рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 1 рдХा рдкрд░िрдЪрдп: рд╢िрд╖्рдп рдХा рдк्рд░рд╢्рди рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд╡्рдпाрдХुрд▓рддा

рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп рдк्рд░рдгीрдд рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 1: рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рджрд░्рд╢рди рдпोрдЧ рдЕрд░्рде рдПрд╡ं рд╕рд░рд▓ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 1 рдХा рдкрд░िрдЪрдп: рд╢िрд╖्рдп рдХा рдк्рд░рд╢्рди рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд╡्рдпाрдХुрд▓рддा

рдХ्рдпा рдЖрдкрдиे рдХрднी рдЕрдиुрднрд╡ рдХिрдпा рд╣ै рдХि рдвेрд░ों рдзाрд░्рдоिрдХ рдкुрд╕्рддрдХें рдкрдв़рдиे, рдкूрдЬा-рдкाрда рдХрд░рдиे рдФрд░ рдиिрдпрдо-рдзрд░्рдо рдиिрднाрдиे рдХे рдмाрдж рднी рдорди рдоें рдПрдХ рдЕрдЬीрдм-рд╕ी рдЪंрдЪрд▓рддा рдмрдиी рд░рд╣рддी рд╣ै? рдХ्рдпा рдХेрд╡рд▓ рдкूрдЬा-рдкाрда, рд╡्рд░рдд рдФрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдкрдв़ рд▓ेрдиे рд╕े рдорди рдХो рд╕्рдеाрдпी рд╢ांрддि рдоिрд▓ рдЬाрддी рд╣ै? рдпрджि рдирд╣ीं, рддो рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕рдоाрдзाрди рдХ्рдпा рд╣ै? 

рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп рдЬी рдж्рд╡ाрд░ा рд░рдЪिрдд рдЧ्рд░ंрде 'рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ' рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЕрдз्рдпाрдп, 'рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рджрд░्рд╢рди рдпोрдЧ' рдаीрдХ рдЗрд╕ी рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рдмाрдд рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рд╕рдЪ्рдЪे рд╕ाрдзрдХ (рдоुрдоुрдХ्рд╖ु) рдХे рдорди рдоें рдЙрдардиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рдиों, рдЙрд╕рдХी рд╡्рдпाрдХुрд▓рддा, рдЖрдд्рдо-рдЬ्рдЮाрди рдкाрдиे рдХी рддीрд╡्рд░ рдЗрдЪ्рдЫा рдФрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो рдкाрдиे рдХी рддрдб़рдк рдХो рджрд░्рд╢ाрддा рд╣ै। 

рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 1 рдХा рдкрд░िрдЪрдп: рд╢िрд╖्рдп рдХा рдк्рд░рд╢्рди рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд╡्рдпाрдХुрд▓рддा

рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ु рд╢िрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рдЧुрд░ु рд╕े рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди, 'рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि' рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдп рдФрд░ рд╕्рдеाрдпी рд╢ांрддि рдХे рд░рд╣рд╕्рдп рдХे рдмाрд░े рдоें рдк्рд░рд╢्рди рдХрд░рддा рд╣ै। рдЗрд╕ рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдХो рдмрд╣ुрдд рд╣ी рд╕рд░рд▓ рд╢рдм्рджों рдоें рдкिрд░ोрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдЖрдЗрдП, рдЕрдз्рдпाрдп 1 рдХे рд╢्рд▓ोрдХों рдХा рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рднाрд╡ाрд░्рде рдФрд░ рдЗрд╕рдХा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЕрд░्рде рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рд╕рдордЭрддे рд╣ैं।

1. рдоंрдЧрд▓ाрдЪрд░рдг рдФрд░ рдЧुрд░ु рд╡ंрджрдиा: рдЬ्рдЮाрди рдХा рдкрд╣рд▓ा рдХрджрдо (рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг)

рд╢्рд░ी рдЧुрд░ू рдХे рдкрджों рдХो рд╣ै рдоेрд░ा рджрдг्рдбौрдд рдк्рд░ेрдо рд╕े ।
рдпрд╣ी рдк्рд░ेрдо рд░рд╣े рд╕्рдеाрдпी, рдХृрдкा рджृрд╖्рдЯि рд╡рд╣ी рдоिрд▓े ॥ рез॥

