ рд╕ंрд╕ाрдзрдиों рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рд░рд╣ी рд╣ोрдЧी। рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдФрд░ рдоंрджिрд░ рд╕ंрдмंрдзी рд╡िрд╡рд░рдгों рдоें рднूрдоि рджाрди, рд╢ाрд╣ी рд╕рд╣ाрдпрддा рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЕрдиुрджाрдиों рдХे рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддे рд╣ैं। рдоंрджिрд░ рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХृрд╖ि рднूрдоि, рд╢ाрд╣ी рджाрди рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рдХрд░ों рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдеी:
рджेрд╡рджाрди (Devadana) рдФрд░ рдХृрд╖ि рднूрдоि:
'рджेрд╡рджाрди' рдХा рдЕрд░्рде рджेрд╡рддा рдпा рдоंрджिрд░ рдХे рд▓िрдП рджाрди рдХी рдЧрдИ рднूрдоि рд╕े рд╣ै। рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдоें рд░ाрдЬाрдУं, рд╕्рдеाрдиीрдп рдЕрдзिрдХाрд░िрдпों рдФрд░ рдЕрди्рдп рджाрдирджाрддाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдоंрджिрд░ों рдХो рднूрдоि рддрдеा рд╕ंрд╕ाрдзрди рджेрдиे рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рд░рд╣ी рд╣ै।
рдХाрд╡ेрд░ी рдбेрд▓्рдЯा рдХी рдЙрдкрдЬाрдК рднूрдоि рд╡ाрд▓े рд╕ैрдХрдб़ों рдЧांрд╡ рдоंрджिрд░ рдХो 'рджेрд╡рджाрди' рдХे рд░ूрдк рдоें рджाрди рдХिрдП рдЧрдП рдеे। рдЗрди рдЧांрд╡ों рд╕े рдоिрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рдкूрд░ा рдХृрд╖ि рдХрд░ рдФрд░ рдЕрдиाрдЬ рд╕ीрдзे рдоंрджिрд░ рдХे рдЦрдЬाрдиे рдоें рдЬाрддा рдеा। рдХाрд╡ेрд░ी рдбेрд▓्рдЯा рдХी рдЙрдкрдЬाрдК рдХृрд╖ि рднूрдоि рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдЙрдкрдЬ рдоंрджिрд░ рдХे рдзाрд░्рдоिрдХ рдХाрд░्рдпों рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЬुрдб़ी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдУं рдХो рд╕рд╣ाрд░ा рджेрддी рдеी।
рд╢ाрд╣ी рдЦрдЬाрдиा рдФрд░ рддुрд▓ाрднाрд░: рдкांрдб्рдп рд░ाрдЬा рдЬрдЯाрд╡рд░्рдорди рд╕ुंрджрд░ рдкांрдб्рдп рдХा рдпोрдЧрджाрди
13рд╡ीं рд╕рджी рдоें рдкांрдб्рдп рд░ाрдЬा рдЬрдЯाрд╡рд░्рдорди рд╕ुंрджрд░ рдкांрдб्рдп рдХा рдпोрдЧрджाрди рд╕рдмрд╕े рдЙрд▓्рд▓ेрдЦрдиीрдп рд░рд╣ा। рдЙрдирдХा рдиाрдо рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░ рдХो рджिрдП рдЧрдП рджाрди рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдХрдИ рдмाрд░ 'рддुрд▓ाрднाрд░' рдХिрдпा (рдЦुрдж рдХो рд╕ोрдиे, рдЪांрджी рдФрд░ рд░рдд्рдиों рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рддौрд▓рдиा) рдФрд░ рд╡рд╣ рд╕ाрд░ा рдЦрдЬाрдиा рдоंрджिрд░ рдХो рджाрди рдХрд░ рджिрдпा। рдЗрд╕ी рд╕ोрдиे рд╕े рдоंрджिрд░ рдХे рдоुрдЦ्рдп рд╡िрдоाрди (рд╢िрдЦрд░) рдХो рд╕ोрдиे рд╕े рдордв़ा рдЧрдпा рдеा।
рддुрд▓ाрднाрд░ рдЬैрд╕े рдзाрд░्рдоिрдХ рджाрди рдоें рджाрдирджाрддा рдХो рдХिрд╕ी рд╡рд╕्рддु, рдЬैрд╕े рд╕ोрдиे, рдХे рдмрд░ाрдмрд░ рддौрд▓рдХрд░ рдЙрд╕рдХे рдЕрдиुрд░ूрдк рджाрди рджेрдиे рдХी рдкрд░ंрдкрд░ा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ोрддी рдеी। рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рджाрди рдоंрджिрд░ рдХी рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХो рд╕рд╣ाрд░ा рджेрддे рдеे।
рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рдХрд░: рд╡्рдпाрдкाрд░ рдФрд░ рдмाрдЬाрд░
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░ рдХे рдмाрд╣рд░ी рдк्рд░ाрдХाрд░рдо рдХे рднीрддрд░ рдФрд░ рдЖрд╕рдкाрд╕ рдмाрдЬाрд░ рддрдеा рдЖрд╡ाрд╕ीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдП। рдоंрджिрд░ рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рддीрд░्рдердпाрдд्рд░िрдпों, рдзाрд░्рдоिрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ों рдФрд░ рджैрдиिрдХ рдкूрдЬा рд╕े рд╕्рдеाрдиीрдп рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХो рднी рдЕрд╡рд╕рд░ рдоिрд▓рддा рдеा।
рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рдХे рднीрддрд░ рдФрд░ рдЖрд╕рдкाрд╕ рд▓рдЧрдиे рд╡ाрд▓े рдмाрдЬाрд░ों рдФрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдпों рд╕े рдоंрджिрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдж्рд╡ाрд░ा рдХрд░ (Taxes) рдФрд░ рдЯोрд▓ рд▓िрдпा рдЬाрддा рдеा।
рд╡्рдпाрдкाрд░िрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХрд░ рдпा рд╢ुрд▓्рдХ рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рд╕्рдеाрдиीрдп рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рдеी। рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрд╣ рдХрд╣рдиा рдЕрдзिрдХ рдЙрдЪिрдд рд╣ै рдХि рдоंрджिрд░-рдирдЧрд░ рдХा рдЖрд░्рдеिрдХ рдЬीрд╡рди рдзाрд░्рдоिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдФрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░ рдХे рдмीрдЪ рдЧрд╣рд░े рд╕ंрдмंрдз рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдЖ, рди рдХि рд╣рд░ рдмाрдЬाрд░ рд╕े рд╡рд╕ूрд▓े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдХрд░ों рдХी рдПрдХ рд╕рдоाрди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдеी।
рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЖрд░्рдеिрдХ рдЗंрдЬрди (рдзрди рдХा рдкुрдирд░्рд╡िрддрд░рдг): рдХ्рдпा рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░ рдПрдХ рдмैंрдХ рдФрд░ рд░ोрдЬрдЧाрд░ рдХेंрдж्рд░ рдХी рддрд░рд╣ рднी рдХाрдо рдХрд░рддा рдеा?
рдоंрджिрд░ рдХेрд╡рд▓ рдзрди рдЬрдоा рдирд╣ीं рдХрд░рддा рдеा, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдкूрд░े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХा рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рдиिрдпोрдХ्рддा (Employer) рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдХрд▓्рдпाрдг рдХा рдХेंрдж्рд░ рдеा। рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдоंрджिрд░ों рдХी рднूрдоिрдХा рдкूрдЬा-рдкाрда рд╕े рдЖрдЧे рддрдХ рдЬाрддी рдеी। рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХे рдХрдИ рдмрдб़े рдоंрджिрд░ рднूрдоि, рджाрди, рднंрдбाрд░рдг рдФрд░ рд╡िрднिрди्рди рдкेрд╢ों рд╕े рдЬुрдб़े рд▓ोрдЧों рдХे рдХाрдордХाрдЬ рдХे рдХेंрдж्рд░ рдеे। рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рднी рдЗрд╕ी рд╡्рдпाрдкрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
рд░ोрдЬрдЧाрд░ рд╕ृрдЬрди: рдоंрджिрд░ рд╕े рдЬुрдб़े рд░ोрдЬрдЧाрд░
рдоंрджिрд░ рдоें рд╣рдЬाрд░ों рд▓ोрдЧ рд╕ीрдзे рддौрд░ рдкрд░ рдХाрд░्рдпрд░рдд рдеे। рдЗрдирдоें рдкुрдЬाрд░ी, рд╡ेрджрдкाрдаी, рдоुрдиीрдо (Accountants), рдоूрд░्рддिрдХाрд░, рдирд░्рддрдХ, рд╕ंрдЧीрддрдХाрд░, рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдЧाрд░्рдб рдФрд░ рдоंрджिрд░ рдХी рдЬрдоीрдиों рдкрд░ рдХाрдо рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдХिрд╕ाрди рд╢ाрдоिрд▓ рдеे।
рдоंрджिрд░ рдоें рдкूрдЬा рдФрд░ рдЙрдд्рд╕рд╡ों рдХे рд▓िрдП рдкुрдЬाрд░ी, рд╕ंрдЧीрддрдХाрд░, рдХрд▓ाрдХाрд░, рд╢िрд▓्рдкрдХाрд░, рд╕рдлाрдИ рддрдеा рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рд╕े рдЬुрдб़े рдХрд░्рдордЪाрд░ी рдФрд░ рдЕрди्рдп рд╕ेрд╡ाрдХрд░्рдоी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдеे। рдоंрджिрд░ рдХी рднूрдоि рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЬुрдб़ी рдХृрд╖ि рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдоें рдХिрд╕ाрдиों рддрдеा рд╢्рд░рдоिрдХों рдХी рднूрдоिрдХा рднी рд╣ोрддी рдеी। рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕рдоाрд░ोрд╣ों рдФрд░ рддीрд░्рдердпाрдд्рд░ा рдХे рдХाрд░рдг рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдмाрдЬाрд░ों, рднोрдЬрди рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдЖрд╡ाрд╕ рдФрд░ рдкрд░िрд╡рд╣рди рдЬैрд╕ी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рдХो рднी рдХाрдо рдоिрд▓рддा рдеा।
