рд╢्рд░ी рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ (рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдкुрд░ाрдг): рд╕ंрдкूрд░्рдг рдкрд░िрдЪрдп, рдорд╣рдд्рд╡, рдкाрда, рд╣िंрджी рдЕрд░्рде, рд▓ाрдн рдПрд╡ं рд╕ंрджрд░्рдн

рд╢्рд░ी рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ (рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдкुрд░ाрдг): рд╕ंрдкूрд░्рдг рдкрд░िрдЪрдп, рдорд╣рдд्рд╡, рдкाрда рд╡िрдзि, рд▓ाрдн, рдиिрдпрдо рдФрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдЬाрдирдХाрд░ी

рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдоें рд╣рдо рдЬाрдиेंрдЧे — рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХा рдкрд░िрдЪрдп, рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рд╕्рдеाрди, рдЛрд╖ि, рдЫрди्рдж, рджेрд╡рддा рдФрд░ рд╡िрдиिрдпोрдЧ, рдкाрда рд╡िрдзि, рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдорд╣рдд्рд╡, рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди, рдк्рд░рдоाрдгिрдХ рд╕ंрджрд░्рдн (References)

рд╢्рд░ी рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ: рд╕ंрдкूрд░्рдг рдкрд░िрдЪрдп

▪️рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХ्рдпा рд╣ै?

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ (рджेрд╡ीрдХрд╡рдЪрдо्) рдХे Markandeya Purana рдХे рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рдЬिрд╕े рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी рдпा рдЪрдг्рдбी рдкाрда рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै) рдХा рдк्рд░рдердо рдЕंрдЧ рд╣ै। рдпрд╣ рдоाँ рдЖрджिрд╢рдХ्рддि рдХी рдЙрдкाрд╕рдиा рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕्рддोрдд्рд░ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рджेрд╡ी рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рдХे рд╕ाрдзрдХ рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░, рдорди рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЙрдирдХी рдХृрдкा рдХा рдЖрд╡ाрд╣рди рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЗрд╕рдоें рд╕ाрдзрдХ рдоाँ рднрдЧрд╡рддी рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЙрдирдХी рдХृрдкा рдФрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рддा рд╣ै।

рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХे рдкाрда рд╕े рдкрд╣рд▓े рддीрди рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рддोрдд्рд░ों рдХा рдкाрда рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै:

  1. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ
  2. рдЕрд░्рдЧрд▓ा рд╕्рддोрдд्рд░
  3. рдХीрд▓рдХ рд╕्рддोрдд्рд░

рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी) рдХे 13 рдЕрдз्рдпाрдпों рдХा рдкाрда рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕्рддुрддि рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рджेрд╡ी рдЙрдкाрд╕рдиा рдХी рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдХ्рд░рдордмрдж्рдз рд╕ाрдзрдиा рдХा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рднाрдЧ рд╣ै।

рд╢्рд░ी рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ (рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдкुрд░ाрдг): рд╕ंрдкूрд░्рдг рдкрд░िрдЪрдп, рдорд╣рдд्рд╡, рдкाрда рд╡िрдзि, рд▓ाрдн, рдиिрдпрдо рдФрд░ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдЬाрдирдХाрд░ी

▪️рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХो "рдХрд╡рдЪ" рдХ्рдпों рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?

рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें "рдХрд╡рдЪ" рдХा рд╕ाрдоाрди्рдп рдЕрд░्рде рд╣ै рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдЖрд╡рд░рдг (Armour)

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рд╕ाрдзрдХ рдоाँ рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рддा рд╣ै рдХि рд╡े рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЕंрдЧों рддрдеा рдЬीрд╡рди рдХे рд╡िрд╡िрдз рдкрдХ्рд╖ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░ें।

рдпрд╣ाँ "рд░рдХ्рд╖ा" рдХा рдЕрд░्рде рдХेрд╡рд▓ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдирд╣ीं рд╣ै। рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдУं рдоें рдЗрд╕рдХा рдЖрд╢рдп рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ, рдиैрддिрдХ рдФрд░ рдЖрдзिрджैрд╡िрдХ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рд╕े рднी рд▓िрдпा рдЬाрддा рд╣ै।


▪️рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдоूрд▓ рд╕्рд░ोрдд

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдоूрд▓ рд╕्рд░ोрдд рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдкुрд░ाрдг рд╣ै। рдпрд╣ рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी) рдХा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЕंрдЧ рд╣ै।

рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп, рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдкुрд░ाрдг рдХा рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рднाрдЧ рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рджेрд╡ी рдХी рдорд╣िрдоा, рдорд╣िрд╖ाрд╕ुрд░ рдЖрджि рдЕрд╕ुрд░ों рдХे рд╡рдз рддрдеा рд╢рдХ्рддि-рддрдд्рдд्рд╡ рдХा рд╡िрд╕्рддृрдд рд╡рд░्рдгрди рдоिрд▓рддा рд╣ै।

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдЙрд╕ी рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╕्рддोрдд्рд░ рд╣ै।


▪️рдХ्рдпा "рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ" рдФрд░ "рджुрд░्рдЧा рдХрд╡рдЪ" рдЕрд▓рдЧ рд╣ैं?