рдЕрд░्рде: рдЕрдз्рдпाрдп рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рднाрд╡рдкूрд░्рдг рдЧुрд░ु-рд╡ंрджрдиा рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै। рдЧ्рд░ंрдердХाрд░ рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рдоैं рдЕрдкрдиे рдЧुрд░ुрджेрд╡ рдХे рдЪрд░рдгों рдоें рдк्рд░ेрдордкूрд░्рд╡рдХ рдмाрд░ंрдмाрд░ рдк्рд░рдгाрдо (рджंрдбрд╡рдд) рдХрд░рддा рд╣ूँ। рдоेрд░ी рдпрд╣ी рдк्рд░ाрд░्рдердиा рд╣ै рдХि рдоेрд░ा рдпрд╣ рдиिрд╖्рдХाрдо рдк्рд░ेрдо рд╕рджा рдмрдиा рд░рд╣े рдФрд░ рдЙрдирдХी рдХृрдкा-рджृрд╖्рдЯि рдоुрдЭ рдкрд░ рд╕рджा рдмрдиी рд░рд╣े।

рднाрд╡: рдЕрдз्рдпाрдд्рдо рдоें рдЬ्рдЮाрди рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╕ीрдв़ी рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рд╣ै। рд╕ाрдзрдХ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рдЧुрд░ु рдХे рдк्рд░рддि рдЙрд╕рдХा рдпрд╣ рдк्рд░ेрдо рд╣рдоेрд╢ा рдмрдиा рд░рд╣े рдФрд░ рдЧुрд░ु рдХी рдХृрдкा-рджृрд╖्рдЯि рдЙрд╕ рдкрд░ рд╕рджा рдмрдиी рд░рд╣े, рдХ्рдпोंрдХि рдмिрдиा рдЧुрд░ु рдХृрдкा рдХे рдЧूрдв़ рдЕрдз्рдпाрдд्рдо рдХो рд╕рдордЭ рдкाрдиा рдиाрдоुрдордХिрди рд╣ै। рдЗрд╕ рдЧ्рд░ंрде рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдЧुрд░ु рдХी рдХृрдкा рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рдоें рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиी рдЧрдИ рд╣ै।

2. рдоुрдоुрдХ्рд╖ु (рд╢िрд╖्рдп) рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдФрд░ рдЙрд╕рдХी рд╕рдорд╕्рдпा — рдоुрдоुрдХ्рд╖ु рдХा рд╕ंрд╢рдп: рдХिрддाрдмी рдЬ्рдЮाрди рдмрдиाрдо рдорди рдХी рд╢ांрддि

рдЖрдЪाрд░ рдХрд░рдХे рдРрд╕ा рд╕рдиाрддрди рдоुрдоुрдХ्рд╖ु рдиे ।
рдХिрдпा рдк्рд░рд╢्рди, рдЧुрд░ू рдмोрд▓े рд╕िрдж्рдзाрди्рдд рд╕рдм рд╡ो рд╕ुрдиो ॥реи॥

рд╢िрд╖्рдп рдХा рдк्рд░рд╢्рди: рд╕рдиाрддрди рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рд╡ाрд▓े рдПрдХ рдоुрдоुрдХ्рд╖ु (рдЬिрд╕े рдоोрдХ्рд╖ рдпा рд╕рдд्рдп рдХो рдЬाрдирдиे рдХी рддीрд╡्рд░ рдЗрдЪ्рдЫा рд╣ो) рдиे рдЧुрд░ु рдХे рдкाрд╕ рдЬाрдХрд░ рдк्рд░рд╢्рди рдХिрдпा। рдЧुрд░ु рдиे рдЙрд╕рд╕े рдХрд╣ा рдХि "рддुрдо рдПрдХाрдЧ्рд░ рд╣ोрдХрд░ рд╕ाрд░ा рд╕िрдж्рдзांрдд рд╕ुрдиो।"
рдоैं рдиे рд╢्рд░ुрддि рд╕्рдоृрддि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдкुрд░ाрдгाрджिрдХ рд╣ै рдкрдв़े ।
рдпрдеा рд╡िрдзाрди рдХрд░्рдоों рдЙрдирдХे рдХрд░рдХे рд▓рдЦा ॥ рей॥
рд╢िрд╖्рдп рдХी рд╢ंрдХा рдФрд░ рд╢िрд╖्рдп рдХी рдоेрд╣рдирдд: рд╢िрд╖्рдп рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдиे рдХेрд╡рд▓ рдмाрддें рдирд╣ीं рдХी рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рдЙрд╕рдиे рд╡ेрдж (рд╢्рд░ुрддि), рд╕्рдоृрддि, рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдФрд░ рдкुрд░ाрдг рд╕рдм рдкрдв़े рд╣ैं। рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рдмрддाрдП рдЧрдП рдкूрдЬा-рдкाрда, рд╡्рд░рдд, рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдФрд░ рдХрд░्рдордХांрдбों рдХो рд╡िрдзि-рд╡िрдзाрди (рдпрдеा рд╡िрдзाрди) рд╕े рдХрд░рдХे рднी рджेрдЦ рд▓िрдпा рд╣ै।

