Sarvang Yog Chapter 5 |рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 5: рдд्рд░िрдЧुрдг рдФрд░ рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рд░рд╣рд╕्рдп| рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 5 (рдХ्рд╖рд░рд╡िрд░ाрдЯрджрд░्рд╢рдирдпोрдЧ): рднोрдЬрди, рдд्рд░िрдЧुрдг рдФрд░ рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рд░рд╣рд╕्рдп| рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 5 рдХा рдкрд░िрдЪрдп, рдЕрд░्рде, рд╕рд░рд▓ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдПрд╡ं рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд░рд╣рд╕्рдп: рдХ्рд╖рд░рд╡िрд░ाрдЯрджрд░्рд╢рдирдпोрдЧ – рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рджрд░्рд╢рди

Sarvang Yog Chapter 5 — рдХ्рдпा рд╣рдоाрд░ा рднोрдЬрди рдХेрд╡рд▓ рд╢рд░ीрд░ рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддा рд╣ै, рдпा рдЙрд╕рдХा рд╕ंрдмंрдз рд╣рдоाрд░े рдорди рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЬीрд╡рди рд╕े рднी рд╣ै? рдХ्рдпा рдпрд╣ рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдХेрд╡рд▓ рднौрддिрдХ рдкрджाрд░्рдеों рдХा рд╕рдоूрд╣ рд╣ै, рдпा рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рдХोрдИ рдЧрд╣рд░ा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд░рд╣рд╕्рдп рднी рдЫिрдкा рд╣ै? рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп рдЬी рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд 'рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ' рдХा рдкाँрдЪрд╡ाँ рдЕрдз्рдпाрдп 'рдХ्рд╖рд░рд╡िрд░ाрдЯрджрд░्рд╢рдирдпोрдЧ' рдЗрди्рд╣ीं рдк्рд░рд╢्рдиों рдХा рдЙрдд्рддрд░ рджेрддा рд╣ै। 

Sarvang Yog Chapter 5 |рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 5: рдд्рд░िрдЧुрдг рдФрд░ рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рд░рд╣рд╕्рдп| рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп

рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рднोрдЬрди, рдд्рд░िрдЧुрдг, рдЕрд╖्рдЯрдзा рдк्рд░рдХृрддि рдФрд░ рд╡िрд░ाрдЯ рдЬрдЧрдд рдХे рд╕ंрдмंрдз рдХो рдПрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╕рдордЭाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рд╕рдордЭाрддा рд╣ै рдХि рд╣рдоाрд░े рднोрдЬрди рд╕े рдд्рд░िрдЧुрдг (рд╕рдд्рд╡, рд░рдЬ, рддрдо) рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХे рдд्рд░िрджोрд╖ (рдХрдл, рд╡ाрдд, рдкिрдд्рдд) рдХैрд╕े рдмрдирддे рд╣ैं, рддрдеा рдпрд╣ рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ (рдХ्рд╖рд░) рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рд╣ी 'рд╡िрд░ाрдЯ рд░ूрдк' рдХैрд╕े рд╣ै।

рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдЧुрд░ुрдЬी рдиे 3 рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдЧुрдгों (рд╕рдд्рд╡, рд░рдЬ, рддрдо) рдХी рдмाрдд рдХी рдеी। рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рд╡े 'рдмрддाрд╢े' (рд╡рд╕्рддु) рдХे рд╣ी рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЗрди рддीрдиों рдЧुрдгों рдХा рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрдиुрднрд╡ (Practical Experiment) рдХрд░ाрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдЧुрд░ु рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рд╕рд░рд▓ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдмрддाрд╢े рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рдордЭाрддे рд╣ैं рдХि рдд्рд░िрдЧुрдг (рд╕рдд्рдд्рд╡, рд░рдЬ рдФрд░ рддрдо), рдордиुрд╖्рдп рдХा рдЕрдиुрднрд╡, рджृрд╢्рдп рдЬрдЧрдд (рдХ्рд╖рд░) рдФрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХे рдмीрдЪ рдХिрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рд╕ंрдмंрдз рд╣ै।

рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдпों рдХी рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рдХрдб़ी рд╣ै। рдкрд╣рд▓े рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рд╢िрд╖्рдп рдиे рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди рдХी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдк्рд░рдХрдЯ рдХी, рджूрд╕рд░े рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдЧुрд░ु рдиे рдЖрдд्рдордмोрдз рдХी рд╡िрдзि рдмрддाрдИ, рддीрд╕рд░े рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдХ्рд╖рд░, рдЕрдХ्рд╖рд░ рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо рдХा рд╡िрд╡ेрдЪрди рдХिрдпा рддрдеा рдЪौрдеे рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдкाँрдЪ рдЬ्рдЮाрдиेрди्рдж्рд░िрдпों рдФрд░ рдЕрд╖्рдЯрдзा рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рд╕рдордЭрдиे рдХी рднूрдоिрдХा рддैрдпाрд░ рдХी। рдЕрдм рдкाँрдЪрд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдЧुрд░ु рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдпрд╣ी рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рдХैрд╕े рджेрдЦा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

Read More 

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 1 → "рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рдпोрдЧ"

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 2 → "рдЧुрд░ुрд╕्рдеाрдкрди рдпोрдЧ"

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 3 → "рд╕рдж्рдЧुрд░ूрд╕्рдеाрдирджрд░्рд╢рди рдпोрдЧ"

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 4 → "рдХ्рд╖рд░рднाрд╡рд╕्рдеिрдд рдкंрдЪीрдХрд░рдгाрдиुрднрд╡рдпोрдЧ"

рдЖрдЗрдП рдЕрдм рдЕрдз्рдпाрдп 5 рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдкрдж рдХा рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рднाрд╡ाрд░्рде рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЕрд░्рде рдХ्рд░рдордмрдж्рдз рд░ूрдк рд╕े рд╕рдордЭрддे рд╣ैं।


1. рднोрдЬрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдд्рд░िрдЧुрдг (рддीрди рдЧुрдгों - рд╕рдд्рд╡, рд░рдЬ, рддрдо) рдХा рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрдиुрднрд╡

рдпрд╣ाँ рдЧुрд░ुрдЬी рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдПрдХ рд╣ी рд╡рд╕्рддु (рдмрддाрд╢े) рдХा рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рддрд░ीрдХों рд╕े рд╕ेрд╡рди рдХрд░рдиे рдкрд░ рддीрдиों рдЧुрдгों рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХैрд╕े рд╣ोрддा рд╣ै। рдЧुрд░ुрджेрд╡ рд╢िрд╖्рдп рд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдЬिрд╕ рд╡рд╕्рддु (рдмрддाрд╢े) рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдЕрдм рддрдХ рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рдеा, рдЙрд╕ी рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдм рддीрдиों рдЧुрдгों рдХो рд╕рдордЭो।

рдШी рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ा рджेрдЦो, рд╡рд╕्рддु рдоें рдЧुрдг 'рд╕рдд्рд╡' рд╣ै।
рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╡िрд╢्рд╡ рдоें рднी рд╣ै, рдРрд╕े рд╣ी рдпे рднрд░ा рд╣ुрдЖ।।рез।।

рд╕рдд्рд╡ рдЧुрдг (рдШी рдХे рд╕ाрде): рдмрддाрд╢े рдХो рдШी рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдХрд░ рдЦाрдиे рд╕े рдЙрд╕рдоें 'рд╕рдд्рд╡' рдЧुрдг рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╢ांрддि рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░рддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै। рдЬрдм рдмрддाрд╢े рдХा рд╕ेрд╡рди рдШी рдХे рд╕ाрде рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддрдм рдЙрд╕рдоें рд╕рдд्рдд्рд╡ рдЧुрдг рдХा рд╕ंрдХेрдд рд╕рдордЭाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЬрд▓ рдХे рд╕ाрде рдкीрдиे рд╕े, рд╡рд╕्рддु рдоें рдЧुрдг рд╣ै рд░рдЬो।
рдпрд╣ рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рджिрдЦेрдЧा, рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╕्рдеिрдд рд╡िрд╢्рд╡ рдоें।।реи।।