рдЕрдиाрдЬ рдХे рднंрдбाрд░ рдФрд░ рдмैंрдХ: рдЕрди्рди рднंрдбाрд░ рдФрд░ рдЦाрдж्рдп рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा
рдпूрдиेрд╕्рдХो рдХे рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░ рд╕ंрдмंрдзी рд╡िрд╡рд░рдг рдоें рд╡िрд╢ाрд▓ рдЕрди्рди рднंрдбाрд░ों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै। рдЗрди्рд╣ें рдоंрджिрд░-рдирдЧрд░ рдХी рдЦाрдж्рдп рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рд╕े рдЬोрдб़рдХрд░ рджेрдЦा рдЬाрддा рд╣ै।
рдоंрджिрд░ рдХे рдк्рд░ाрдХाрд░рдо (рдкрд░िрд╕рд░) рдХे рднीрддрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЕрди्рди рднंрдбाрд░ (Granaries) рдмрдиाрдП рдЧрдП рдеे। рдпे рднंрдбाрд░ рд╕ूрдЦे рдпा рдЕрдХाрд▓ рдХे рд╕рдордп рдкूрд░े рд╢рд╣рд░ рдХा рдкेрдЯ рднрд░рдиे рдХे рдХाрдо рдЖрддे рдеे। рдоंрджिрд░ рдЕрдХ्рд╕рд░ рдХिрд╕ाрдиों рдФрд░ рд╡्рдпाрдкाрд░िрдпों рдХो рдХрдо рдм्рдпाрдЬ рдкрд░ рдЛрдг рджेрдХрд░ рдПрдХ рдмैंрдХ рдХी рддрд░рд╣ рднी рдХाрд░्рдп рдХрд░рддा рдеा।
рдХृрд╖ि рдЙрдкрдЬ рдХा рднंрдбाрд░рдг рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдУं рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдеा। рдЕрдиाрдЬ рдкूрдЬा, рдк्рд░рд╕ाрдж рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдоें рдХाрдо рдЖрддा рдеा। рднंрдбाрд░рдг рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдоें рд╕ंрд╕ाрдзрди рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд░рдЦрдиे рдоें рднी рдорджрдж рдХрд░рддी рдеी।
рдЛрдг рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ेрд╡ाрдПं
рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░ рдХे рдзрди рдХा рдЙрдкрдпोрдЧ рдмрдб़े рдкैрдоाрдиे рдкрд░ рдоुрдл्рдд рднोрдЬрди (рдЕрди्рдирджाрди), рдЕрд╕्рдкрддाрд▓ों (рдЖрд░ोрдЧ्рдпрд╢ाрд▓ाрдУं), рд╡ैрджिрдХ рд╕्рдХूрд▓ों (рдкाрдард╢ाрд▓ाрдУं) рдФрд░ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдмुрдиिрдпाрджी рдвांрдЪे (рдЬैрд╕े рд╕िंрдЪाрдИ рдХी рдирд╣рд░ें рдФрд░ рддाрд▓ाрдм рдмрдиाрдиे) рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рдеा।
рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рддीрдп рдоंрджिрд░ों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдХुрдЫ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдоें рдзрди рдХे рд▓ेрди-рджेрди, рднूрдоि, рджाрди рдФрд░ рд╕ाрдоुрджाрдпिрдХ рджाрдпिрдд्рд╡ों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдоंрджिрд░ों рдФрд░ рд╕्рдеाрдиीрдп рд╕рдоाрдЬ рдХे рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕ंрдмंрдз рдХрдИ рд░ूрдкों рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдП рдеे, рдоंрджिрд░ों рдХी рд╡्рдпाрдкрдХ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рднूрдоिрдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдеी। рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рднी рдоंрджिрд░ рдХी рд╕ंрдкрдд्рддि рдФрд░ рджाрди рдХी рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕्рд░ोрддों рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рдПрдХ рдирдЬрд░ рдоें
| рд╡िрд╢ेрд╖рддा | рд╡िрд╡рд░рдг |
|---|---|
| рдоंрджिрд░ рдХा рдиाрдо | рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ |
| рд╕्рдеाрди | рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо, рддिрд░ुрдЪिрд░ाрдкрд▓्рд▓ी, рддрдоिрд▓рдиाрдбु |
| рдк्рд░рдоुрдЦ рджेрд╡рддा | рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХा рд░ंрдЧрдиाрде рд╕्рд╡рд░ूрдк |
| рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ | рд▓рдЧрднрдЧ 156 рдПрдХрдб़ рдпाрдиी 63.13 рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░ |
| рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि | рдХाрд╡ेрд░ी рдФрд░ рдХोрд▓्рд▓ीрдбрдо рдирджिрдпों рдХे рдмीрдЪ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдж्рд╡ीрдк |
| рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рд╢ैрд▓ी | рдж्рд░рд╡िрдб़ рд╢ैрд▓ी |