3. рдорди рдХी рдЕрд╕ंрддुрд╖्рдЯि рдФрд░ рдЪंрдЪрд▓рддा

рддो рднी рднी рдЪंрдЪрд▓рддा рдоेрд░े рдорди рдХी рдоिрдЯрддी рдирд╣ीं ।
рд╕рдоाрдзाрди рдирд╣ीं рд╕्рдеाрдпी рд╡рд╣ рдХैрд╕े рдоुрдЭрдХो рдоिрд▓े ॥ рек॥

рдЕрд░्рде: рдпрд╣ाँ рд╢िрд╖्рдп рдЕрдкрдиी рд╕рдмрд╕े рдмрдб़ी рд╕рдорд╕्рдпा рд╕ाрдордиे рд░рдЦрддा рд╣ै। рд╡рд╣ рдХрд╣рддा рд╣ै рдХि рдЗрддрдиे рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдкрдв़рдиे рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдХрд░्рдо рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рднी рдЙрд╕рдХे рдорди рдХी рдЪंрдЪрд▓рддा рджूрд░ рдирд╣ीं рд╣ुрдИ। рдоुрдЭे рд╕्рдеाрдпी рдоाрдирд╕िрдХ рд╢ांрддि рдФрд░ рд╕рдоाрдзाрди рдирд╣ीं рдоिрд▓ рдкा рд░рд╣ा рд╣ै, рд╡рд╣ рдХैрд╕े рдоिрд▓े?"

рднाрд╡: рдмाрд╣рд░ी рдкूрдЬा-рдкाрда рдФрд░ рдХिрддाрдмी рдЬ्рдЮाрди рд╕े рдорди рдХो рдХुрдЫ рд╕рдордп рдХे рд▓िрдП рд╢ांрддि рддो рдоिрд▓рддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡рд╣ рд╕्рдеाрдпी рд╕рдоाрдзाрди (Permanent Peace) рдирд╣ीं рджेрддी, рд▓ेрдХिрди рдЬрдм рддрдХ рдЖрдд्рдоा рдХा рд╕рдЪ्рдЪा рдмोрдз рди рд╣ो, рдорди рдХा рднрдЯрдХрдиा рдмंрдж рдирд╣ीं рд╣ोрддा। рд╢िрд╖्рдп рдкूрдЫрддा рд╣ै рдХि рдоुрдЭे рд╡рд╣ рд╕्рдеाрдИ рд╕рдоाрдзाрди (рд╢ाрд╢्рд╡рдд рд╢ांрддि) рдХैрд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рд╣ो?

4. рд╡ेрджांрдд рдХे рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдп рдкрд░ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдк्рд░рд╢्рди

рдХрд╣ें рддрдд् рд╢्рд░ुрддि рд╡ो рдХ्рдпा рд╣ै, рдХ्рдпा рд╣ै рдд्рд╡ं рд░рд╣рддा рдХрд╣ाँ ।
рдЕрд╕ि рдХрд╣ा рдЬिрд╕े рд╡рд╣ рдХ्рдпा ? рдз्рдпाрди рдоें рдмैрдаा рдирд╣ीं ॥ рел॥
рджेрдЦрдиा рдЙрд╕рдХो рдХैрд╕े ? рдЬो рджेрдЦे рд╡рд╣ рдХौрди рд╣ै ।
рдЬाрдирдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ूँ рдпे, рдпрдеाрд░्рде, рдоुрдЭрдХो рдХрд╣ें ॥ рем॥

рдпрд╣ рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ рд╣ै। рд╢िрд╖्рдп рдЖрдЧे рдХрд╣рддा рд╣ै "рдпрд╣ рд╕рдм рдмाрддें рдоैंрдиे рд╕ुрди рдФрд░ рдкрдв़ рддो рд▓ी рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдоेрд░े рдз्рдпाрди (рдЕрдиुрднрд╡) рдоें рдирд╣ीं рдЙрддрд░ рд░рд╣ीं। рдЙрд╕ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो рдХैрд╕े рджेрдЦा рдЬाрдП? рдФрд░ рдЬो рдоेрд░े рднीрддрд░ рдмैрдардХрд░ рд╕рдм рджेрдЦ рд░рд╣ा рд╣ै (рд╕ाрдХ्рд╖ी рдЖрдд्рдоा), рд╡рд╣ рдХौрди рд╣ै? рдоुрдЭे рдЗрд╕рдХा рдпрдеाрд░्рде рдФрд░ рд╕рдд्рдп рдЬ्рдЮाрди рджीрдЬिрдП। 

