рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХा рд░рд╣рд╕्рдпрдордпी Aurora: James Webb рдиे рджेрдЦा рд╕ैрдХрдб़ों рдЧुрдиा рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдк्рд░рдХाрд╢

рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдкрд░ рджिрдЦी рдкृрде्рд╡ी рдХी Northern Lights рд╕े рд╕ैрдХрдб़ों рдЧुрдиा рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд░ोрд╢рдиी, James Webb рдиे рджेрдЦे рдирдП рд░рд╣рд╕्рдп

James Webb Space Telescope рдиे рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдз्рд░ुрд╡ीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдмрдирдиे рд╡ाрд▓े Aurora рдХी рдРрд╕ी рддेрдЬ рдФрд░ рддेрдЬी рд╕े рдмрджрд▓рддी рдЪрдордХ рдХो рд░िрдХॉрд░्рдб рдХिрдпा рд╣ै, рдЬो рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХो рдЗрд╕ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЧ्рд░рд╣ рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдФрд░ рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рдирдИ рдЬाрдирдХाрд░ी рджे рд░рд╣ी рд╣ै।

рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдкрд░ рджिрдЦी рдкृрде्рд╡ी рдХी Northern Lights рд╕े рд╕ैрдХрдб़ों рдЧुрдиा рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд░ोрд╢рдиी, James Webb рдиे рджेрдЦे рдирдП рд░рд╣рд╕्рдп

рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी Northern Lights (Aurora) рджुрдиिрдпा рдХी рд╕рдмрд╕े рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдШрдЯрдиाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рд╣рдоाрд░े рд╕ौрд░рдоंрдбрд▓ рдХे рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдЧ्рд░рд╣ рдмृрд╣рд╕्рдкрддि (Jupiter) рдкрд░ рдмрдирдиे рд╡ाрд▓ा Aurora рдЗрд╕рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди рд╣ै।

NASA рдХे James Webb Space Telescope (JWST) рдиे рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдкाрдпा рдХि рдЗрд╕рдХी рдЪрдордХ рдоें рдХрднी-рдХрднी рд╕िрд░्рдл рдХुрдЫ рд╕ेрдХंрдб рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै। рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा H₃⁺ (рдЯ्рд░ाрдЗрд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рдЖрдпрди) рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрд╡рд░рдХ्рдд рдЙрдд्рд╕рд░्рдЬрди рдоें рднी рдкрд╣рд▓े рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рдкрд░िрд╡рд░्рддрдирд╢ीрд▓рддा рджेрдЦी рд╣ै।

рдЗрди observations рд╕े рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдКрдкрд░ी рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХा рдПрдХ рдирдпा рд░ाрд╕्рддा рдЦुрд▓ा рд╣ै।

Aurora рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?

Aurora рдХिрд╕ी рдЧ्рд░рд╣ рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рдПрдХ рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдЪрдордХ рд╣ै।

рдЬрдм рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рдоें рдоौрдЬूрдж рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди рдЖрд╡ेрд╢िрдд рдХрдг рдХिрд╕ी рдЧ्рд░рд╣ рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдЙрд╕рдХे рдЪुंрдмрдХीрдп рдз्рд░ुрд╡ों рдХे рдкाрд╕ рдкрд╣ुंрдЪрддे рд╣ैं, рддो рд╡े рд╡рд╣ां рдоौрдЬूрдж рдЧैрд╕ рдХे рдкрд░рдоाрдгुрдУं рдФрд░ рдЕрдгुрдУं рд╕े рдЯрдХрд░ाрддे рд╣ैं। рдЗрди рдЯрдХ्рдХрд░ों рдХे рдХाрд░рдг рдЧैрд╕ рдЪрдордХрдиे рд▓рдЧрддी рд╣ै рдФрд░ Aurora рджिрдЦाрдИ рджेрддा рд╣ै।

рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ рдЙрдд्рддрд░ी рдз्рд░ुрд╡ рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓े Aurora рдХो Northern Lights рдФрд░ рджрдХ्рд╖िрдгी рдз्рд░ुрд╡ рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓े Aurora рдХो Southern Lights рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

рдкृрде्рд╡ी рдкрд░ Northern Lights рдХैрд╕े рдмрдирддी рд╣ैं?