| рдк्рд░ाрдХाрд░рдо | рд╕ाрдд рд╕ंрдХेंрдж्рд░िрдд рдкрд░рдХोрдЯे |
| рдЧोрдкुрд░рдо | 21 |
| рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХी рдКंрдЪाрдИ | рд▓рдЧрднрдЧ 236 рдлीрдЯ рдпाрдиी 72 рдоीрдЯрд░ |
| рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХे рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рдкूрд░ा рд╣ोрдиा | 1987 |
| рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓े рдоंрдбрдк рдоें рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЦंрднे | 953 |
| рдк्рд░рдоुрдЦ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг | рдЪोрд▓, рдкांрдб्рдп, рд╣ोрдпрд╕рд▓, рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рдФрд░ рдиाрдпрдХ рд╢ाрд╕рдХ |
| рдк्рд░рдоुрдЦ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ | рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी |
| рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдзाрд░्рдоिрдХ рдиाрдо | рднूрд▓ोрдХ рд╡ैрдХुंрда |
рдПрдХ рдоंрджिрд░, рдЕрдиेрдХ рдЗрддिрд╣ाрд╕
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХो рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рдЗрдоाрд░рдд рдоाрдирдХрд░ рджेрдЦрдиा рдЗрд╕рдХी рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдХो рд╕ीрдоिрдд рдХрд░ рджेрдиा рд╣ोрдЧा।
рдпрд╣ां рд╕ाрдд рдкрд░рдХोрдЯों рдХी рд╕्рдеाрдкрдд्рдп рдпोрдЬрдиा, 21 рдЧोрдкुрд░рдо, 953 рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рдоंрдбрдк, рд╡िрд╢ाрд▓ рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдФрд░ рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рд╡िрд╢ेрд╖ рдоूрд░्рддि рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рд╕ाрде рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдИ рд╣ैं। рдХाрд╡ेрд░ी рдФрд░ рдХोрд▓्рд▓ीрдбрдо рдирджिрдпों рдХे рдмीрдЪ рдЗрд╕рдХी рднौрдЧोрд▓िрдХ рд╕्рдеिрддि рдиे рдЗрд╕े рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рдкрд╣рдЪाрди рджी। рдЪोрд▓, рдкांрдб्рдп, рд╣ोрдпрд╕рд▓, рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рдФрд░ рдиाрдпрдХ рд╢ाрд╕рдХों рдХे рдпोрдЧрджाрди рдиे рд╕рджिрдпों рдоें рдЗрд╕рдХा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдмрджрд▓ा।
рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░-рдирдЧрд░ рдХा рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдпрд╣ рднी рджिрдЦाрддा рд╣ै рдХि рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ंрд╕्рдеाрдПं рдЕрдкрдиे рд╕рдордп рдоें рдХृрд╖ि, рд╢िрд▓्рдк, рд╡्рдпाрдкाрд░, рдЙрдд्рд╕рд╡ рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬीрд╡рди рд╕े рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдЬुрдб़ी рд░рд╣рддी рдеीं।
рдЗрд╕ рдоंрджिрд░ рдХी рдХुрдЫ рдХрд╣ाрдиिрдпां рдкौрд░ाрдгिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рд╕े рдЖрддी рд╣ैं, рдХुрдЫ рдмाрддें рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдФрд░ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рд╡िрд╡рд░рдгों рд╕े рд╕рдордЭी рдЬाрддी рд╣ैं рдФрд░ рдХुрдЫ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рдЖрдЬ рднी рдЗрд╕рдХी рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдоें рджेрдЦी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ैं। рдЗрди рд╕рднी рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХो рд╕ाрде рд░рдЦрдХрд░ рджेрдЦें, рддो рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рднाрд░рдд рдХी рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рд╡िрд░ाрд╕рдд рдХा рдПрдХ рдЕрд╕ाрдзाрд░рдг рдЙрджाрд╣рд░рдг рдмрдирдХрд░ рд╕ाрдордиे рдЖрддा рд╣ै।