рдЙрдкрдиिрд╖рджों рдоें рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдп рд╣ै; "рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि" (рддрдд् + рдд्рд╡рдо् + рдЕрд╕ि)। рд╢िрд╖्рдп рдЗрд╕ी рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдп рдкрд░ рдЧुрд░ु рд╕े рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрддा рд╣ै, рдХि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рдЬो 'рддрдд्' (рд╡рд╣ рдИрд╢्рд╡рд░), 'рдд्рд╡рдо्' (рддुрдо/рдЬीрд╡) рдФрд░ 'рдЕрд╕ि' (рд╣ो - рдпाрдиी 'рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि') рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै, рд╡े рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХ्рдпा рд╣ैं? 'рдд्рд╡рдо्' рдХрд╣ाँ рд░рд╣рддा рд╣ै? рдпрд╣ рд╕рдм рдоेрд░ी рд╕рдордЭ (рдз्рдпाрди) рдоें рдирд╣ीं рдмैрда рд░рд╣ा рд╣ै। рдЙрд╕ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो рдХैрд╕े рджेрдЦें? рдФрд░ рдЬो рджेрдЦрдиे рд╡ाрд▓ा (рдЖрдд्рдоा) рд╣ै, рд╡рд╣ рдХौрди рд╣ै? рдоैं рдпрд╣ рд╕рдд्рдп рдЬाрдирдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ूँ, рдХृрдкрдпा рдоुрдЭे рд╕рдордЭाрдПं;

  • 'рддрдд्' (рд╡рд╣): рд╡ेрдж рдЬिрд╕ 'рддрдд्' (рдкрд░рдоाрдд्рдоा/рдИрд╢्рд╡рд░) рдХी рдмाрдд рдХрд░рддे рд╣ैं, рд╡рд╣ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдХ्рдпा рд╣ै?
  • 'рдд्рд╡рдо्' (рддुрдо/рдЬीрд╡): 'рдд्рд╡рдо्' (рдЬीрд╡ाрдд्рдоा) рдХ्рдпा рд╣ै рдФрд░ рдпрд╣ рдХрд╣ाँ рдиिрд╡ाрд╕ рдХрд░рддा рд╣ै?
  • 'рдЕрд╕ि' (рд╣ो/рдПрдХрддा): рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рдЬो рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि 'рддुрдо рд╡рд╣ी рд╣ो' (рддрдд् рдФрд░ рдд्рд╡рдо् рдПрдХ рд╣ी рд╣ैं), рдпрд╣ 'рдЕрд╕ि' рд╢рдм्рдж рдХा рдХ्рдпा рдорддрд▓рдм рд╣ै?
  • рдЕрдиुрднрд╡ рдХी рдХрдоी: рд╢िрд╖्рдп рд╕ाрдл рдХрд╣рддा рд╣ै—"рдпрд╣ рд╕рдм рдмाрддें рдкрдв़рдХрд░ рд╕ुрди рддो рд▓ी рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдоेрд░े рдз्рдпाрди/рдЕрдиुрднрд╡ рдоें рдирд╣ीं рдмैрда рд░рд╣ी рд╣ैं। рдЙрд╕ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो рдХैрд╕े рджेрдЦा рдЬाрдП? рдФрд░ рдЬो рдоेрд░े рднीрддрд░ рдмैрдардХрд░ рд╕рдм рджेрдЦ рд░рд╣ा рд╣ै (рджेрдЦрдиे рд╡ाрд▓ा/рд╕ाрдХ्рд╖ी), рд╡рд╣ рдХौрди рд╣ै?"
॥рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рджрд░्рд╢рди рдпोрдЧ рдиाрдордХ рдЕрдз्рдпाрдп рдкрд╣рд▓ा рд╕рдо्рдкूрд░्рдг॥

рдЕрдз्рдпाрдп 1 рдХा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрджेрд╢

рдЕрдз्рдпाрдп рез рдХा рд╕ाрд░: 

рдоोрдХ्рд╖ рдкाрдиे рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рд░рдЦрдиे рд╡ाрд▓े рд╢िрд╖्рдп рдХा рдЧुрд░ु рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рдЕрдкрдиे рд╕ंрд╢рдп рдк्рд░рдХрдЯ рдХрд░рдиा।

рдЕрдз्рдпाрдп рез рдХा рдоूрд▓ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ (Takeaway)