рдкृрде्рд╡ी рдХा Aurora рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╕ूрд░्рдп рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдЖрд╡ेрд╢िрдд рдХрдгों рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै।

рд╕ूрд░्рдп рд╕े рд▓рдЧाрддाрд░ рдЖрд╡ेрд╢िрдд рдХрдгों рдХी рдПрдХ рдзाрд░ा рдиिрдХрд▓рддी рд░рд╣рддी рд╣ै, рдЬिрд╕े Solar Wind рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдЬрдм рд╕ूрд░्рдп рдкрд░ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпां рд╣ोрддी рд╣ैं, рддो рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди рдХрдг рдкृрде्рд╡ी рдХी рдУрд░ рдЖ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдкृрде्рд╡ी рдХा рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЗрди рдХрдгों рдХो рдз्рд░ुрд╡ीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХी рдУрд░ рдиिрд░्рджेрд╢िрдд рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै। рдЬрдм рдпे рдХрдг рдКрдкрд░ी рд╡ाрдпुрдоंрдбрд▓ рдоें рдоौрдЬूрдж рдЧैрд╕ों рд╕े рдЯрдХрд░ाрддे рд╣ैं, рддो рд╡े рдЧैрд╕ों рдХो рдКрд░्рдЬा рджेрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирд╕े рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд░ंрдЧों рдХी рд░ोрд╢рдиी рдиिрдХрд▓рддी рд╣ै।

рдЗрд╕ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕े рд╣рдоें рдЖрд╕рдоाрди рдоें рд╣рд░े, рд▓ाрд▓, рдмैंрдЧрдиी рдФрд░ рдЕрди्рдп рд░ंрдЧों рдХी Northern Lights рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ैं।

рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХा Aurora рдЗрддрдиा рдЦाрд╕ рдХ्рдпों рд╣ै?

рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдкрд░ рднी Aurora рдмрдирдиे рдоें рд╕ूрд░्рдп рд╕े рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдЖрд╡ेрд╢िрдд рдХрдгों рдХी рднूрдоिрдХा рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХी рдкूрд░ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдкृрде्рд╡ी рдЬैрд╕ी рдирд╣ीं рд╣ै।

рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХा рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдмрд╣ुрдд рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд╣ै рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдмрд╣ुрдд рдмрдб़े рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рддрдХ рдлैрд▓ा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрд▓ाрд╡ा рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХा рдЪंрдж्рд░рдоा Io рднी рдЗрд╕рдХे Aurora рд╕े рдЬुрдб़ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै।

Io рдмेрд╣рдж рд╕рдХ्рд░िрдп рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦीрдп рдЪंрдж्рд░рдоा рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЬ्рд╡ाрд▓ाрдоुрдЦिрдпों рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓ा рдкрджाрд░्рде рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे рдЕंрддрд░िрдХ्рд╖ рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рд╡рд╣ां рдоौрдЬूрдж рдЖрд╡ेрд╢िрдд рдХрдгों рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рдпोрдЧрджाрди рджेрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ी рд╡рдЬрд╣ рд╕े рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХा Aurora рдкृрде्рд╡ी рдХे Aurora рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рдмрд╣ुрдд рдЕрдзिрдХ рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди рдФрд░ рдЬрдЯिрд▓ рд╣ै।

NASA рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рдкृрде्рд╡ी рдХे Aurora рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рд╕ैрдХрдб़ों рдЧुрдиा рдЕрдзिрдХ рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।

James Webb рдиे рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рдХो рдХрдм рджेрдЦा?