рд░рдЬोрдЧुрдг (рдкाрдиी рдХे рд╕ाрде): рдмрддाрд╢े рдХो рдЬрд▓ (рдкाрдиी) рдХे рд╕ाрде рдШोрд▓рдХрд░ рдкीрдиे рд╕े рдЙрд╕рдоें 'рд░рдЬ' (рдЪंрдЪрд▓рддा/рд╕рдХ्рд░िрдпрддा) рдЧुрдг рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рджिрдЦрддा рд╣ै। рдЬрдм рдмрддाрд╢े рдХो рдЬрд▓ рдХे рд╕ाрде рдЧ्рд░рд╣рдг рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै, рддрдм рд░рдЬोрдЧुрдг рдХा рд╕ंрдХेрдд рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЕрдХेрд▓ी рд╡рд╕्рддु рдЦाрдиे рд╕े, рджिрдЦेрдЧा 'рддрдо' рд╣ै рднрд░ा।
рдЗрд╕ी рд░ीрддि рд░рд╣े, рддीрдиों рдЧुрдг рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╡िрд╢्рд╡ рдоें।।рей।।

рддрдоोрдЧुрдг (рдЕрдХेрд▓े/рд╕ूрдЦा): рдХेрд╡рд▓ рдмрддाрд╢े рдХो рдЕрдХेрд▓े (рд╕ूрдЦा) рдЦाрдиे рд╕े рдЙрд╕рдоें 'рддрдо' (рднाрд░ीрдкрди/рд╕ुрд╕्рддी) рдЧुрдг рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддा рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд् рдЬрдм рд╡рд╣ी рдмрддाрд╢ा рдЕрдХेрд▓े рдЧ्рд░рд╣рдг рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рддрдм рддрдоोрдЧुрдг рдХा рд╕ंрдХेрдд рдмрддाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЧुрд░ु рд╕рдордЭाрддे рд╣ैं рдХि рдЬैрд╕े рдЗрд╕ рдПрдХ рд╡рд╕्рддु рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рддीрдиों рдЧुрдгों рдХो рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рд╡ैрд╕े рд╣ी рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рднी рдЗрди рддीрдиों рдЧुрдгों рд╕े рдпुрдХ्рдд рд╣ै। рдпрд╣ рдкूрд░ा рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдЗрди рддीрдиों рдЧुрдгों (рд╕рдд्рд╡, рд░рдЬ, рддрдо) рд╕े рднрд░ा рд╣ुрдЖ рд╣ै।

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг: рдпрд╣ाँ рдмрддाрд╢े рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдПрдХ рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдПрд╡ं рд╢िрдХ्рд╖рдгाрдд्рдордХ рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд░ूрдк рдоें рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЧ्рд░ंрде рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ाрдзрдХ рдХो рдд्рд░िрдЧुрдг рдХे рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдмोрдз рдХрд░ाрдиा рд╣ै।

▪️рд╕рдд्рдд्рд╡, рд░рдЬ рдФрд░ рддрдо рдХ्рдпा рд╣ैं?

рднाрд░рддीрдп рджрд░्рд╢рди рдоें рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдк्рд░рдХृрддि рдХो рддीрди рдоूрд▓ рдЧुрдгों рд╕े рдпुрдХ्рдд рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै, 

рд╕рдд्рдд्рд╡

рд╕рдд्рдд्рд╡ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै, рд╢ुрдж्рдзрддा, рд╕ंрддुрд▓рди, рдк्рд░рдХाрд╢, рд╢ांрддि, рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा। рдЬрдм рдорди рдоें рд╕рдд्рдд्рд╡ рдХी рдк्рд░рдзाрдирддा рд╣ोрддी рд╣ै, рддрдм рд╡िрд╡ेрдХ, рд╕्рдеिрд░рддा рдФрд░ рдЖрдд्рдордЪिंрддрди рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддि рдмрдв़рддी рд╣ै।

рд░рдЬ

рд░рдЬ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै, рдЧрддि, рдХ्рд░िрдпाрд╢ीрд▓рддा, рдЗрдЪ्рдЫा, рдк्рд░рдпाрд╕, рдкрд░िрд╡рд░्рддрди। рд░рдЬोрдЧुрдг рдордиुрд╖्рдп рдХो рдХрд░्рдо рдХрд░рдиे, рд▓рдХ्рд╖्рдп рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдиिрд░ंрддрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп рд░рд╣рдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рджेрддा рд╣ै।

рддрдо

рддрдо рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै, рдЬрдб़рддा, рдЕрдЬ्рдЮाрди,рдЖрд▓рд╕्рдп, рдоोрд╣, рднाрд░ीрдкрди। рдЬрдм рддрдо рдХी рдЕрдзिрдХрддा рд╣ोрддी рд╣ै, рддрдм рд╡िрд╡ेрдХ рдврдХ рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рдордиुрд╖्рдп рд╕рдд्рдп рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд░ूрдк рд╕े рдирд╣ीं рджेрдЦ рдкाрддा।

▪️рдЧुрд░ु рдмрддाрд╢े рдХा рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ी рдХ्рдпों рджेрддे рд╣ैं?

рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рд╕्рд╡ाрднाрд╡िрдХ рд╣ै। рдЧुрд░ु рдХिрд╕ी рдЬрдЯिрд▓ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рднाрд╖ा рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдирд╣ीं рдХрд░рддे। рд╡े рдРрд╕ी рд╡рд╕्рддु рдЪुрдирддे рд╣ैं рдЬिрд╕े рд╣рд░ рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдкрдиे рд╣ाрде рдоें рд▓ेрдХрд░ рд╕्рд╡рдпं рджेрдЦ рд╕рдХे। рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рддीрд╕рд░े рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдХ्рд╖рд░, рдЕрдХ्рд╖рд░ рдФрд░ рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо рдХो рд╕рдордЭाрдиे рдХे рд▓िрдП рднी рдмрддाрд╢े рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЧрдпा рдеा рдФрд░ рдЕрдм рдкाँрдЪрд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдЙрд╕ी рд╡рд╕्рддु рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдд्рд░िрдЧुрдг рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।

рдЗрд╕рд╕े рдпрд╣ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрддा рд╣ै рдХि рдЕрдз्рдпाрдд्рдо рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдЪाрд░ों рдХा рд╡िрд╖рдп рдирд╣ीं рд╣ै; рдЙрд╕े рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрд╡рд▓ोрдХрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рднी рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

▪️рдХ्рдпा рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдХेрд╡рд▓ рднोрдЬрди рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХрд░рддा рд╣ै?

рдкрд╣рд▓ी рджृрд╖्рдЯि рдоें рдРрд╕ा рд▓рдЧ рд╕рдХрддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдХेрд╡рд▓ рднोрдЬрди рдФрд░ рдЙрд╕рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдХी рдмाрдд рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдЗрд╕рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЗрд╕рд╕े рдХрд╣ीं рд╡्рдпाрдкрдХ рд╣ै। рдЧुрд░ु рдпрд╣ рд╕рдордЭाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рдХि,

  • рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдк्рд░рдХृрддि рдд्рд░िрдЧुрдгाрдд्рдордХ рд╣ै।
  • рдордиुрд╖्рдп рднी рдЙрд╕ी рдк्рд░рдХृрддि рдХा рдПрдХ рднाрдЧ рд╣ै।
  • рдЬो рдЧुрдг рдк्рд░рдХृрддि рдоें рд╣ैं, рд╡рд╣ी рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рд░ूрдк рдоें рдордиुрд╖्рдп рдХे рдЕрдиुрднрд╡ рдоें рднी рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддे рд╣ैं।
  • рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрджि рд╕ाрдзрдХ рдк्рд░рдХृрддि рдХो рд╕рдордЭ рд▓ेрддा рд╣ै, рддो рд╡рд╣ рд╕्рд╡рдпं рдХो рднी рд╕рдордЭрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдЗрди рддीрди рдЫोрдЯे рдкрджों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЧुрд░ु рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рдк्рд░рдХृрддि рдХा рд╕ंрдХेрдд рджे рджेрддे рд╣ैं। рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рддीрди рдкрдж рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддे рд╣ैं рдХि рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рдХेрд╡рд▓ рдмाрд╣рд░ी рд░ूрдк рд╕े рджेрдЦрдиे рдХे рдмрдЬाрдп рдЙрд╕рдХे рднीрддрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдоूрд▓ рдЧुрдгों рдХो рднी рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣िрдП।

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╕рдд्рдд्рд╡, рд░рдЬ рдФрд░ рддрдо рдХेрд╡рд▓ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╢рдм्рдж рдирд╣ीं рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рджृрд╢्рдп рдЬрдЧрдд рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдоूрд▓ рд╕िрдж्рдзांрдд рд╣ैं। рдЧुрд░ु рдЗрди्рд╣ें рдХिрд╕ी рдХрдаिрди рднाрд╖ा рдоें рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рд╡рд╕्рддु рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕े рд╕рдордЭाрдХрд░ рд╕ाрдзрдХ рдХी рджृрд╖्рдЯि рдХो рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдмрдиाрдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं।

2. рдд्рд░िрджोрд╖ (рдХрдл, рд╡ाрдд, рдкिрдд्рдд) рдФрд░ рдЕрд╖्рдЯрдзा рдк्рд░рдХृрддि рдХा рдиिрд░्рдоाрдг | рдд्рд░िрдЧुрдг, рд╢рд░ीрд░ рдФрд░ рдЕрд╖्рдЯрдзा рдк्рд░рдХृрддि рдХा рд╕ंрдмंрдз 

рдЕрдм рдЧुрд░ुрджेрд╡ рдд्рд░िрдЧुрдгों рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХो рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╢рд░ीрд░ рдФрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рд╕े рдЬोрдб़рддे рд╣ैं।

рдЬीрд╡ों рдоें рдЕрди्рди рдХे рдж्рд╡ाрд░ा, рдпे рддीрдиों рд╕्рдеूрд▓ рд░ूрдк рд╕े।
рдХрдл рд╡ाрдд рдмрдиे рдкिрдд्рдд, рд╡ेрдЧ рд╕े рдХूрджрдиे рд▓рдЧे।।рек।।

рд╢рд░ीрд░ рдФрд░ рд╡ाрдд-рдкिрдд्рдд-рдХрдл: рдЬीрд╡ рдЬрдм рдЕрди्рди рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддा рд╣ै, рддрдм рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдпे рддीрдиों рдЧुрдг рдЙрд╕рдХे рдЬीрд╡рди рдоें рд╕्рдеूрд▓ рд░ूрдк рд╕े рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╣рдо рдЬैрд╕ा рдЕрди्рди рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддे рд╣ैं, рд╡े рддीрдиों рдЧुрдг рд╕्рдеूрд▓ рд╣ोрдХрд░ рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдоें рдХрдл, рд╡ाрдд рдФрд░ рдкिрдд्рдд (рдд्рд░िрджोрд╖) рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं।

рдЬीрд╡ों рдоें рднोрдЬрди (рдЕрди्рди) рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рдпे рддीрдиों рдЧुрдг рд╕्рдеूрд▓ рд╣ोрдХрд░ рд╢рд░ीрд░ рдоें рдд्рд░िрджोрд╖ рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдкрдиा рдк्рд░рднाрд╡ рджिрдЦाрдиे рд▓рдЧрддे рд╣ैं।

рдЗрд╕ी рд╕े рд╕्рдеूрд▓рддा рдкाрдИ, рд╕्рд╡рд░ूрдк рдмोрдз рдХे рд▓िрдпे।
рдорди, рдмुрдж्рдзि, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдмрди рдХे рдХाрд░्рдп рд╣ैं рдХрд░ें।।рел।।

рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рд╢рд░ीрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг: рдЗрд╕ी рд╕े рд╕्рдеूрд▓рддा рдЖрддी рд╣ै рдФрд░ рдЖрдд्рдо-рдЬ्рдЮाрди (рд╕्рд╡рд░ूрдк рдмोрдз) рдХрд░ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ी рдд्рд░िрдЧुрдг рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рдорди, рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрди рд╕рдмрдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╣ी рдордиुрд╖्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рдЬाрдирддा, рд╕ोрдЪрддा, рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрддा рдФрд░ рд╕्рд╡рдпं рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрддा рд╣ै।

рдпрд╣ी рдЧुрдг рд╣рдоाрд░े рдЕंрджрд░ рдорди, рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЬो рд╣рдоें рдЖрдд्рдо-рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░ (рд╕्рд╡рд░ूрдк рдмोрдз) рдоें рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдРрд╕े рдпे рдЖрда рд╣ी рдЕंрдЧ, рд╕्рдеिрдд рд╣ै рдХ्рд╖рд░ рднाрд╡ рдоें।
рдЗрд╕ी рд╣ी рдХो 'рд╕ाрдо्рдпाрд╡рд╕्рдеा' рдЧुрдгों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдиे рдХрд╣ी।।рем।।

рдЕрд╖्рдЯрдзा рдк्рд░рдХृрддि рдХी 'рд╕ाрдо्рдпाрд╡рд╕्рдеा': рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ 5 рднौрддिрдХ рд╡िрд╖рдп (рд╢рдм्рдж, рд╕्рдкрд░्рд╢, рд░ूрдк, рд░рд╕, рдЧंрдз) рдФрд░ 3 рдЖंрддрд░िрдХ рдЕंрдЧ (рдорди, рдмुрдж्рдзि, рдЕрд╣ंрдХाрд░) рдоिрд▓ाрдХрд░ рдХुрд▓ 8 рдЕंрдЧ рдмрдирддे рд╣ैं। рдЬрдм рдпे рд╕ंрддुрд▓рди рдоें рд╣ोрддे рд╣ैं, рддो рдЗрд╕े рд╣ी рдЧुрдгों рдХी 'рд╕ाрдо्рдпाрд╡рд╕्рдеा' рдХрд╣рддे рд╣ैं। 

рдпे рд╕рднी рдоिрд▓рдХрд░ рдХ्рд╖рд░ рднाрд╡ (рджृрд╢्рдп рдПрд╡ं рдкрд░िрд╡рд░्рддрдирд╢ीрд▓ рдЬрдЧрдд) рдХे рдЖрда рдЕंрдЧों рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддे рд╣ैं।

▪️рдпрд╣ाँ "рдЕрди्рди" рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?

рдкрд╣рд▓ी рджृрд╖्рдЯि рдоें рдРрд╕ा рд▓рдЧрддा рд╣ै рдХि рдпрд╣ाँ рдХेрд╡рд▓ рднोрдЬрди рдХी рдмाрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рдХ्рд░рдо рдХो рджेрдЦें рддो рдЧुрд░ु рдХेрд╡рд▓ рднोрдЬрди рдХा рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдирд╣ीं рдкрдв़ा рд░рд╣े рд╣ैं। рдпрд╣ाँ рдЕрди्рди рдЙрд╕ рд╕ाрдзрди рдХा рднी рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рдХृрддि рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдФрд░ рдорди рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓рддी рд╣ै। рдЕрд░्рдеाрдд,

  • рд╢рд░ीрд░ рдк्рд░рдХृрддि рд╕े рдкोрд╖рдг рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рддा рд╣ै।
  • рдорди рднी рдЕрдиुрднрд╡ों рд╕े рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рдмुрдж्рдзि рд╡िрдЪाрд░ों рд╕े рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।
  • рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдЕрдкрдиी рдкрд╣рдЪाрди рдмрдиाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдордиुрд╖्рдп рдХा рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╡्рдпрдХ्рддिрдд्рд╡ рдк्рд░рдХृрддि рдХे рд╕ाрде рдиिрд░ंрддрд░ рд╕ंрдкрд░्рдХ рдоें рд░рд╣рддा рд╣ै।

▪️рдХрдл, рд╡ाрдд рдФрд░ рдкिрдд्рдд рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХ्рдпों рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै?