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рд╢ाрдпрдж рдпрд╣ी рд╣ै—рдпрд╣ां рдоंрджिрд░ рдХे рднीрддрд░ рдХेрд╡рд▓ рднрдЧрд╡ाрди рдХा рдзाрдо рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рджिрдпों рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рдПрдХ рдкूрд░ी рд╕ांрд╕्рдХृрддिрдХ рджुрдиिрдпा рднी рдмрд╕рддी рд╣ै।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░ рдХा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рдПрдХ рдмेрд╣рдж рдЙрди्рдирдд рдк्рд░рдгाрд▓ी рдеी, рдЬрд╣ां рдзрд░्рдо, рд╕рдоाрдЬ рдХрд▓्рдпाрдг рдФрд░ рдПрдХ рдордЬрдмूрдд рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдПрдХ рд╕ाрде। рд╕ाрдд рдк्рд░ाрдХाрд░рдо, рдмाрд╣рд░ी рдкрд░рдХोрдЯों рдоें рдмрд╕्рддिрдпां, рдирджी-рдж्рд╡ीрдк рдФрд░ рдмाрдЬाрд░—рдЗрди рд╕рдмрдХो рдЖрдкрд╕ рдоें рдЬोрдб़рдХрд░ рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдПрдХ рдоंрджिрд░-рдирдЧрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдЖ рд╣ै।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рд╕े рдЬुрдб़े рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рд╡ाрд▓ (FAQs)
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХрд╣ां рд╕्рдеिрдд рд╣ै?
рдпрд╣ рдоंрджिрд░ рддрдоिрд▓рдиाрдбु рдХे рддिрд░ुрдЪिрд░ाрдкрд▓्рд▓ी рдЬिрд▓े рдХे рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоें рд╕्рдеिрдд рд╣ै। рдпрд╣ рдХाрд╡ेрд░ी рдФрд░ рдХोрд▓्рд▓ीрдбрдо рдирджिрдпों рдХे рдмीрдЪ рдмрдиे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдж्рд╡ीрдк рдкрд░ рд╕्рдеिрдд рд╣ै।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХिрддрдиा рд╣ै?
рдпूрдиेрд╕्рдХो рдХे рд╕ंрднाрд╡िрдд рд╡िрд╢्рд╡ рдзрд░ोрд╣рд░ рд╡िрд╡рд░рдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рд▓рдЧрднрдЧ 156 рдПрдХрдб़ рдпाрдиी 63.13 рд╣ेрдХ्рдЯेрдпрд░ рдоें рдлैрд▓ा рд╣ै।
рдХ्рдпा рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рд╡ेрдЯिрдХрди рд╕िрдЯी рд╕े рдмрдб़ा рд╣ै?
рдХ्рд╖ेрдд्рд░рдлрд▓ рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рд▓рдЧрднрдЧ 156 рдПрдХрдб़ рдФрд░ рд╡ेрдЯिрдХрди рд╕िрдЯी рд▓рдЧрднрдЧ 109 рдПрдХрдб़ рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╡ेрдЯिрдХрди рдПрдХ рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рджेрд╢ рд╣ै, рдЬрдмрдХि рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдПрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдоंрджिрд░ рдкрд░िрд╕рд░ рдФрд░ рдоंрджिрд░-рдирдЧрд░ рд╣ै।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрд╕рдиे рдХрд░ाрдпा?
рдЗрд╕ рдоंрджिрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХिрд╕ी рдПрдХ рд░ाрдЬा рдиे рдПрдХ рд╣ी рд╕рдордп рдоें рдирд╣ीं рдХрд░ाрдпा рдеा। рдЪोрд▓, рдкांрдб्рдп, рд╣ोрдпрд╕рд▓, рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рдФрд░ рдорджुрд░ै рдХे рдиाрдпрдХ рд╢ाрд╕рдХों рдиे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдХाрд▓рдЦंрдбों рдоें рдЗрд╕рдХे рд╡िрд╕्рддाрд░ рдФрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдоें рдпोрдЧрджाрди рджिрдпा।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХा рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХрдм рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ?
рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХी рдиींрд╡ 16рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рд░рдЦे рдЬाрдиे рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдЕрдзूрд░ा рд░рд╣ा рдФрд░ рдЕंрддрддः 1987 рдоें рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ।
рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓े рдоंрдбрдк рдоें рдХिрддрдиे рдЦंрднे рд╣ैं?
рдЗрд╕े рд╣рдЬाрд░ рдЦंрднों рд╡ाрд▓ा рдоंрдбрдк рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдоें рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें 953 рдЦंрднे рд╣ैं। рдпूрдиेрд╕्рдХो рдХे рд╡िрд╡рд░рдг рдоें рднी рдпрд╣ी рд╕ंрдЦ्рдпा рджी рдЧрдИ рд╣ै।
рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХी рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдХिрд╕рд╕े рдмрдиी рд╣ै?