James Webb Space Telescope рдиे рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдЙрдд्рддрд░ी рдз्рд░ुрд╡ рдХे рдкाрд╕ Aurora рдХा рдпрд╣ рд╡िрд╢ेрд╖ observation 25 рджिрд╕ंрдмрд░ 2023 рдХो рдХिрдпा рдеा।

рдЗрд╕рдХे рд▓िрдП Webb рдХे NIRCam (Near-Infrared Camera) рдЙрдкрдХрд░рдг рдХा рдЗрд╕्рддेрдоाрд▓ рдХिрдпा рдЧрдпा। Observations 3.36 рдоाрдЗрдХ्рд░ोрди (F335M) рдХी рддрд░ंрдЧрджैрд░्рдз्рдп рдкрд░ рдХिрдП рдЧрдП рдеे।

рдпрд╣ां рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд рд╕рдордЭрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै। Webb рдиे рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рдЕрд╡рд░рдХ्рдд (Infrared) рдк्рд░рдХाрд╢ рдоें Aurora рдХो рджेрдЦा। рдпрд╣ी рд╡рдЬрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдЦाрд╕ рддौрд░ рдкрд░ H₃⁺ рд╕े рдиिрдХрд▓рдиे рд╡ाрд▓े infrared emission рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ै।

Aurora рдХी рдЪрдордХ рдХुрдЫ рд╕ेрдХंрдб рдоें рдмрджрд▓рддी рджिрдЦी

рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХो рдЙрдо्рдоीрдж рдеी рдХि рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рдХी рдЪрдордХ рдзीрд░े-рдзीрд░े рдмрджрд▓ेрдЧी। рд▓ेрдХिрди Webb рдХे observations рдиे рдЗрд╕рд╕े рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рддेрдЬ рдмрджрд▓ाрд╡ рджिрдЦाрдП।

рдЕрдз्рдпрдпрди рдХा рдиेрддृрдд्рд╡ University of Leicester рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ Jonathan Nichols рдХी рдЯीрдо рдиे рдХिрдпा। рдЯीрдо рдиे Aurora рдХो рдмрд╣ुрдд рддेрдЬी рд╕े рдмрджрд▓рддे рд╣ुрдП рджेрдЦा рдФрд░ рдкाрдпा рдХि рдЗрд╕рдХी рдЪрдордХ рдоें рдХрднी-рдХрднी рдХुрдЫ рд╕ेрдХंрдб рдХे рдЕंрддрд░ाрд▓ рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ो рд░рд╣ा рдеा।

рдпрд╣ observation рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рд╕े рдкрддा рдЪрд▓рддा рд╣ै рдХि рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдКрдкрд░ी рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдКрд░्рдЬा рдФрд░ рдЖрд╡ेрд╢िрдд рдХрдгों рд╕े рдЬुрдб़ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдПं рдмрд╣ुрдд рддेрдЬ рдЧрддि рд╕े рдмрджрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ैं।

H₃⁺ рдХ्рдпा рд╣ै рдФрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЗрд╕рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХ्рдпों рдХрд░ рд░рд╣े рд╣ैं?

рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣िрд╕्рд╕ा H₃⁺ рдпाрдиी рдЯ्рд░ाрдЗрд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рдЖрдпрди рд╣ै।

рдЗрд╕े рдЖрд╕ाрди рднाрд╖ा рдоें рдРрд╕े рд╕рдордЭ рд╕рдХрддे рд╣ैं: рдЬрдм рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди рдЗрд▓ेрдХ्рдЯ्рд░ॉрди рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдоौрдЬूрдж рдЖрдгрд╡िрдХ рд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рд╕े рдЯрдХрд░ाрддे рд╣ैं, рддो H₃⁺ рдмрди рд╕рдХрддा рд╣ै।

H₃⁺ рдЕрд╡рд░рдХ्рдд рдк्рд░рдХाрд╢ рдоें рдЪрдордХрддा рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП James Webb рдЬैрд╕े infrared telescope рдХी рдорджрдж рд╕े рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЗрд╕рдХे emission рдХो рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рджेрдЦ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