рдЧ्рд░ंрде рдоें рдХрдл, рд╡ाрдд рдФрд░ рдкिрдд्рдд рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╢рд░ीрд░ рдХी рдХाрд░्рдпрдк्рд░рдгाрд▓ी рдХो рд╕рдордЭाрдиे рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдз्рдпाрди рджेрдиे рдпोрдЧ्рдп рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡рд░्рдгрди рдХрд░рдиा рдирд╣ीं рд╣ै। 

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЧुрд░ु рдпрд╣ рд╕ंрдХेрдд рджेрддे рд╣ैं рдХि рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдЧुрдг рдордиुрд╖्рдп рдХे рд╢рд░ीрд░ рдоें рднी рд╡िрднिрди्рди рд░ूрдкों рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕ рд╢्рд▓ोрдХ рдХो рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╕рдордЭрдиा рдЕрдзिрдХ рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ै।

▪️рдорди, рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХी рднूрдоिрдХा

рдпрд╣ाँ рдЧुрд░ु рддीрди рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЖंрддрд░िрдХ рд╢рдХ्рддिрдпों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХрд░рддे рд╣ैं, 

рдорди

рдорди рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрдЪ्рдЫा, рдХрд▓्рдкрдиा, рд╕्рдоृрддि, рд╕ुрдЦ-рджुःрдЦ рдФрд░ рд╕ंрдХрд▓्рдк-рд╡िрдХрд▓्рдк рдХा рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдорди рд╣ै।

рдмुрдж्рдзि

рдмुрдж्рдзि рдХा рдХाрд░्рдп рдиिрд░्рдгрдп рд▓ेрдиा рд╣ै। рдпрд╣ी рд╕рд╣ी рдФрд░ рдЧрд▓рдд рдХा рд╡िрд╡ेрдХ рдХрд░рддी рд╣ै рддрдеा рд╕рдд्рдп рдХी рдЦोрдЬ рдоें рд╕ाрдзрдХ рдХा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдХрд░рддी рд╣ै।

рдЕрд╣ंрдХाрд░

рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╡рд╣ рднाрд╡ рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдордиुрд╖्рдп рд╕्рд╡рдпं рдХो рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рд╡्рдпрдХ्рддि рдоाрдирддा рд╣ै। рдпрд╣ी "рдоैं" рдФрд░ "рдоेрд░ा" рдХी рднाрд╡рдиा рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рддा рд╣ै। рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ाрдзрдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХा рдиाрд╢ рдХрд░рдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рд╕рдордЭрдиा рд╣ै।

▪️рд╕्рд╡рд░ूрдк рдмोрдз рдХे рд▓िрдП рдЗрдирдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХ्рдпों рд╣ै?

рдпрд╣ рдк्рд░рд╢्рди рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै рдХि рдпрджि рдЖрдд्рдоा рдЗрди рд╕рдмрд╕े рдкрд░े рд╣ै, рддो рдлिрд░ рдорди, рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдХ्рдпों рд╣ै?

рдЧुрд░ु рдХा рд╕ंрдХेрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЬрдм рддрдХ рд╕ाрдзрдХ рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рд░рд╣рддा рд╣ै, рддрдм рддрдХ рдЬ्рдЮाрди рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХा рдоाрдз्рдпрдо рднी рдпрд╣ी рд╣ैं।

  • рдорди рдк्рд░рд╢्рди рдХрд░рддा рд╣ै।
  • рдмुрдж्рдзि рд╡िрдЪाрд░ рдХрд░рддी рд╣ै।
  • рд╡िрд╡ेрдХ рд╕рдд्рдп рдФрд░ рдЕрд╕рдд्рдп рдоें рднेрдж рдХрд░рддा рд╣ै।
  • рддрдм рдЬाрдХрд░ рдЖрдд्рдордмोрдз рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдЖрдЧे рдмрдв़рддी рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдЙрд▓рдЭाрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рд╣ी рджिрд╢ा рдоिрд▓рдиे рдкрд░ рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди рддрдХ рдкрд╣ुँрдЪाрдиा рднी рд╣ै।

▪️рдЕрд╖्рдЯрдзा рдк्рд░рдХृрддि рдХा рд╕ंрдХेрдд

рдЫрдаे рдкрдж рдоें рдЧुрд░ु рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдХ्рд╖рд░ рднाрд╡ рдоें рдЖрда рдЕंрдЧ рд╕्рдеिрдд рд╣ैं। рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рджेрдЦें рддो рдЗрди рдЖрда рдЕंрдЧों рдХा рд╕ंрдмंрдз рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै,

  • рд░ूрдк
  • рд░рд╕
  • рдЧंрдз
  • рд╢рдм्рдж
  • рд╕्рдкрд░्рд╢
  • рдорди
  • рдмुрдж्рдзि
  • рдЕрд╣ंрдХाрд░

рдпे рд╕рднी рдоिрд▓рдХрд░ рдЙрд╕ рдкрд░िрд╡рд░्рддрдирд╢ीрд▓ рдЬрдЧрдд рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рдХрд░рддे рд╣ैं рдЬिрд╕े рдЧ्рд░ंрде рдХ्рд╖рд░ рдХрд╣рддा рд╣ै।

▪️"рд╕ाрдо्рдпाрд╡рд╕्рдеा" рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?

рдпрд╣ рд╢рдм्рдж рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдмिंрджु рд╣ै। 

рд╕ाрдо्рдпाрд╡рд╕्рдеा рдХा рд╕ाрдоाрди्рдп рдЕрд░्рде рд╣ै — рд╕ंрддुрд▓рди рдХी рдЕрд╡рд╕्рдеा।рдЕрд░्рдеाрдд рдЬрдм рдк्рд░рдХृрддि рдХे рд╡िрднिрди्рди рддрдд्рд╡ рдЕрдкрдиे-рдЕрдкрдиे рд╕्рдеाрди рдкрд░ рд╕ंрддुрд▓िрдд рд░ूрдк рд╕े рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं, рддрдм рдПрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै।

рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдпрд╣ рднाрдЧ рд╣рдоें рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдордиुрд╖्рдп рдХेрд╡рд▓ рд╢рд░ीрд░ рдирд╣ीं рд╣ै рдФрд░ рдХेрд╡рд▓ рдорди рднी рдирд╣ीं рд╣ै। 

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рд╢рд░ीрд░, рдорди, рдмुрдж्рдзि, рдЕрд╣ंрдХाрд░ рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдЧुрдг, рдпे рд╕рднी рдоिрд▓рдХрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рдХा рд╕ंрд╕ाрд░ рдмрдиाрддे рд╣ैं। рд╕ाрдзрдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЗрдирдХा рд╡िрд░ोрдз рдХрд░рдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЗрдирдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рд╕рдордЭрдиा рд╣ै। рдЬрдм рд╕ाрдзрдХ рдЗрди्рд╣ें рд╕рд╣ी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рджेрдЦрдиा рд╕ीрдЦ рдЬाрддा рд╣ै, рддрдм рд╡рд╣ рдЖрдд्рдордмोрдз рдХी рджिрд╢ा рдоें рдЖрдЧे рдмрдв़рдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

рдПрдХ рдирдЬ़рд░ рдоें: рднोрдЬрди, рдЧुрдг рдФрд░ рдд्рд░िрджोрд╖ рдХा рд╕ंрдмंрдз (Summary Table)

рд╕ेрд╡рди рдХा рдк्рд░рдХाрд░

рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рдЧुрдг

рд╢рд░ीрд░ рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡ (рдд्рд░िрджोрд╖)

рд╕्рд╡рднाрд╡

рдмрддाрд╢ा + рдШी

рд╕рдд्рд╡ рдЧुрдг

рдХрдл

рд╢ांрдд, рд╕्рдеिрд░ рдФрд░ рдкрд╡िрдд्рд░

рдмрддाрд╢ा + рдЬрд▓

рд░рдЬोрдЧुрдг

рдкिрдд्рдд

рдЪंрдЪрд▓ рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдп

рд╕ूрдЦा рдмрддाрд╢ा

рддрдоोрдЧुрдг

рд╡ाрдд

рднाрд░ीрдкрди рдФрд░ рдЕрд╕ंрддुрд▓рди


3. рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рд╣ी рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХा 'рд╡िрд░ाрдЯ рд░ूрдк' рд╣ै