  • рдЕрдз्рдпाрдп рдХा рдиाрдо: 'рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рджрд░्рд╢рди рдпोрдЧ', рдпाрдиी рдоोрдХ्рд╖ рдкाрдиे рдХी рдЗрдЪ्рдЫा рдХा рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрдиा। 
  • рдЖрдд्рдо-рдЬ्рдЮाрди рдХी рдкрд╣рд▓ी рд╕ीрдв़ी: рдЬрдм рддрдХ рдорди рдоें рдРрд╕े рд╕рдЪ्рдЪे рдк्рд░рд╢्рди рдирд╣ीं рдЙрдарддे, рддрдм рддрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдпाрдд्рд░ा рд╢ुрд░ू рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
  • рдоुрдЦ्рдп рд╕ंрджेрд╢: рдХिрддाрдмी рдЬ्рдЮाрди (рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдкрдв़рдиा) рдФрд░ рдмाрд╣рд░ी рдХрд░्рдордХांрдб рддрдм рддрдХ рдкूрд░े рдирд╣ीं рд╣ैं, рдЬрдм рддрдХ рдорди рд╢ांрдд рди рд╣ो рдФрд░ рдЖрдд्рдо-рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░ (рдЕрдиुрднрд╡) рди рд╣ो рдЬाрдП। 
  • рдЕрдиुрднрд╡ рд╣ी рд╕рдд्рдп рд╣ै: рдХिрддाрдмी рдЬ्рдЮाрди (Theory) рдФрд░ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдЕрдиुрднрд╡ (Practical Knowledge) рдоें рдЕंрддрд░ рд╣ोрддा рд╣ै।
  • рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдХी рд╕ाрд░्рдердХрддा: рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рдПрдХ рд╕рдЪ्рдЪे рд╕ाрдзрдХ рдХो рдХेрд╡рд▓ рд░ूрдв़िрд╡ाрджिрддा рдоें рдирд╣ीं рдЙрд▓рдЭрдиा рдЪाрд╣िрдП, рдмрд▓्рдХि рд╕рдд्рдп рдХो рдЬाрдирдиे рдХे рд▓िрдП рдЧुрд░ु рдХी рд╢рд░рдг рдоें рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдкрд╣рд▓ा рдЕрдз्рдпाрдп рд╢िрд╖्рдп рдХी рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा рдФрд░ рдкाрдд्рд░рддा рдХो рд╕िрдж्рдз рдХрд░рддा рд╣ै। рдЬрдм рддрдХ рдорди рдоें рдРрд╕े рд╕рдЪ्рдЪे рдФрд░ рдЧрд╣рд░े рдк्рд░рд╢्рди рдирд╣ीं рдЙрдарддे, рддрдм рддрдХ рдЧुрд░ु рдХा рдЬ्рдЮाрди рдХाрдо рдирд╣ीं рдЖрддा।

FAQs: рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЕрдз्рдпाрдп 1 (рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рджрд░्рд╢рди рдпोрдЧ) рд╕े рдЬुрдб़े рдХुрдЫ рд╕ाрдоाрди्рдп рдк्рд░рд╢्рди 

Q1. рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХिрд╕рдиे рд▓िрдЦा?

рдЙрдд्рддрд░: рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХे рд░рдЪрдпिрддा рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп рд╣ैं। рдпрд╣ рдЧ्рд░ंрде рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ाрдзрдиा, рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдоोрдХ्рд╖ рдХे рдоाрд░्рдЧ рдХा рд╕рд░рд▓ рдПрд╡ं рджाрд░्рд╢рдиिрдХ рд╡िрд╡ेрдЪрди рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

Q2. рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп рдХौрди рдеे?

рдЙрдд्рддрд░: рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп рдПрдХ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрдд рдПрд╡ं рдЧुрд░ु рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं, рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдЬैрд╕े рдЧ्рд░ंрде рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди, рдЧुрд░ु-рддрдд्рдд्рд╡ рдФрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХी рдЕрдиुрднूрддि рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╢िрдХ्рд╖ाрдУं рдХा рдЙрдкрджेрд╢ рджिрдпा। рдЙрдирдХे рдЙрдкрджेрд╢ рд╕ाрдзрдХ рдХो рдЖрдд्рдордмोрдз рдФрд░ рдоोрдХ्рд╖ рдХे рдоाрд░्рдЧ рдХी рдУрд░ рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं।

Q3. рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рдХ्рдпा рд╣ोрддी рд╣ै?

рдЙрдд्рддрд░: рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै – рдоोрдХ्рд╖ рдпा рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рдХी рдк्рд░ाрдк्рддि рдХी рддीрд╡्рд░ рдЗрдЪ्рдЫा। рдЬрдм рдХिрд╕ी рд╕ाрдзрдХ рдХे рдорди рдоें рд╕ंрд╕ाрд░ рдХे рдЕрд╕्рдеाрдпी рд╕ुрдЦों рд╕े рдКрдкрд░ рдЙрдардХрд░ рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो рдЬाрдирдиे рдХी рд╕рдЪ्рдЪी рдк्рдпाрд╕ рдЬाрдЧрддी рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

Q4. рдоुрдоुрдХ्рд╖ु рдХिрд╕े рдХрд╣рддे рд╣ैं?