рдпрд╣ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдкрд░ рд╕рдмрд╕े рдЕрдзिрдХ рдн्рд░рдоिрдд рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рдиों рдоें рд╕े рдПрдХ рд╣ै। рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рджृрд╖्рдЯि рд╕े рдЬिрд╕ рд╕्рддोрдд्рд░ рдХो "рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ" рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдЙрд╕ी рдХो рд╕ाрдоाрди्рдп рдмोрд▓рдЪाрд▓, рдзाрд░्рдоिрдХ рдкुрд╕्рддрдХों рдФрд░ рдЕрдиेрдХ рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯों рдоें "рджुрд░्рдЧा рдХрд╡рдЪ" рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдФрд░ рджुрд░्рдЧा рдХрд╡рдЪ рдПрдХ рд╣ी рд╣ैं।

рдЬिрд╕ рд╕्рддोрдд्рд░ рдХो рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै, рдЙрд╕े рд▓ोрдХ-рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рдЕрдиेрдХ рдзाрд░्рдоिрдХ рдкुрд╕्рддрдХों рдоें рджुрд░्рдЧा рдХрд╡рдЪ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рджोрдиों рдиाрдо рдк्рд░ाрдпः рдЗрд╕ी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕्рддोрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं। рдЕрд░्рдеाрдд्

  • рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ — рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдиाрдо।
  • рджुрд░्рдЧा рдХрд╡рдЪ — рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдиाрдо।

рджोрдиों рдиाрдо рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдЙрд╕ी рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕्рддोрдд्рд░ рдХे рд▓िрдП рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬो рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХा рдЕंрдЧ рд╣ै।

рд╣ाрд▓ाँрдХि, рд╡िрднिрди्рди рддांрдд्рд░िрдХ рдЧ्рд░ंрдеों рдФрд░ рдЕрди्рдп рджेрд╡ी-рдЙрдкाрд╕рдиा рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें "рджुрд░्рдЧा рдХрд╡рдЪ" рдиाрдо рд╕े рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдХрд╡рдЪ рднी рдоिрд▓рддे рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ी рднी рдХрд╡рдЪ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдЙрд╕рдХे рдЧ्рд░ंрде рдФрд░ рд╕्рд░ोрдд рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рдХрд░рдиी рдЪाрд╣िрдП।


▪️рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХिрд╕рдиे рдХिрд╕рд╕े рдХрд╣ा? рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХी рд░рдЪрдиा рдХिрд╕рдиे рдХी?

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рд╕ंрд╡ाрджाрдд्рдордХ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ै। рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╕ंрдмंрдз рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдкुрд░ाрдг рд╕े рд╣ै। рдпрд╣ рдЧ्рд░ंрде рд╕ंрд╡ाрджाрдд्рдордХ рд╢ैрд▓ी рдоें рд╣ै, рдЬिрд╕рдоें рдЛрд╖ि рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдФрд░ рдЕрди्рдп рдкाрдд्рд░ों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЙрдкрджेрд╢ рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдП рдЧрдП рд╣ैं।

рдЗрд╕рдоें рдЛрд╖ि рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдм्рд░рд╣्рдоाрдЬी рд╕े рджेрд╡ी рдХी рдРрд╕ी рд░рдХ्рд╖ा-рд╡िрдзि рдХे рдмाрд░े рдоें рдкूрдЫрддे рд╣ैं рдЬो рд╕ाрдзрдХों рдХे рд▓िрдП рдХрд▓्рдпाрдгрдХाрд░ी рд╣ो।

рдм्рд░рд╣्рдоाрдЬी рдЙрдд्рддрд░ рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдЙрдкрджेрд╢ рджेрддे рд╣ैं рдФрд░ рджेрд╡ी рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░ाрддे рд╣ैं।

рдпрд╣ी рдХाрд░рдг рд╣ै рдХि рдХрдИ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣िंрджी рдкрдж्рдп-рд░ूрдкों рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдЗрди рдкंрдХ्рддिрдпों рд╕े рд╣ोрддी рд╣ै—

"рдЛрд╖ि рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдиे рдкूрдЫा рдЬрднी, рджрдпा рдХрд░рдХे рдм्рд░рд╣्рдоाрдЬी рдмोрд▓े рддрднी..."