рдЕрдм рдЧुрд░ुрджेрд╡ рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕िрдж्рдзांрдд рдХो рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ (рдХ्рд╖рд░) рдПрдХ рдЧोрд▓ рдЪрдХ्рд░ (Wheel) рдХी рддрд░рд╣ рд▓рдЧाрддाрд░ рдШूрдо рд░рд╣ा рд╣ै। рд╕ृрд╖्рдЯि рдХी рд╕ाрд░ी рдЧрддिрд╡िрдзिрдпाँ рдЗрд╕ी рдоें рдШрдЯिрдд рд╣ो рд░рд╣ी рд╣ैं।

рдЕрдЦंрдбрдордг्рдбрд▓ाрдХाрд░ 'рдХ्рд╖рд░' рд░ूрдк рдлिрд░ा рдХрд░ें।
рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╡िрд╢्рд╡ рдХी рд▓ीрд▓ा рдЗрд╕ी рдоें рд╣ो рд░рд╣ी рд╕рджा।।рен।।

 рд╡े рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рдпрд╣ рдкूрд░ा рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ (рдХ्рд╖рд░) рдХेрд╡рд▓ рдкрджाрд░्рдеों рдХा рд╕рдоूрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ै। рд╣рдо рдЬिрд╕ рдкृрде्рд╡ी, рдЖрдХाрд╢, рдкрд░्рд╡рдд, рдирджी, рд╡ृрдХ्рд╖, рдкрд╢ु-рдкрдХ्рд╖ी рдФрд░ рд╕рдорд╕्рдд рд╕ृрд╖्рдЯि рдХो рджेрдЦрддे рд╣ैं, рд╡рд╣ी рд╡िрд░ाрдЯ рд░ूрдк рд╣ै। рдпрд╣ рдХोрдИ рдХрд▓्рдкрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрдиुрднрд╡ рдХा рд╡िрд╖рдп рд╣ै।

рдпрд╣ी 'рддрдд्рдкрдж' рд╣ै рджृрд╢्рдп 'рд╡िрд░ाрдЯ' рдЗрд╕ рдиाрдо рд╕े।
рд╕рдмों рдХो рджीрдЦрддा рд╣ै, рдпे 'рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖' рдЬाрдирддे рдирд╣ीं।।рео।।

рдЧुрд░ुрджेрд╡ рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╡्рдпрдХ्рддि рдк्рд░рддिрджिрди рдЗрд╕ рд╡िрд░ाрдЯ рд░ूрдк рдХो рджेрдЦрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЙрд╕े рд╕ाрдоाрди्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рд╕рдордЭрдХрд░ рдЖрдЧे рдмрдв़ рдЬाрддा рд╣ै। рджेрдЦрдиे рдФрд░ рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдоें рдпрд╣ी рдЕंрддрд░ рд╣ै। рдЖँрдЦें рддो рд╕рднी рдХी рдЦुрд▓ी рд╣ैं, рдкрд░ рд╕рд╣ी рджृрд╖्рдЯि рдмрд╣ुрдд рдХрдо рд▓ोрдЧों рдоें рд╣ोрддी рд╣ै।

рдЙрдкрдиिрд╖рджों рдоें рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рдЬिрд╕ 'рд╡िрд░ाрдЯ рд░ूрдк' рдХा рд╡рд░्рдгрди рдоिрд▓рддा рд╣ै, рд╡рд╣ рдХोрдИ рдЕрд▓рдЧ рд╕े рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рд░ूрдк рдирд╣ीं рд╣ै। рд╣рдоाрд░ी рдЖँрдЦों рдХे рд╕ाрдордиे рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдпрд╣ рдкूрд░ा рджृрд╢्рдп рдЬрдЧрдд рд╣ी рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХा рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ 'рд╡िрд░ाрдЯ рд░ूрдк' рд╣ै। рд╕рднी рдЗрд╕े рдЕрдкрдиी рдЖँрдЦों рд╕े рджेрдЦрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЕрдЬ्рдЮाрдирддा рдХे рдХाрд░рдг рдЗрд╕े рдкрд╣рдЪाрди рдирд╣ीं рдкाрддे।

▪️'рдЕрдЦंрдбрдордг्рдбрд▓ाрдХाрд░' рдХा рдЕрд░्рде

рдЕрдЦंрдб рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै, рдЬिрд╕рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХोрдИ рд╡िрднाрдЬрди рдирд╣ीं рд╣ै।

рдордг्рдбрд▓ाрдХाрд░ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै, рд╕ंрдкूрд░्рдг рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдПрдХ рдЕрдЦंрдб рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдХे рд░ूрдк рдоें рдиिрд░ंрддрд░ рдЧрддिрд╢ीрд▓ рд╣ै।

рдЕрд░्рдеाрдд рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╕ृрд╖्рдЯि рдПрдХ рд╣ी рд╡िрд░ाрдЯ рд╕рдд्рддा рдХा рдЕрдЦंрдб рд╡िрд╕्рддाрд░ рд╣ै। рдЬрд╣ाँ рднी рджृрд╖्рдЯि рдЬाрддी рд╣ै, рд╡рд╣ीं рдЙрд╕ी рдкрд░рдо рд╕рдд्рддा рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ै।

▪️'рддрдд्рдкрдж' рдХ्рдпा рд╣ै?

рдЙрдкрдиिрд╖рджों рдХे рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдп "рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि" рдоें рдк्рд░рдпुрдХ्рдд 'рддрдд्' рд╢рдм्рдж рдЗрд╕ी рд╡िрд░ाрдЯ рджृрд╢्рдп рд╕рдд्рддा рдХी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░,

  • рджृрд╢्рдп рдЬрдЧрдд = рдХ्рд╖рд░
  • рдпрд╣ी рдХ्рд╖рд░ = рд╡िрд░ाрдЯ
  • рдпрд╣ी рд╡िрд░ाрдЯ = 'рддрдд्рдкрдж' рдХा рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╕्рд╡рд░ूрдк

рдЕрд░्рдеाрдд рдЬिрд╕ рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рд╣рдо рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡рд╕्рддु рд╕рдордЭрддे рд╣ैं, рд╡рд╣ी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХा рд╕рдЧुрдг рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ै।

▪️рд▓ोрдЧ рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рджेрдЦрдХрд░ рднी рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдкрд╣рдЪाрдирддे?

рдЧुрд░ुрджेрд╡ рдХा рд╕ंрдХेрдд рд╣ै рдХि рд╕рдорд╕्рдпा рджेрдЦрдиे рдХी рдирд╣ीं, рд╕рдордЭрдиे рдХी рд╣ै। рдордиुрд╖्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рдХेрд╡рд▓ рдЙрдкрдпोрдЧ рдХी рд╡рд╕्рддु рдоाрдирддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдЙрд╕рдХे рдкीрдЫे рд╕्рдеिрдд рджिрд╡्рдп рд╕рдд्рддा рдХो рдкрд╣рдЪाрдирдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдирд╣ीं рдХрд░рддा। рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрдиुрднрд╡ рд╕ाрдордиे рд╣ोрддे рд╣ुрдП рднी рдЖрдд्рдордмोрдз рдирд╣ीं рд╣ो рдкाрддा। рдЬрдм рд╕рдж्рдЧुрд░ु рд╕рд╣ी рджृрд╖्рдЯि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं, рддрдм рд╡рд╣ी рд╕ंрд╕ाрд░ рд╕ाрдзрдХ рдХे рд▓िрдП рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЕрдиुрднрд╡ рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।


"рдХ्рд╖рд░рднाрд╡ рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо рдХा рд╕рдЧुрдг рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ै..."