рдЙрдд्рддрд░: рдоुрдоुрдХ्рд╖ु рд╡рд╣ рд╕ाрдзрдХ рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдорди рдоें рдоोрдХ्рд╖ рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЬрди्рдо-рдорд░рдг рдХे рдмंрдзрди рд╕े рдоुрдХ्рдд рд╣ोрдиे рдХी рдк्рд░рдмрд▓ рдЗрдЪ्рдЫा рд╣ो। рдРрд╕ा рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕рдд्рдп, рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдЕрдиुрднूрддि рдХी рдЦोрдЬ рдоें рдЧुрд░ु рдХी рд╢рд░рдг рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рддा рд╣ै।

Q5. 'рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि' рдХिрд╕ рдЙрдкрдиिрд╖рдж рдоें рд╣ै?

рдЙрдд्рддрд░: 'рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि' рдЙрдкрдиिрд╖рджों рдХे рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдпों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै। рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдп рд░ूрдк рд╕े рдЫांрджोрдЧ्рдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж (рд╖рд╖्рда рдЕрдз्рдпाрдп) рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рд╣ै, рдЬрд╣ाँ рдЛрд╖ि рдЙрдж्рджाрд▓рдХ рдЕрдкрдиे рдкुрдд्рд░ рд╢्рд╡ेрддрдХेрддु рдХो рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рдХे рд╕ंрдмंрдз рдХा рдЙрдкрджेрд╢ рджेрддे рд╣ैं।

Q6. 'рддрдд्' рдХा рдЕрд░्рде рдХ्рдпा рд╣ै?

рдЙрдд्рддрд░: 'рддрдд्' рдХा рд╢ाрдм्рджिрдХ рдЕрд░्рде рд╣ै 'рд╡рд╣'। рд╡ेрджांрдд рдоें рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп, рдм्рд░рд╣्рдо рдпा рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХे рд▓िрдП рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

Q7. 'рдд्рд╡рдо्' рдХा рдЕрд░्рде рдХ्рдпा рд╣ै?

рдЙрдд्рддрд░: 'рдд्рд╡рдо्' рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै 'рддुрдо'। рд╡ेрджांрдд рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдпрд╣ рд╕ाрдзрдХ рдХे рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЖрдд्рдорд╕्рд╡рд░ूрдк рдпा рдЬीрд╡ाрдд्рдоा рдХी рдУрд░ рд╕ंрдХेрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

Q8. 'рдЕрд╕ि' рдХा рдЕрд░्рде рдХ्рдпा рд╣ै?

рдЙрдд्рддрд░: 'рдЕрд╕ि' рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै 'рд╣ो' рдпा 'рд╣ोрддे рд╣ो'। рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ 'рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि' рдХा рднाрд╡ाрд░्рде рд╣ै рдХि рдЬीрд╡ рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдм्рд░рд╣्рдо рд╕े рдЕрднिрди्рди рд╣ै। рдЕрди्рдп рд╡ेрджांрдд рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдЗрд╕рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рднिрди्рди рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

Q9. рдХ्рдпा рдХेрд╡рд▓ рдХрд░्рдордХांрдб рд╕े рдоोрдХ्рд╖ рдоिрд▓рддा рд╣ै?

рдЙрдд्рддрд░: рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХे рдк्рд░рдердо рдЕрдз्рдпाрдп рдоें рд╢िрд╖्рдп рдмрддाрддा рд╣ै рдХि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдФрд░ рд╡िрдзिрдкूрд░्рд╡рдХ рдХрд░्рдо рдХрд░рдиे рдХे рдмाрдж рднी рдЙрд╕рдХे рдорди рдХी рдЪंрдЪрд▓рддा рд╕рдоाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ुрдИ। рдЗрд╕ рдк्рд░рд╕ंрдЧ рдХा рдоुрдЦ्рдп рд╕ंрджेрд╢ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдХेрд╡рд▓ рдмाрд╣рд░ी рдХрд░्рдо рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ैं; рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди, рд╕ाрдзрдиा рдФрд░ рдЧुрд░ु рдХे рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рд╕े рдк्рд░ाрдк्рдд рдЖंрддрд░िрдХ рдЕрдиुрднूрддि рднी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдоाрдиी рдЧрдИ рд╣ै।

Q10. рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЕрдз्рдпाрдп рдХिрд╕ рд╡िрд╖рдп рдкрд░ рд╣ै?