Webb рдХे observations рдоें H₃⁺ emission рдоें рдкрд╣рд▓े рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рддेрдЬी рд╕े рдмрджрд▓ाрд╡ рджिрдЦाрдИ рджिрдП। рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЬाрдирдХाрд░ी рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрд╕рд╕े рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдКрдкрд░ी рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдХे рдЧрд░्рдо рд╣ोрдиे рдФрд░ рдаंрдбा рд╣ोрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рдорджрдж рдоिрд▓ рд╕рдХрддी рд╣ै।

Webb рдФрд░ Hubble рдиे рдХ्рдпा рдЕрд▓рдЧ рджेрдЦा?

рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдиे James Webb рдХे рд╕ाрде Hubble Space Telescope рд╕े рднी рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рдХा observation рдХिрдпा।

рдпрд╣ां рджोрдиों telescopes рдХी рднूрдоिрдХा рдХो рд╕рдордЭрдиा рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

James Webb рдиे infrared рдк्рд░рдХाрд╢ рдоें H₃⁺ emission рдХो рджेрдЦा, рдЬрдмрдХि Hubble рдиे рдЗрд╕ी рд╕рдордп ultraviolet (UV) observations рдХिрдП। рдпाрдиी рджोрдиों telescopes рдк्рд░рдХाрд╢ рдХी рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ wavelengths рдоें рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рдХो рджेрдЦ рд░рд╣े рдеे।

рдЗрд╕рд▓िрдП рджोрдиों рддрд╕्рд╡ीрд░ों рдХा рдмिрд▓्рдХुрд▓ рдПрдХ рдЬैрд╕ा рджिрдЦाрдИ рджेрдиा рдЬрд░ूрд░ी рдирд╣ीं рд╣ै। рдЕрд▓рдЧ wavelengths рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдЕрд▓рдЧ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдУं рдФрд░ рдКंрдЪाрдЗрдпों рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджे рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рд▓ेрдХिрди рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХो рдПрдХ рдЦाрд╕ observation рдиे рд╕ोрдЪрдиे рдкрд░ рдордЬрдмूрд░ рдХिрдпा।

Webb рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рдмрд╕े рдЪрдордХीрд▓ी infrared emission рдХा Hubble рдХे ultraviolet observations рдоें рдХोрдИ рд╕्рдкрд╖्рдЯ counterpart рдирд╣ीं рдоिрд▓ा। Research team рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЗрд╕ рд╕ंрдпुрдХ्рдд observation рдХो рд╕рдордЭाрдиे рдХे рд▓िрдП рдРрд╕ी particle precipitation рдХी рд╕्рдеिрддि рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдкрдб़рддी рд╣ै рдЬिрд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕ंрднрд╡ рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрддा рдеा। рдЗрд╕ emission рдХा рдХाрд░рдг рдЕрднी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ "рджोрдиों telescopes рдиे рдЕрд▓рдЧ wavelength рджेрдЦी" рдХрд╣рдХрд░ рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा। рдЕрд╕рд▓ी рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ рд╣ै рдХि infrared рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рдпрд╣ рд╡िрд╢ेрд╖ рдЪрдордХ рдХिрд╕ рднौрддिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рд╕े рдкैрджा рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рдХा ultraviolet counterpart рдЗрддрдиा рдХрдордЬोрд░ рдпा рдЕрдиुрдкрд╕्рдеिрдд рдХ्рдпों рд╣ै।

рдЗрд╕ рдЦोрдЬ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдХ्рдпा рд╣ै?

рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХा Aurora рд╕िрд░्рдл рдПрдХ рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рд░ोрд╢рдиी рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХों рдХो рдЧ्рд░рд╣ рдХे magnetosphere, ionosphere рдФрд░ upper atmosphere рдХे рдмाрд░े рдоें рдЬाрдирдХाрд░ी рджेрддा рд╣ै।

Aurora рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдХे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░рддे рд╣ैं рдХि:

  • рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рдЖрд╡ेрд╢िрдд рдХрдг рдХैрд╕े рдШूрдорддे рд╣ैं।
  • рдКрд░्рдЬा рдЧ्рд░рд╣ рдХे рдКрдкрд░ी рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рддрдХ рдХैрд╕े рдкрд╣ुंрдЪрддी рд╣ै।
  • рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдоें рдЧैрд╕ें рдХिрд╕ рддрд░рд╣ рдКрд░्рдЬा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддी рд╣ैं।
  • рдКрдкрд░ी рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдЧрд░्рдо рдФрд░ рдаंрдбा рдХैрд╕े рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЪंрдж्рд░рдоा Io рдХे рдмीрдЪ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдПं Aurora рдХो рдХैрд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддी рд╣ैं।

рдЗрд╕рд▓िрдП Aurora рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдкूрд░े space environment рдХो рд╕рдордЭрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।

рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдФрд░ рдкृрде्рд╡ी рдХे Aurora рдоें рдЕंрддрд░

рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдкृрде्рд╡ी рдХा Aurora рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХा Aurora
рд╕ाрдоाрди्рдп рдиाрдо Northern Lights рдФрд░ Southern Lights Polar Auroras
рдоुрдЦ्рдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдкृрде्рд╡ी рдХे рдз्рд░ुрд╡ीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдз्рд░ुрд╡ीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░
рдк्рд░рдоुрдЦ рдКрд░्рдЬा рд╕्рд░ोрдд рд╕ौрд░ рдЧрддिрд╡िрдзि рдФрд░ рдЖрд╡ेрд╢िрдд рдХрдг рд╕ौрд░ рдХрдгों рдХे рд╕ाрде рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे magnetosphere рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдПं
рдЪुंрдмрдХीрдп рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рдХрдордЬोрд░ рдмрд╣ुрдд рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी
рд╡िрд╢ेрд╖ рдк्рд░рднाрд╡ рд╕ुंрджрд░ рд░ंрдЧीрди рд░ोрд╢рдиी рдмрд╣ुрдд рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди Aurora
рдЕрдз्рдпрдпрди рдоें рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг emission рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЧैрд╕ों рд╕े emission H₃⁺ infrared emission рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг
рдЦाрд╕ observation Solar storms рдХे рджौрд░ाрди рддेрдЬ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै рдЪрдордХ рдоें рдХुрдЫ рд╕ेрдХंрдб рдоें рдмрджрд▓ाрд╡ рджेрдЦा рдЧрдпा

рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХा рдЖрдХाрд░ рдХिрддрдиा рдмрдб़ा рд╣ै?

рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХो рдЕрдХ्рд╕рд░ "рдкृрде्рд╡ी рд╕े 1,300 рдЧुрдиा рдмрдб़ा" рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рд╡ाрдХ्рдп рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдзूрд░ा рд╣ै।

рд╕рд╣ी рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХा рдЖрдпрддрди рдкृрде्рд╡ी рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 1,300 рдЧुрдиा рд╣ै। рдпाрдиी рдЖрдпрддрди рдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░ें рддो рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдЕंрджрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 1,300 рдкृрде्рд╡ी рд╕рдоा рд╕рдХрддी рд╣ैं।

рд╡рд╣ीं рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХा рдж्рд░рд╡्рдпрдоाрди рдкृрде्рд╡ी рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 318 рдЧुрдиा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП "1,300 рдЧुрдиा рдмрдб़ा рдЧ्рд░рд╣" рдХी рдЬрдЧрд╣ "рдЖрдпрддрди рдоें рдкृрде्рд╡ी рд╕े рд▓рдЧрднрдЧ 1,300 рдЧुрдиा рдмрдб़ा" рдХрд╣рдиा рдЕрдзिрдХ рд╕рд╣ी рд╣ै।

рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдкрд░ рджिрдЦी рдкृрде्рд╡ी рдХी Northern Lights рд╕े рд╕ैрдХрдб़ों рдЧुрдиा рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी рд░ोрд╢рдиी, James Webb рдиे рджेрдЦे рдирдП рд░рд╣рд╕्рдп

рдЖрдЧे рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдХ्рдпा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░ेंрдЧे?

рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдЕрдм Webb рдФрд░ Hubble рд╕े рдоिрд▓े observations рдХे рдмीрдЪ рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓े рдЕंрддрд░ рдХो рдФрд░ рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं।

NASA рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЯीрдо рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рдФрд░ Webb observations рдХрд░рдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рдмрдиा рд░рд╣ी рд╣ै। рдЗрди observations рдХी рддुрд▓рдиा NASA рдХे Juno spacecraft рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд data рдХे рд╕ाрде рднी рдХी рдЬाрдПрдЧी। рдЗрд╕рд╕े рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдЖрд╕рдкाрд╕ рдХे magnetic environment рдХो рдФрд░ рдмेрд╣рддрд░ рддрд░ीрдХे рд╕े рд╕рдордЭ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

Nature Communications рдоें рдк्рд░рдХाрд╢िрдд research рдоें рднी Webb observations рд╕े Aurora рдоें seconds рддрдХ рдХी timescale рдкрд░ variability рдФрд░ рддेрдЬी рд╕े рдлैрд▓рдиे рд╡ाрд▓े auroral features рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

James Webb рдХी рдЗрд╕ рдЦोрдЬ рд╕े рдХ्рдпा рдкрддा рдЪрд▓ा?

рдЗрд╕ observation рд╕े рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рдХो рд▓ेрдХрд░ рдХрдИ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрддें рд╕ाрдордиे рдЖрдИ рд╣ैं।

рдкрд╣рд▓ी, рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рдкृрде्рд╡ी рдХे Aurora рдХी рддुрд▓рдиा рдоें рд╕ैрдХрдб़ों рдЧुрдиा рдЕрдзिрдХ рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди рд╣ैं।

рджूрд╕рд░ी, H₃⁺ рдХा infrared emission рдкрд╣рд▓े рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рддेрдЬी рд╕े рдмрджрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।

рддीрд╕рд░ी, Aurora рдХी рдХुрдЫ рдЧрддिрд╡िрдзिрдпां рдХुрдЫ рд╕ेрдХंрдб рдХे рднीрддрд░ рдмрджрд▓рддी рджिрдЦाрдИ рджीं।

рдЪौрдеी, Webb рдХे infrared рдФрд░ Hubble рдХे ultraviolet observations рдХो рд╕ाрде рджेрдЦрдиे рдкрд░ рдПрдХ рдРрд╕ी emission рд╕ाрдордиे рдЖрдИ, рдЬिрд╕рдХा рдХाрд░рдг рдЕрднी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рд╣ै।

рдпाрдиी James Webb рдиे рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЕрдзिрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा рд╕े рджेрдЦрдиे рдоें рдорджрдж рдирд╣ीं рдХी, рдмрд▓्рдХि рдЗрд╕ рд╡िрд╢ाрд▓ рдЧ्рд░рд╣ рдХे рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдФрд░ magnetosphere рд╕े рдЬुрдб़े рдХुрдЫ рдирдП рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рд╕рд╡ाрд▓ рднी рд╕ाрдордиे рд░рдЦे рд╣ैं।

рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖

рдкृрде्рд╡ी рдХी Northern Lights рд╣рдоें рд░ाрдд рдХे рдЖрд╕рдоाрди рдоें рдЦूрдмрд╕ूрд░рдд рд░ंрдЧीрди рд░ोрд╢рдиी рджिрдЦाрддी рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХा Aurora рдХрд╣ीं рдЕрдзिрдХ рд╡िрд╢ाрд▓ рдФрд░ рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рдШрдЯрдиा рд╣ै।