рдЗрд╕рдХा рд╕рд░рд▓ рдЕрд░्рде рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рдЙрд╕ी рдХा рд╕рдЧुрдг (рдЧुрдгों рд╕рд╣िрдд рдк्рд░рдХрдЯ) рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ै।

рдк्рд░рдХृрддि рдХे рддीрди рдЧुрдг—рд╕рдд्рд╡, рд░рдЬ рдФрд░ рддрдо—рдиिрд░ंрддрд░ рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд░рд╣рддे рд╣ैं। рдЗрди्рд╣ीं рдХे рдХाрд░рдг рд╕ृрд╖्рдЯि рдоें рд╡िрд╡िрдзрддा рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै। рдЬрдм рд╕ाрдзрдХ рдЗрди рддीрдиों рдЧुрдгों рдХो рд╕рдордЭ рд▓ेрддा рд╣ै, рддрдм рд╡рд╣ рдЗрдирдХे рдЖрдзाрд░рднूрдд рдЪौрдеे рд╕рдд्рдп рдХी рдУрд░ рдмрдв़рддा рд╣ै, рдЬो рдЧुрдгों рд╕े рдкрд░े рд╣ै।

рдЗрд╕ी рд╕ृрд╖्рдЯि-рдЪрдХ्рд░ рд╕े рдЕрдиेрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеाрдПँ рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЬैрд╕े,

  • рдЪाрд░ рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рдпोрдиिрдпाँ (рдЕрдг्рдбрдЬ, рдЬрд░ाрдпुрдЬ, рд╕्рд╡ेрджрдЬ, рдЙрдж्рднिрдЬ)
  • рдЪाрд░ рд╡рд░्рдг
  • рдЪाрд░ рдпुрдЧ

рдпрд╣ाँ рдЗрдирдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ाрдоाрдЬिрдХ рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеा рдмрддाрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рд╕рдордЭाрдиा рд╣ै рдХि рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╕ृрд╖्рдЯि рдПрдХ рд╣ी рдоूрд▓ рдиिрдпрдо рдХे рдЕंрддрд░्рдЧрдд рдХाрд░्рдп рдХрд░ рд░рд╣ी рд╣ै।


рдПрдХ рдирдЬ़рд░ рдоें: рдЕрдз्рдпाрдп 5 рдХा рд╕ाрд░

рд╡िрд╖рдп рд╕рд░рд▓ рдЕрд░्рде
рд╕рдд्рд╡ рд╢ांрддि, рд╕ंрддुрд▓рди рдФрд░ рд╕्рдкрд╖्рдЯрддा
рд░рдЬ рдХ्рд░िрдпाрд╢ीрд▓рддा, рдЧрддि рдФрд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрди
рддрдо рдЬрдб़рддा, рд╕्рдеिрд░рддा рдФрд░ рдЖрд╡рд░рдг
рдд्рд░िрджोрд╖ рд╡ाрдд, рдкिрдд्рдд рдФрд░ рдХрдл
рдХ्рд╖рд░ рдкрд░िрд╡рд░्рддрдирд╢ीрд▓ рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░
рд╡िрд░ाрдЯ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХा рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╕рдЧुрдг рд╕्рд╡рд░ूрдк
рддрдд्рдкрдж рд╡рд╣ी рд╡िрд░ाрдЯ рджृрд╢्рдп рд╕рдд्рддा

рдЕрдз्рдпाрдп 5 рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╢िрдХ्рд╖ाрдПँ

  • рдд्рд░िрдЧुрдг рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдк्рд░рдХृрддि рдоें рд╡िрдж्рдпрдоाрди рд╣ैं।
  • рднोрдЬрди рдФрд░ рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдЧुрдгों рдХा рдорди рдПрд╡ं рд╢рд░ीрд░ рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़рддा рд╣ै।
  • рдЕрд╖्рдЯрдзा рдк्рд░рдХृрддि рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдХा рдиिрд░्рдоाрдг рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рдпрд╣ рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдЬрдЧрдд рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ै।
  • рдХेрд╡рд▓ рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рджेрдЦрдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं, рдЙрд╕े рд╕рд╣ी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдкрд╣рдЪाрдирдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै।
  • рд╕рдж्рдЧुрд░ु рд╕ाрдзрдХ рдХो рдЙрд╕ी рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ाрдиा рд╕िрдЦाрддे рд╣ैं।

FAQ: рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 5 рд╕े рдЬुрдб़े рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░рд╢्рди

1. рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХा рдкाँрдЪрд╡ाँ рдЕрдз्рдпाрдп рдХिрд╕ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै?

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХा рдкाँрдЪрд╡ाँ рдЕрдз्рдпाрдп "рдХ्рд╖рд░рд╡िрд░ाрдЯрджрд░्рд╢рдирдпोрдЧ" рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ (рдХ्рд╖рд░), рдд्рд░िрдЧुрдг (рд╕рдд्рд╡, рд░рдЬ, рддрдо), рдд्рд░िрджोрд╖ (рд╡ाрдд, рдкिрдд्рдд, рдХрдл) рддрдеा рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХो рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрдиुрднрд╡ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рдордЭाрдиे рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

2. рдХ्рд╖рд░рд╡िрд░ाрдЯрджрд░्рд╢рдирдпोрдЧ рдХा рдЕрд░्рде рдХ्рдпा рд╣ै?

рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ (рдХ्рд╖рд░) рдХो рд╣ी рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рд╕рдЧुрдг 'рд╡िрд░ाрдЯ рд░ूрдк' рдоाрдирдХрд░ рдЙрд╕рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдФрд░ рджрд░्рд╢рди рдХрд░рдиा।

'рдХ्рд╖рд░рд╡िрд░ाрдЯрджрд░्рд╢рдирдпोрдЧ' рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै—рдЗрд╕ рдкрд░िрд╡рд░्рддрдирд╢ीрд▓ рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ (рдХ्рд╖рд░) рдХो рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рд╕рдЧुрдг рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрд╣рдЪाрдирдиा рдФрд░ рдЙрд╕рдХा рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рдиा।

3. рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдмрддाрд╢े рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХ्рдпों рдХрд░ाрдпा рдЧрдпा рд╣ै?

рдЧुрд░ुрджेрд╡ рдПрдХ рд╕ाрдзाрд░рдг рдмрддाрд╢े рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕рдд्рд╡, рд░рдЬ рдФрд░ рддрдо рдЧुрдгों рдХा рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ाрддे рд╣ैं, рддाрдХि рд╕ाрдзрдХ рдХेрд╡рд▓ рд╕िрдж्рдзांрдд рди рдкрдв़े рдмрд▓्рдХि рд╕्рд╡рдпं рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рдХे рд╕рдд्рдп рдХो рд╕рдордЭ рд╕рдХे।

4. рд╕рдд्рд╡, рд░рдЬ рдФрд░ рддрдо рдХ्рдпा рд╣ैं?

рд╕рдд्рд╡, рд░рдЬ рдФрд░ рддрдо рдк्рд░рдХृрддि рдХे рддीрди рдоूрд▓ рдЧुрдг рд╣ैं।

  • рд╕рдд्рд╡ — рд╢ुрдж्рдзрддा, рд╕ंрддुрд▓рди рдФрд░ рд╢ांрддि।
  • рд░рдЬ — рдЧрддि, рдХрд░्рдо рдФрд░ рд╕рдХ्рд░िрдпрддा।
  • рддрдо — рдЬрдб़рддा, рдЖрд▓рд╕्рдп рдФрд░ рдЖрд╡рд░рдг।

5. рдд्рд░िрдЧुрдг рдФрд░ рдд्рд░िрджोрд╖ рдХा рдХ्рдпा рд╕ंрдмंрдз рд╣ै?

рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рднोрдЬрди рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдд्рд░िрдЧुрдг рд╕्рдеूрд▓ рд░ूрдк рдоें рд╢рд░ीрд░ рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рдбाрд▓рддे рд╣ैं рдФрд░ рд╡ाрдд, рдкिрдд्рдд рддрдеा рдХрдл рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдЧ्рд░ंрде рдХी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╣ै।

6. рдХ्рдпा рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХрд░рддा рд╣ै?