рдЙрдд्рддрд░: рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХा рдкрд╣рд▓ा рдЕрдз्рдпाрдп 'рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рджрд░्рд╢рди рдпोрдЧ' рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рдПрдХ рдоुрдоुрдХ्рд╖ु рд╢िрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рдЧुрд░ु рд╕े рдорди рдХी рдЕрд╢ांрддि, рдЖрдд्рдордЬ्рдЮाрди, 'рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि' рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдп рддрдеा рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХी рдЕрдиुрднूрддि рд╕े рдЬुрдб़े рдЧрд╣рд░े рдк्рд░рд╢्рди рдкूрдЫрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЕрдз्рдпाрдп рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ा, рдЧुрд░ु-рд╢िрд╖्рдп рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рдоोрдХ्рд╖ рдХी рдЦोрдЬ рдХा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЖрдзाрд░ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

Q11. 'рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рджрд░्рд╢рди рдпोрдЧ' рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?

рдЙрдд्рддрд░: рдЗрд╕рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै—рдоोрдХ्рд╖ рдпा рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рдХो рдЬाрдирдиे рдХी рддीрд╡्рд░ рдЗрдЪ्рдЫा рдХा рдорди рдоें рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрдиा рдФрд░ рдЧुрд░ु рдХे рд╕ाрдордиे рдЕрдкрдиे рд╕ंрд╢рдп рд░рдЦрдиा।

Q12. 'рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि' рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?

рдЙрдд्рддрд░: 'рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि' рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХे рддीрди рд╢рдм्рджों рд╕े рдмрдиा рд╣ै—'рддрдд्' (рд╡рд╣ рдИрд╢्рд╡рд░), 'рдд्рд╡рдо्' (рддुрдо/рдЬीрд╡), рдФрд░ 'рдЕрд╕ि' (рд╣ो)। рдЗрд╕рдХा рднाрд╡ाрд░्рде рд╣ै рдХि рдЬीрд╡ рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдПрдХ рд╣ी рд╣ैं। рдЕрдж्рд╡ैрдд рд╡ेрджांрдд рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ "рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि" рдХा рднाрд╡ाрд░्рде рд╣ै рдХि рдЬीрд╡ рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рдм्рд░рд╣्рдо рд╕े рдЕрднिрди्рди рд╣ै।

Read Also 

рдЧीрддा (Gita) рдХा рджिрд╡्рдп рд╕ाрд░: рдИрд╢्рд╡рд░ рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा, рд╕рдж्рдЧुрд░ु рдХृрдкा, рдЧाрдпрдд्рд░ी рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдЬीрдиे рдХी рдХрд▓ा

About the Author (рд▓ेрдЦिрдХा рдХे рдмाрд░े рдоें)

Mrs. ChandraBati Agarwal (рд╢्рд░ीрдорддी рдЪंрдж्рд░рд╡рддी рдЕрдЧ्рд░рд╡ाрд▓)

рд╕ंрд╕्рдХृрдд рд╡िрд╖рдп рдоें рдПрдо.рдП.। рдмрдЪрдкрди рд╕े рд╣ी рдЙрди्рд╣ें рднाрд░рддीрдп рд╕ंрд╕्рдХृрддि, рд╕рдиाрддрди рдзрд░्рдо, рд╢्рд░ीрдордж्рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा, рд░ाрдоाрдпрдг рдФрд░ рдЕрди्рдп рдзрд░्рдордЧ्рд░ंрдеों рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдПрд╡ं рдордирди рдоें рдЧрд╣рд░ी рд░ुрдЪि рд░рд╣ी рд╣ै। рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди, рдЪिंрддрди рдФрд░ рдЬीрд╡рдиाрдиुрднрд╡ рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рд╡े рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╡िрдЪाрд░, рдк्рд░ेрд░рдгाрджाрдпрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рд▓ेрдЦ, рдордзुрд░ рднрдЬрди, рдЖрд░рддिрдпाँ рдФрд░ рд╕ाрдд्рд╡िрдХ рдЬीрд╡рди рд╕े рдЬुрдб़ी рдЙрдкрдпोрдЧी рдЬाрдирдХाрд░ी рд╕рд░рд▓ рдПрд╡ं рд╕рд╣рдЬ рднाрд╖ा рдоें рд╕ाрдЭा рдХрд░рддी рд╣ैं।।

Author at Prinsli.com


рд╕ंрдкाрджрдХीрдп рдиोрдЯ

рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рднрдЧрд╡ाрди рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп рдЬी рддрдеा рд╕рдж्рдЧुрд░ु рд╢्рд░ी рдЕрдЦिрд▓ाрдирди्рдж рдЬी рдорд╣ाрд░ाрдЬ рдХी рд╢िрдХ्рд╖ाрдУं рдПрд╡ं рд▓ेрдЦрдХ рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди-рдордирди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд╣ै।