рдоुрдЦ्рдп рдоूрд░्рддि рдХो рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╡िрд╡рд░рдгों рдоें рд╕ुрдзाрдИ рдпा рд╕्рдЯुрдХो рддрдХрдиीрдХ рд╕े рдиिрд░्рдоिрдд рдмрддाрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрд╕рдХी рджेрдЦрднाрд▓ рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢ेрд╖ рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдХा рдкाрд▓рди рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдХा рдоुрдЦ рджрдХ्рд╖िрдг рджिрд╢ा рдоें рдХ्рдпों рд╣ै?
рд╕्рдерд▓ рдкुрд░ाрдг рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдоाрди्рдпрддा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рднрдЧрд╡ाрди рд░ंрдЧрдиाрде рдиे рд╡िрднीрд╖рдг рдХो рд▓ंрдХा рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХा рд╡рдЪрди рджिрдпा рдеा। рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдЙрдирдХी рдоूрд░्рддि рдХा рдоुрдЦ рджрдХ्рд╖िрдг рджिрд╢ा, рдпाрдиी рд╢्рд░ीрд▓ंрдХा рдХी рдУрд░ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХो рднूрд▓ोрдХ рд╡ैрдХुंрда рдХ्рдпों рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?
рднूрд▓ोрдХ рд╡ैрдХुंрда рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдзрд░рддी рдкрд░ рд╡ैрдХुंрда। рд╡ैрд╖्рдгрд╡ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХो рднрдЧрд╡ाрди рд╡िрд╖्рдгु рдХे рд░ंрдЧрдиाрде рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдкрд╡िрдд्рд░ рдзाрдо рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рднрдХ्рдд рдЗрд╕े рдпрд╣ рдиाрдо рджेрддे рд╣ैं।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рдоुрдЦ рдЙрдд्рд╕рд╡ рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?
рд╡ैрдХुंрда рдПрдХाрджрд╢ी рдоंрджिрд░ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡ाрд░्рд╖िрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрд╡рд╕рд░ рдкрд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рдкूрдЬा, рдзाрд░्рдоिрдХ рдкाрда рдФрд░ рднрдЧрд╡ाрди рдХे рдЙрдд्рд╕рд╡ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╕े рдЬुрдб़े рдХाрд░्рдпрдХ्рд░рдо рдЖрдпोрдЬिрдд рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं।
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░ рдХे рд╕ाрдд рдкрд░рдХोрдЯों рдХे рднीрддрд░ рдкूрд░ा рд╢рд╣рд░ рдХैрд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдЖ?
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░ рдХी рд╕рдмрд╕े рдЕрдиोрдЦी рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдЗрд╕рдХी рд╕ाрдд рд╕ंрдХेंрдж्рд░िрдд рдЪाрд░рджीрд╡ाрд░िрдпां рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ें рдк्рд░ाрдХाрд░рдо рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпे рд╕рднी рджीрд╡ाрд░ें рдЧрд░्рднрдЧृрд╣ рдХो рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рдЦрдХрд░ рдПрдХ рдХे рдмाрд╣рд░ рджूрд╕рд░ी рдкрд░рдд рдХे рд░ूрдк рдоें рдмрдиाрдИ рдЧрдИ рд╣ैं। рдпूрдиेрд╕्рдХो рдХे рд╡िрд╡рд░рдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдоंрджिрд░ рдХे рднीрддрд░ी рдкांрдЪ рдк्рд░ाрдХाрд░рдо рдоुрдЦ्рдп рдзाрд░्рдоिрдХ рдкрд░िрд╕рд░ рдХा рд╣िрд╕्рд╕ा рд╣ैं, рдЬрдмрдХि рдмाрд╣рд░ी рджो рдк्рд░ाрдХाрд░рдо рдоें рдЖрд╡ाрд╕ीрдп рдмрд╕्рддिрдпां рдФрд░ рд╢рд╣рд░ी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпां рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдИं।
рдЗрди рдмाрд╣рд░ी рдкрд░рдХोрдЯों рдХे рднीрддрд░ рд╕рдб़рдХें, рдордХाрди, рдмाрдЬाрд░ рдФрд░ рдоंрджिрд░ рд╕े рдЬुрдб़ी рд╕ेрд╡ाрдУं рдХे рд╕्рдеाрди рдмрдиे। рдкुрдЬाрд░िрдпों, рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ेрд╡рдХों, рд╡्рдпाрдкाрд░िрдпों рдФрд░ рдЕрди्рдп рдиिрд╡ाрд╕िрдпों рдХा рдЬीрд╡рди рдоंрджिрд░ рдХी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпों рд╕े рдЬुрдб़ा рд░рд╣ा। рдзाрд░्рдоिрдХ рдЙрдд्рд╕рд╡ों, рддीрд░्рдердпाрдд्рд░िрдпों рдХी рдЖрд╡ाрдЬाрд╣ी рдФрд░ рджैрдиिрдХ рдкूрдЬा рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддाрдУं рдиे рднी рдЗрд╕ рдмрд╕्рддी рдХे рд╡िрдХाрд╕ рдоें рднूрдоिрдХा рдиिрднाрдИ।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХा рд╡िрдХाрд╕ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╢рд╣рд░ों рдХी рддрд░рд╣ рдХिрд╕ी рдПрдХ рдмाрдЬाрд░ рдпा рд╕рдб़рдХ рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдоंрджिрд░ рдХो рдХेंрдж्рд░ рдоें рд░рдЦрдХрд░ рд╣ुрдЖ। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЗрд╕े рджुрдиिрдпा рдХे рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдоंрджिрд░-рдирдЧрд░ों (Temple Towns) рдоें рдЧिрдиा рдЬाрддा рд╣ै।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХे рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрдм рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдФрд░ рдХрдм рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ?
рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдоंрджिрд░ рдХे 236 рдлीрдЯ рдКंрдЪे рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рджो рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рдЪрд░рдгों рдоें рдкूрд░ा рд╣ुрдЖ। рдЗрд╕рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрддी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдФрд░ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЖрдзाрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг 16рд╡ीं рд╢рддाрдм्рджी рдоें рд╡िрдЬрдпрдирдЧрд░ рд╢ाрд╕рдХ рдЕрдЪ्рдпुрдд рджेрд╡ рд░ाрдп рдХे рд╢ाрд╕рдирдХाрд▓ рд╕े рдЬोрдб़ा рдЬाрддा рд╣ै। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдЙрд╕ рд╕рдордп рдЗрд╕рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдЕрдзूрд░ा рд░рд╣ рдЧрдпा рдФрд░ рдпрд╣ рдХрдИ рд╢рддाрдм्рджिрдпों рддрдХ рдЕрдзूрд░ी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХे рд░ूрдк рдоें рдЦрдб़ा рд░рд╣ा।
рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЕрд╣ोрдмिрд▓ा рдорда рдХे 44рд╡ें рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢्рд░ी рдоुрдХ्рдХुрд░ рдЕрдЭрдЧिрдпा рд╕िंрдЧाрд░ рдХे рдк्рд░рдпाрд╕ों рд╕े рдиिрд░्рдоाрдг рджोрдмाрд░ा рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ। рдоंрджिрд░ рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рд╕ंрдмंрдзी рд╡िрд╡рд░рдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдкुрдирд░्рдиिрд░्рдоाрдг рдХा рдХाрдо 20 рдордИ 1979 рдХो рд╢ुрд░ू рд╣ुрдЖ рдФрд░ рд▓рдЧрднрдЧ рдЖрда рд╡рд░्рд╖ों рдмाрдж 25 рдоाрд░्рдЪ 1987 рдХो рд░ाрдЬрдЧोрдкुрд░рдо рдХा рдорд╣ा-рд╕ंрдк्рд░ोрдХ्рд╖рдгрдо (рдкрд╡िрдд्рд░ рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рд╕рдоाрд░ोрд╣) рд╕ंрдкрди्рди рд╣ुрдЖ।
рдЗрд╕рдХी рдк्рд░рдоुрдЦ рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं рд╣ैं 13 рдоंрдЬिрд▓ें, рд▓рдЧрднрдЧ 72 рдоीрдЯрд░ рдКंрдЪाрдИ рдФрд░ рд╢ीрд░्рд╖ рдкрд░ рд╕्рдеाрдкिрдд 13 рдХрд▓рд╢।
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХे рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ рдЗрд╕рдХी рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдХे рдмाрд░े рдоें рдХ्рдпा рдмрддाрддे рд╣ैं?