рдирд╣ीं। рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЖрдпुрд░्рд╡ेрдж рд╕िрдЦाрдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдд्рд░िрдЧुрдг рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╕ंрдмंрдз рдХो рд╕рдордЭाрдиा рд╣ै।

рднोрдЬрди рд╕े рд╡ाрдд, рдкिрдд्рдд рдФрд░ рдХрдл рдХा рдХ्рдпा рд╕ंрдмंрдз рд╣ै?

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЕрди्рди рдХे рдж्рд╡ाрд░ा рд╕рдд्рд╡, рд░рдЬ рдФрд░ рддрдо рдЧुрдг рд╕्рдеूрд▓ рд╣ोрдХрд░ рд╢рд░ीрд░ рдоें рдХрдл, рдкिрдд्рдд рдФрд░ рд╡ाрдд рдХे рд░ूрдк рдоें рдХाрд░्рдп рдХрд░рддे рд╣ैं। рднोрдЬрди рдорди рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХी рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

7. рдЕрд╖्рдЯрдзा рдк्рд░рдХृрддि рдХ्рдпा рд╣ै?

рдЗрд╕ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдкाँрдЪ рдЗрди्рдж्рд░िрдп-рд╡िрд╖рдпों рддрдеा рддीрди рдЖंрддрд░िрдХ рддрдд्рдд्рд╡ों (рдорди, рдмुрдж्рдзि рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдиुрднрд╡ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдЗрди्рд╣ें рдоिрд▓ाрдХрд░ рдЕрд╖्рдЯрдзा рдк्рд░рдХृрддि рдХी рдЪрд░्рдЪा рдХी рдЧрдИ рд╣ै।

8. рд╡िрд░ाрдЯ рд░ूрдк рдХ्рдпा рд╣ै?

рд╡िрд░ाрдЯ рд░ूрдк рд╡рд╣ рд╕рдорд╕्рдд рджृрд╢्рдп рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рд╣ै рдЬो рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХी рд╕рдЧुрдг рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдкрд░्рд╡рдд, рдирджी, рдкृрде्рд╡ी, рдЖрдХाрд╢ рдФрд░ рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рд╕ृрд╖्рдЯि рдЙрд╕ी рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рднाрдЧ рд╣ैं।

9. 'рддрдд्рдкрдж' рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?

'рддрдд्рдкрдж' рдЙрдкрдиिрд╖рджों рдХे рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдп "рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि" рдХा рдкрд╣рд▓ा рдкрдж рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдЗрд╕े рджृрд╢्рдп рд╡िрд░ाрдЯ рдЬрдЧрдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╕рдордЭाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

10. рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рджेрдЦрдХрд░ рднी рд▓ोрдЧ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो рдХ्рдпों рдирд╣ीं рдкрд╣рдЪाрдирддे?

рдХ्рдпोंрдХि рд╕ाрдоाрди्рдп рджृрд╖्рдЯि рдХेрд╡рд▓ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХा рдмाрд╣рд░ी рд░ूрдк рджेрдЦрддी рд╣ै। рд╕рдж्рдЧुрд░ु рд╕ाрдзрдХ рдХो рдРрд╕ी рджृрд╖्рдЯि рдк्рд░рджाрди рдХрд░рддे рд╣ैं рдЬिрд╕рд╕े рд╡рд╣ी рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХा рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рджिрдЦाрдИ рджेрдиे рд▓рдЧрддा рд╣ै।

11. рдХ्рдпा рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдХा рдд्рдпाрдЧ рдХрд░рдиे рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рджेрддा рд╣ै?

рдирд╣ीं। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рд╕ंрд╕ाрд░ рд╕े рднाрдЧрдиे рдХी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕ी рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рджрд░्рд╢рди рдХрд░рдиे рдХी рд╢िрдХ्рд╖ा рджेрддा рд╣ै।

12. рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕ंрджेрд╢ рдХ्рдпा рд╣ै?

рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рджृрд╢्рдп рдЬрдЧрдд рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ै рддрдеा рд╕рд╣ी рджृрд╖्рдЯि рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ोрдиे рдкрд░ рд╕ाрдзрдХ рдЗрд╕ी рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै.

13. рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдкिрдЫрд▓े рдЕрдз्рдпाрдп рд╕े рдХैрд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ै?

рдЪौрдеे рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдкंрдЪрддрдд्рд╡, рдЬ्рдЮाрдиेрди्рдж्рд░िрдпाँ рдФрд░ рдХ्рд╖рд░ рднाрд╡ рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░ाрдпा рдЧрдпा рдеा। рдкाँрдЪрд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдЙрд╕ी рдЬ्рдЮाрди рдХो рдЖрдЧे рдмрдв़ाрдХрд░ рдд्рд░िрдЧुрдг, рд╡िрд░ाрдЯ рд░ूрдк рдФрд░ рддрдд्рдкрдж рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХी рдЧрдИ рд╣ै।

14. рдХ्рдпा рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдХेрд╡рд▓ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдЪрд░्рдЪा рд╣ै?

рдирд╣ीं। рдЗрд╕рдоें рд╕ाрдзाрд░рдг рд╡рд╕्рддु (рдмрддाрд╢ा) рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрдиुрднрд╡ рдкрд░ рдмрд▓ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрд╕рдХी рд╢ैрд▓ी рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ (Practical) рд╣ै।

15. рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 5 рдХा рд╕ाрд░ рдХ्рдпा рд╣ै?

рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рд╕ाрд░ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдд्рд░िрдЧुрдгों рд╕े рдпुрдХ्рдд рдпрд╣ рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рд╡िрд░ाрдЯ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХी рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рд╣ै। рдЬрдм рд╕ाрдзрдХ рд╕рд╣ी рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЗрд╕े рдкрд╣рдЪाрди рд▓ेрддा рд╣ै, рддрдм рдЙрд╕рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╕ाрд░ рд╣ी рдЖрдд्рдордмोрдз рдХा рдоाрдз्рдпрдо рдмрди рдЬाрддा рд╣ै।


рдЕрдз्рдпाрдп 5 рдХा рд╕ाрд░

'рдХ्рд╖рд░рд╡िрд░ाрдЯрджрд░्рд╢рдирдпोрдЧ' рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХी рдЬ्рдЮाрди-рдпाрдд्рд░ा рдХा рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЪрд░рдг рд╣ै। рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рдЧुрд░ुрджेрд╡ рдмрддाрддे рд╣ैं рдХि рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░ рдд्рд░िрдЧुрдгों рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рд╕े рд╕ंрдЪाрд▓िрдд рд╣ोрддा рд╣ै, рдХिрди्рддु рдпрд╣ рд╕ंрд╕ाрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рд╕े рдЕрд▓рдЧ рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ी рджृрд╢्рдп рдЬрдЧрдд рдЙрдирдХा рд╡िрд░ाрдЯ рд╕рдЧुрдг рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ै। рдЬрдм рд╕ाрдзрдХ рдЗрди्рдж्рд░िрдпों, рдорди рдФрд░ рд╡िрд╡ेрдХ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЗрд╕ рд╕рдд्рдп рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рддा рд╣ै, рддрдм рдЙрд╕рдХी рджृрд╖्рдЯि рдмрджрд▓ рдЬाрддी рд╣ै। рд╡рд╣ рд╕ंрд╕ाрд░ рдХो рдХेрд╡рд▓ рднौрддिрдХ рд╡рд╕्рддुрдУं рдХा рд╕рдоूрд╣ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХी рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрдиा рдк्рд░ाрд░рдо्рдн рдХрд░рддा рд╣ै। рдпрд╣ी рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдоूрд▓ рд╕ंрджेрд╢ рд╣ै।

рдЕрдз्рдпाрдп 5 рдХा рдоुрдЦ्рдп рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ (Key Takeaways)

'рдХ्рд╖рд░рд╡िрд░ाрдЯрджрд░्рд╢рдирдпोрдЧ' рд╣рдоें рджो рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рдмाрддें рд╕िрдЦाрддा рд╣ै:

  1. рдЬैрд╕ा рдЕрди्рди, рд╡ैрд╕ा рдорди: рднोрдЬрди рдХा рд╕ीрдзा рдк्рд░рднाрд╡ рд╣рдоाрд░े рд╢рд░ीрд░ рдХे рджोрд╖ों (рд╡ाрдд, рдкिрдд्рдд, рдХрдл) рдФрд░ рдорди рдХे рд╡िрдЪाрд░ों рдкрд░ рдкрдб़рддा рд╣ै।
  2. рд╕ृрд╖्рдЯि рдоें рд╣ी рдкрд░рдоेрд╢्рд╡рд░: рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो рдвूँрдврдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ंрд╕ाрд░ рд╕े рджूрд░ рднाрдЧрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ै; рд╣рдоाрд░ी рдЖँрдЦों рдХे рд╕ाрдордиे рдлैрд▓ा рдпрд╣ рд╕рдорд╕्рдд рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рд╣ी рдИрд╢्рд╡рд░ рдХा рдЬीрд╡ंрдд 'рд╡िрд░ाрдЯ рд░ूрдк' рд╣ै। 

рдз्рдпाрди рджेрдиे рдпोрдЧ्рдп рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпрд╣ाँ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЧ्рд░ंрде рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рд╣ै। рд╡िрднिрди्рди рд╡ेрджाрди्рдд рдФрд░ рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рдкрд░рдо्рдкрд░ाрдУं рдоें рдЗрди рд╡िрд╖рдпों рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рднिрди्рди рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

рдпрджि рдЖрдкрдХो рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХी рдпрд╣ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдЙрдкрдпोрдЧी рд▓рдЧी рд╣ो, рддो рдЗрд╕े рдЕрдкрдиे рдЕрди्рдп рдоिрдд्рд░ों рдХे рд╕ाрде рдЬ़рд░ूрд░ рд╢ेрдпрд░ рдХрд░ें!


Read Also 

рдЧीрддा (Gita) рдХा рджिрд╡्рдп рд╕ाрд░: рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा, рд╕рдж्рдЧुрд░ु рдХृрдкा, рдЧाрдпрдд्рд░ी рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдЬीрдиे рдХी рдХрд▓ा

About the Author (рд▓ेрдЦिрдХा рдХे рдмाрд░े рдоें)

Mrs. ChandraBati Agarwal (рд╢्рд░ीрдорддी рдЪंрдж्рд░рд╡рддी рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓)

рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╡िрд╖рдп рдоें рдПрдо.рдП.। рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рд╕рдиाрддрди рдзрд░्рдо, рд╢्рд░ीрдордж्рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा, рд░ाрдоाрдпрдг рдФрд░ рдЕрди्рдп рдзрд░्рдордЧ्рд░ंрдеों рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдПрд╡ं рдордирди рдоें рдЧрд╣рд░ी рд░ुрдЪि рд░рд╣ी рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди, рдЪिंрддрди рдФрд░ рдЬीрд╡рдиाрдиुрднрд╡ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╡े рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╡िрдЪाрд░, рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рд▓ेрдЦ, рдордзुрд░ рднрдЬрди, рдЖрд░рддिрдпाँ рдФрд░ рд╕ाрдд्рд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рд╕े рдЬुрдб़ी рдЙрдкрдпोрдЧी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕рд░рд▓ рдПрд╡ं рд╕рд╣рдЬ рднाрд╖ा рдоें рд╕ाрдЭा рдХрд░рддी рд╣ैं।।

Author at Prinsli.com


рд╕ंрдкाрджрдХीрдп рдиोрдЯ

рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп рдЬी рддрдеा рд╕рдж्рдЧुрд░ु рд╢्рд░ी рдЕрдЦिрд▓ाрдирди्рдж рдЬी рдорд╣ाрд░ाрдЬ рдХी рд╢िрдХ्рд╖ाрдУं рдПрд╡ं рд▓ेрдЦрдХ рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди-рдордирди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

рд▓ेрдЦрдХ рдХी рдЯिрдк्рдкрдгी: рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХे рдоूрд▓ рдкрджों рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди, рднाрд░рддीрдп рд╡ेрджाрди्рдд рдкрд░ंрдкрд░ा рддрдеा рд▓ेрдЦрдХ рдХी рд╕्рд╡рддंрдд्рд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕рдордЭ рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै। рдЬрд╣ाँ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ो, рдоूрд▓ рдЧ्рд░ंрде рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдЕрд╡рд╢्рдп рдХрд░ें।

рдЕрд╕्рд╡ीрдХрд░рдг (Disclaimer)

рдпрд╣ рд▓ेрдЦ рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп рдк्рд░рдгीрдд 'рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ' рдХे рдкाँрдЪрд╡ें рдЕрдз्рдпाрдп 'рдХ्рд╖рд░рд╡िрд░ाрдЯрджрд░्рд╢рдирдпोрдЧ' рдХा рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рднाрд╡ाрд░्рде рдПрд╡ं рдЕрдз्рдпрдпрдиाрдд्рдордХ (Educational) рд╡िрд╡ेрдЪрди рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рджिрдП рдЧрдП рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЕрд░्рде рдоूрд▓ рдЧ्рд░ंрде рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╕рд░рд▓ рднाрд╖ा рдоें рд╕рдордЭाрдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рд╣ैं। рдЬрд╣ाँ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ो, рд╡рд╣ाँ рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡ैрджिрдХ рдПрд╡ं рд╡ेрджाрди्рддिрдХ рдЧ्рд░ंрдеों рдХा рд╕ंрджрд░्рдн рд╡िрд╖рдп рдХी рдкृрд╖्рдарднूрдоि рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।


рд╕ंрджрд░्рдн (References)

рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдоूрд▓ рдЧ्рд░ंрдеों рдПрд╡ं рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕्рд░ोрддों рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै:
  • рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп рдк्рд░рдгीрдд рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ, рдЕрдз्рдпाрдп 5: рдХ्рд╖рд░рд╡िрд░ाрдЯрджрд░्рд╢рдирдпोрдЧ (рдоूрд▓ рдкрдж्рдп рдПрд╡ं рдЧрдж्рдпाрд░्рде)
  • рд╢्рд░ीрдордж्рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा, рд╡िрд╢ेрд╖рддः рдЕрдз्рдпाрдп 7 (рдЬ्рдЮाрди-рд╡िрдЬ्рдЮाрди рдпोрдЧ), рдЕрдз्рдпाрдп 11 (рд╡िрд╢्рд╡рд░ूрдк рджрд░्рд╢рди рдпोрдЧ), рдЕрдз्рдпाрдп 14 (рдЧुрдгрдд्рд░рдп рд╡िрднाрдЧ рдпोрдЧ), рдЕрдз्рдпाрдп 15 (рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо рдпोрдЧ)
  • рдЙрдкрдиिрд╖рдж्, рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдЫाрди्рджोрдЧ्рдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж् (рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдп: рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि), рдоुрдг्рдбрдХ рдЙрдкрдиिрд╖рдж् рддрдеा рдХрда рдЙрдкрдиिрд╖рдж्
  • рдм्рд░рд╣्рдорд╕ूрдд्рд░ (рд╡ेрджाрди्рдд рджрд░्рд╢рди)
  • рд╢्рд░ीрдордж्рднाрдЧрд╡рдд рдорд╣ाрдкुрд░ाрдг, рд╡िрд░ाрдЯ рдкुрд░ुрд╖ рдПрд╡ं рд╕ृрд╖्рдЯि-рд╡िрд╡ेрдЪрди рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдк्рд░рд╕ंрдЧ
  • рд╕ांрдЦ्рдп рджрд░्рд╢рди, рдк्рд░рдХृрддि, рдд्рд░िрдЧुрдг рдПрд╡ं рд╕ृрд╖्рдЯि-рддрдд्рдд्рд╡ рдХा рд╡िрд╡ेрдЪрди
  • рд╡ेрджाрди्рдд рджрд░्рд╢рди, рдХ्рд╖рд░, рдЕрдХ्рд╖рд░ рдПрд╡ं рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╕िрдж्рдзांрдд

Tags: рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 5, Sarvang Yog Chapter 5: Kshara Virat Darshan Yog Explained in Simple HindiKshara Virat Darshan Yog: Meaning, Simple Explanation and Spiritual Insights

Comments