References

рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рд╕рд░рд▓ рд╣िंрджी рднाрд╡ाрд░्рде рдПрд╡ं рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдоूрд▓ рдЧ्рд░ंрде рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдкрд░ рдЖрдзाрд░िрдд рд▓ेрдЦрдХ рдХी рд╕рдордЭ рд╣ै।  рдЬрд╣ाँ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै, рд╡рд╣ाँ рдЙрдкрдиिрд╖рджों рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╡ेрджांрдд рд╕िрдж्рдзांрддों рдХा рд╕ंрджрд░्рдн рд▓िрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рд╡िрднिрди्рди рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдХुрдЫ рдЕрд╡рдзाрд░рдгाрдУं рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рднिрди्рди рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।

  • рд╢्рд░ी рдоाрдпाрдирди्рдж рдЪैрддрди्рдп. рд╕рд░्рд╡ांрдЧ рдпोрдЧ (рдЕрдз्рдпाрдп 1: рдоोрдХ्рд╖ेрдЪ्рдЫा рджрд░्рд╢рди рдпोрдЧ). рдоूрд▓ рдЧ्рд░ंрде.
  • рдЫांрджोрдЧ्рдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж्, рдЕрдз्рдпाрдп 6 (рдорд╣ाрд╡ाрдХ्рдп "рддрдд्рдд्рд╡рдорд╕ि" рдХा рд╕ंрджрд░्рдн).
  • рдмृрд╣рджाрд░рдг्рдпрдХ рдЙрдкрдиिрд╖рдж् (рдЖрдд्рдоा рдФрд░ рдм्рд░рд╣्рдо рд╡िрд╖рдпрдХ рд╢िрдХ्рд╖ाрдПँ).
  • рднрдЧрд╡рдж्рдЧीрддा, рдЕрдз्рдпाрдп 2, 4 рдПрд╡ं 18 (рдЖрдд्рдоा, рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рдоोрдХ्рд╖ рд╕ंрдмंрдзी рд╢िрдХ्рд╖ाрдПँ).
  • рд╢ंрдХрд░ाрдЪाрд░्рдп, рдЫांрджोрдЧ्рдп рдЙрдкрдиिрд╖рдж् рднाрд╖्рдп

рд╕рд░рд▓ рд╢рдм्рджों рдоें рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖:

​рдЗрд╕ рдЕрдз्рдпाрдп рдХे рднाрд╡ рдХो рд╕рд░рд▓рддा рд╕े рд╕рдордЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕े рдмрддाрд╢े рдХे рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╕े рд╕рдордЭा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рдЬैрд╕े рдПрдХ рдмрддाрд╢े рдоें:

  1. рд░ूрдк/рдЖрдХाрд░ = рдХ्рд╖рд░ (рджृрд╢्рдп рд╕ंрд╕ाрд░)

  2. рдоिрдаाрд╕ = рдЕрдХ्рд╖рд░ (рдиिрд░ाрдХाрд░ рдм्рд░рд╣्рдо)

  3. рд╢рдХ्рдХрд░ = рдкुрд░ुрд╖ोрдд्рддрдо (рдоूрд▓ рдкрд░рдоाрдд्рдоा)

​рдаीрдХ рдЙрд╕ी рддрд░рд╣, рдЗрд╕ рдкूрд░े рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдоें рдФрд░ рд╣рдоाрд░े рд╕्рд╡рдпं рдХे рднीрддрд░ рднी рдпрд╣ी рдкрд░рдо рд╕рдд्рдп рдЫिрдкा рд╣ुрдЖ рд╣ै। рдЧुрд░ु рд╢िрд╖्рдп рдХो рдпрд╣ी рд╕рдордЭा рд░рд╣े рд╣ैं рдХि рдмाрд╣рд░ी рдХрд░्рдордХांрдбों рд╕े рдкрд░े рдЬाрдХрд░ рдЕрдиुрднрд╡ рд╕े рдкрд░рдоाрдд्рдоा рдХो рдкрд╣рдЪाрдиो।

рдпрджि рдЖрдкрдХो рдпрд╣ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдЙрдкрдпोрдЧी рд▓рдЧी рд╣ो, рддो рдЗрд╕े рдЕрди्рдп рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЬिрдЬ्рдЮाрд╕ुрдУं рдХे рд╕ाрде рдЬ़рд░ूрд░ рд╢ेрдпрд░ рдХрд░ें!

Comments