рд╢्рд░ी рд░ंрдЧрдиाрдерд╕्рд╡ाрдоी рдоंрджिрд░ рдХे рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ рдЗрд╕рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХे рд╕ाрде-рд╕ाрде рджрдХ्рд╖िрдг рднाрд░рдд рдХी рддрдд्рдХाрд▓ीрди рдЖрд░्рдеिрдХ рдФрд░ рдк्рд░рд╢ाрд╕рдиिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рд░ोрдд рд╣ैं। рдпूрдиेрд╕्рдХो рдХे рд╡िрд╡рд░рдг рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдоंрджिрд░ рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд 640 рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдХा рд╕ंрдХрд▓рди рдФрд░ рдк्рд░рдХाрд╢рди рдХिрдпा рдЬा рдЪुрдХा рд╣ै। рднाрд░рддीрдп рдкुрд░ाрддрдд्рд╡ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг (ASI) рдиे рднी рдоंрджिрд░ рдХे рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдХे рд▓िрдП South Indian Inscriptions, Volume XXIV рдиाрдордХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЦंрдб рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рдХिрдпा рд╣ै।
рдЗрди рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдоें рд░ाрдЬाрдУं рдФрд░ рдЕрди्рдп рджाрдирджाрддाрдУं рдж्рд╡ाрд░ा рдоंрджिрд░ рдХो рджी рдЧрдИ рднूрдоि, рдзрди рдФрд░ рд╕ंрдкрдд्рддि рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдЗрдирдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрд╕ рд╕рдордп рдХी рдХृрд╖ि рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рднूрдоि рдХी рд╕ीрдоाрдПं рдФрд░ рдоाрдк, рд╕िंрдЪाрдИ рд╕ुрд╡िрдзाрдПं, рдХрд░ рдк्рд░рдгाрд▓ी рддрдеा рдоंрджिрд░ рдХे рд░рдЦрд░рдЦाрд╡ рд╕े рдЬुрдб़ी рдЬाрдирдХाрд░िрдпां рдоिрд▓рддी рд╣ैं।
рдХुрдЫ рдЕрднिрд▓ेрдЦों рд╕े рдпрд╣ рднी рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рдоंрджिрд░ рдХे рдкाрд╕ рд╕्рд╡ाрд╕्рде्рдп рд╕ेрд╡ा рдХेंрдж्рд░ (рдЖрд░ोрдЧ्рдпрд╢ाрд▓ा) рдЬैрд╕ी рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╕ुрд╡िрдзाрдПं рдеीं। рднूрдоि рджाрди рдФрд░ рд╕िंрдЪाрдИ рд╕ंрдмंрдзी рд╡िрд╡рд░рдг рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि рдоंрджिрд░ рдХी рдЖрд░्рдеिрдХ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпां рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдХृрд╖ि рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рдЬीрд╡рди рд╕े рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдЬुрдб़ी рдеीं।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░, рд╢्рд░ीрд░ंрдЧрдо рдХे рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦ рдХेрд╡рд▓ рдзाрд░्рдоिрдХ рджाрди рдХा рд╡िрд╡рд░рдг рдирд╣ीं рджेрддे, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╣рдЬाрд░ рд╡рд░्рд╖ों рд╕े рдЕрдзिрдХ рд╕рдордп рдоें рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ुрдИ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ीрдп рдЕрд░्рдерд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा, рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рдФрд░ рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХी рдРрддिрд╣ाрд╕िрдХ рддрд╕्рд╡ीрд░ рднी рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।
Refrences
- UNESCO World Heritage Centre
- рдпूрдиेрд╕्рдХो: [Sri Ranganathaswamy Temple, Srirangam](https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5894) — рд╕ाрдд рдк्рд░ाрдХाрд░рдо, рдоंрджिрд░-рдирдЧрд░, рд╡ाрд╕्рддुрдХрд▓ा рдФрд░ рд╢िрд▓ाрд▓ेрдЦों рдХा рд╡िрд╡рд░рдг।
- рднाрд░рддीрдп рдкुрд░ाрддрдд्рд╡ рд╕рд░्рд╡ेрдХ्рд╖рдг: [South Indian Inscriptions, Volume XXIV](https://ignca.gov.in/Asi_data/70307.pdf) — рдоंрджिрд░ рдХे рдоूрд▓ рдЕрднिрд▓ेрдЦों рдХा рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╕ंрдХрд▓рди।
- рддिрд░ुрдЪिрд░ाрдкрд▓्рд▓ी рдЬिрд▓ा рдк्рд░рд╢ाрд╕рди: [Srirangam Temple](https://tiruchirappalli.nic.in/tourist-place/srirangam-temple) — рдоंрджिрд░ рдХा рд╕рд░рдХाрд░ी рдкрд░्рдпрдЯрди рд╡िрд╡рд░рдг।
Read More
- рдзрд░्рдо, рд╕्рддोрдд्рд░, рд╕्рддुрддिрдпां, рдЖрд░рддिрдпां, рдоंрдд्рд░, рд╢्рд▓ोрдХ
- рдирд╡рд░ाрдд्рд░ि: рднाрд░рдд рдХे рдкрд╡िрдд्рд░ рджेрд╡ी рдоंрджिрд░
- RavanShri Ram ki Ayodhya : рдорд╣ाрд░ाрдЬ рджрд╢рд░рде рдХे рд╕рдордп рдХैрд╕ी рдеी рдЕрдпोрдз्рдпा? рдХ्рдпा 'рдЖрдЬ' рд╕े рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै рддुрд▓рдиा?







Post a Comment