James Webb Space Telescope рдиे 25 рджिрд╕ंрдмрд░ 2023 рдХो рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдЙрдд्рддрд░ी рдз्рд░ुрд╡ рдХे Aurora рдХा infrared observation рдХिрдпा рдФрд░ рдкाрдпा рдХि H₃⁺ emission рдоें рдХुрдЫ рд╕ेрдХंрдб рдХे рд╕्рддрд░ рддрдХ рддेрдЬ рдмрджрд▓ाрд╡ рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं।

Webb рдФрд░ Hubble рдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ wavelengths рдоें рдХिрдП рдЧрдП observations рдиे рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдирдИ рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рд╣ै। рд╕ाрде рд╣ी, рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ infrared emission рдХा рдХाрд░рдг рдЕрднी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рд╣ै।

рдЕрдм рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ Webb рдФрд░ Juno рдХे рднрд╡िрд╖्рдп рдХे observations рдХी рдорджрдж рд╕े рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХрд░ेंрдЧे рдХि рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे рдз्рд░ुрд╡ों рдкрд░ рдЗрддрдиी рддेрдЬ рдФрд░ рд╢рдХ्рддिрд╢ाрд▓ी Aurora activity рдХे рдкीрдЫे рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХौрди-рд╕ी рднौрддिрдХ рдк्рд░рдХ्рд░िрдпाрдПं рдХाрдо рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ैं।

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рддрде्рдп рдПрдХ рдирдЬрд░ рдоें

рддрде्рдп рдЬाрдирдХाрд░ी
рдЧ्рд░рд╣ рдмृрд╣рд╕्рдкрддि (Jupiter)
рдШрдЯрдиा Aurora
рдоुрдЦ्рдп рдЯेрд▓ीрд╕्рдХोрдк James Webb Space Telescope
рдЙрдкрдХрд░рдг NIRCam
Observation date 25 рджिрд╕ंрдмрд░ 2023
Observation wavelength 3.36 рдоाрдЗрдХ्рд░ोрди
рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖрдпрди H₃⁺ (рдЯ्рд░ाрдЗрд╣ाрдЗрдб्рд░ोрдЬрди рдЖрдпрди)
рдЕрди्рдп рдЯेрд▓ीрд╕्рдХोрдк Hubble Space Telescope
Hubble observations Ultraviolet
Webb observations Infrared
рд╡िрд╢ेрд╖ рдЦोрдЬ,
рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ा рд░рд╣рд╕्рдп
Aurora рдХी brightness рдоें рдХुрдЫ рд╕ेрдХंрдб рдоें рдмрджрд▓ाрд╡,

Webb рдоें рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рд╕рдмрд╕े рдЪрдордХीрд▓ी Aurora рдХा Hubble рдХे рдкрд░ाрдмैंрдЧрдиी рдЕрд╡рд▓ोрдХрдиों рдоें рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╕рдоाрди рд╕ंрдХेрдд рдирд╣ीं рдоिрд▓ा
рдкृрде्рд╡ी рд╕े рддुрд▓рдиा рдмृрд╣рд╕्рдкрддि рдХे Aurora рд╕ैрдХрдб़ों рдЧुрдиा рдЕрдзिрдХ рдКрд░्рдЬाрд╡ाрди
рдЖрдЧे рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди Webb рдФрд░ NASA Juno data рдХी рддुрд▓рдиा
Research journal Nature Communications
NASA article date 12 рдордИ 2025

About the Author

Lata Agarwal

Mathematics, Science and Astronomy professional, M.Sc. and M.Phil. in Maths with 10+ years of experience as Assistant Professor and Subject Matter Expert.

Author at Prinsli.com


рд╕्рд░ोрдд: 

NASA, NASA’s Webb Reveals New Details, Mysteries in Jupiter’s Aurora — 12 рдордИ 2025। NASA рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ observations 25 рджिрд╕ंрдмрд░ 2023 рдХो рдХिрдП рдЧрдП рдеे।

Research: Jonathan Nichols et al., Dynamic infrared aurora on Jupiter, Nature Communications, 2025.

Comments