рдз्рдпाрди рджेрдиे рдпोрдЧ्рдп рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдпे рдкंрдХ्рддिрдпाँ рдоूрд▓ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рднाрдЧ рдирд╣ीं рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рдмाрдж рдоें рд░рдЪिрдд рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣िंрджी рдкрдж्рдп-рд░ूрдкों рдХी рднूрдоिрдХा рд╣ैं।

рдкреЭрдиे рдХे рд▓िрдП рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ें —

рд╢्рд░ी рджुрд░्рдЧा рдХрд╡рдЪ рд╣िंрджी рдоें (Shri Durga Kavach Lyrics in Hindi) — рдЛрд╖ि рдоाрд░्рдХंрдбेрдп рдиे рдкूрдЫा рдЬрднी, рджрдпा рдХрд░рдХे рдм्рд░рд╣्рдоाрдЬी рдмोрд▓े рддрднी, рдХि рдЬो рдЧुрдк्рдд рдоंрдд्рд░ рд╣ै рд╕ंрд╕ाрд░ рдоें, рд╣ैं рд╕рдм рд╢рдХ्рддिрдпां рдЬिрд╕рдХे рдЕрдзिрдХाрд░ рдоें...


▪️рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ाрдзрдХ рдХो рдоाँ рдЖрджिрд╢рдХ्рддि рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░ाрдиा рд╣ै।

рдЗрд╕рдоें рджेрд╡ी рд╕े рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХी рдЬाрддी рд╣ै рдХि рд╡े—

  • рдЬीрд╡рди рдХे рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдоें рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░ें,
  • рдзрд░्рдо рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рд╕्рдеिрд░ рд░рдЦें,
  • рднрдп рдФрд░ рд╡िрдкрдд्рддि рдоें рд╕ाрд╣рд╕ рдк्рд░рджाрди рдХрд░ें,
  • рддрдеा рд╕ाрдзрдХ рдХो рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЙрди्рдирддि рдХी рдУрд░ рдк्рд░ेрд░िрдд рдХрд░ें।

рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдоें рдЗрд╕े рд╢्рд░рдж्рдзा, рднрдХ्рддि рдФрд░ рджेрд╡ी-рдЙрдкाрд╕рдиा рдХे рд╕ाрде рдкрдв़рдиे рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै।


рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी) рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдФрд░ рдЙрд╕рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╕्рдеाрди

▪️рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?

рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рдЬिрд╕े рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी, рдЪрдг्рдбी рдкाрда рдпा рд╢्рд░ी рдЪрдг्рдбी рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै) Markandeya Purana рдХा рдПрдХ рдЕрдд्рдпंрдд рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднाрдЧ рд╣ै। рдпрд╣ рд╢рдХ्рддि-рдЙрдкाрд╕рдиा рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рддिрд╖्рдаिрдд рдЧ्рд░ंрде рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै рдФрд░ рджेрд╡ी рдХो рдкрд░рдо рд╢рдХ्рддि рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЗрд╕ рдЧ्рд░ंрде рдоें рджेрд╡ी рдХे рд╡िрднिрди्рди рд░ूрдкों рдЬैрд╕े Mahakali, Mahalakshmi рдФрд░ Mahasaraswati рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдЕрдзрд░्рдо рдкрд░ рдзрд░्рдо рдХी рд╡िрдЬрдп рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।


▪️рдЗрд╕े "рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी" рдХ्рдпों рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै?

"рд╕рдк्рддрд╢рддी" рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рд╕ाрдд рд╕ौ

рдЗрд╕ рдЧ्рд░ंрде рдоें рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рдЧрдгрдиा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд▓рдЧрднрдЧ 700 рд╢्рд▓ोрдХ рд╣ैं। рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдЗрд╕рдХा рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдиाрдо рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी рдкрдб़ा।

рдз्рдпाрди рджेрдиे рдпोрдЧ्рдп рдмाрдд рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╕ंрд╕्рдХрд░рдгों рдоें рд╢्рд▓ोрдХों рдХी рдЧिрдирддी рдпा рд╡िрднाрдЬрди рдоें рдеोрдб़ा рдЕंрддрд░ рджिрдЦाрдИ рджे рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рдЗрд╕े рд╕рдк्рддрд╢рддी (700 рд╢्рд▓ोрдХ) рд╣ी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।


▪️рдЗрд╕े "рдЪрдг्рдбी рдкाрда" рдХ्рдпों рдХрд╣рддे рд╣ैं?

рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдоें рджेрд╡ी рдХो рдЕрдиेрдХ рд╕्рдеाрдиों рдкрд░ рдЪрдг्рдбिрдХा рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै। рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдкूрд░े рдЧ्рд░ंрде рдХा рдкाрда рд╕ाрдоाрди्рдп рдмोрд▓рдЪाрд▓ рдоें рдЪрдг्рдбी рдкाрда рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдпे рддीрдиों рдиाрдо рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╣ैं—

  • рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдиाрдо)
  • рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी (рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рдиाрдо)
  • рдЪрдг्рдбी рдкाрда (рдкूрдЬा-рдкाрда рдоें рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдиाрдо)

▪️рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा

рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рддीрди рдоुрдЦ्рдп рдЪрд░िрдд्рд░ों (рдЪрд░िрдд) рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рд╣ै:

1. рдк्рд░рдердо рдЪрд░िрдд

рдЗрд╕рдоें рджेрд╡ी рдХे рдорд╣ाрдХाрд▓ी рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХा рд╡рд░्рдгрди рдоिрд▓рддा рд╣ै рдФрд░ рдордзु-рдХैрдЯрдн рд╡рдз рдХी рдХрдеा рдЖрддी рд╣ै।

2. рдордз्рдпрдо рдЪрд░िрдд

рдЗрд╕ рднाрдЧ рдоें рджेрд╡ी рдХे рдорд╣ाрд▓рдХ्рд╖्рдоी рд╕्рд╡рд░ूрдк рдж्рд╡ाрд░ा рдорд╣िрд╖ाрд╕ुрд░ рдХे рд╡рдз рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╣ै।

3. рдЙрдд्рддрд░ рдЪрд░िрдд

рдЗрд╕рдоें рдорд╣ाрд╕рд░рд╕्рд╡рддी рддрдеा рдЕрди्рдп рджेрд╡ी рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдж्рд╡ाрд░ा рд╢ुрдо्рдн, рдиिрд╢ुрдо्рдн, рд░рдХ्рддрдмीрдЬ рдФрд░ рдЕрди्рдп рдЕрд╕ुрд░ों рдХे рд╡рдз рдХा рд╡рд░्рдгрди рдоिрд▓рддा рд╣ै।

рдЗрди рддीрдиों рдЪрд░िрддों рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдпрд╣ рд╕ंрджेрд╢ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдЬрдм рднी рдЕрдзрд░्рдо рдмрдв़рддा рд╣ै, рджेрд╡ी рд╡िрднिрди्рди рд░ूрдк рдзाрд░рдг рдХрд░ рдзрд░्рдо рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддी рд╣ैं।


▪️рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╕्рдеाрди рдХрд╣ाँ рд╣ै?

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ, рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी рдХे 13 рдЕрдз्рдпाрдпों рдоें рд╕े рдХोрдИ рдЕрдз्рдпाрдп рдирд╣ीं рд╣ै।

рдпрд╣ рдоुрдЦ्рдп рдкाрда рд╕े рдкрд╣рд▓े рдкрдв़े рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░ाрд░рдо्рднिрдХ рдЕंрдЧों (Preliminary Recitations) рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ै।

рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рдХ्рд░рдо рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै:

  1. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ
  2. рдЕрд░्рдЧрд▓ा рд╕्рддोрдд्рд░
  3. рдХीрд▓рдХ рд╕्рддोрдд्рд░
  4. рдирд╡ाрдХ्рд╖рд░ी (рдирд╡ाрд░्рдг) рдоंрдд्рд░ рдХा рд╕्рдорд░рдг (рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░)
  5. рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी рдХे 13 рдЕрдз्рдпाрдп
  6. рд░рд╣рд╕्рдп рдд्рд░рдп (рдХुрдЫ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें)
  7. рджेрд╡ी рд╕ूрдХ्рдд рдЖрджि (рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░)

рдпрд╣ рдХ्рд░рдо рд╡िрднिрди्рди рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдФрд░ рдк्рд░рдХाрд╢рдиों рдоें рдеोрдб़ा рднिрди्рди рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рд╕्рдеाрди рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।


▪️рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдкрд╣рд▓े рдХ्рдпों рдкрдв़ा рдЬाрддा рд╣ै?

рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХो рд╕ाрдзрдХ рдХी рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рддैрдпाрд░ी рдХा рднाрдЧ рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рдЕрд░्рдЧрд▓ा рд╕्рддोрдд्рд░ рдФрд░ рдХीрд▓рдХ рд╕्рддोрдд्рд░ рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ाрдзрдХ рджेрд╡ी рдХी рдХृрдкा рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рдлिрд░ рдоुрдЦ्рдп рдЧ्рд░ंрде рдХा рдкाрда рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдХрдИ рдЖрдЪाрд░्рдп рдЗрди рддीрдиों рд╕्рддोрдд्рд░ों рдХो рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХी рдЙрдкोрдж्рдШाрдд (рднूрдоिрдХा) рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрддे рд╣ैं।


▪️рдХ्рдпा рдХेрд╡рд▓ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?

рд╣ाँ। рдЕрдиेрдХ рднрдХ्рдд рдХेрд╡рд▓ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рднी рд╢्рд░рдж्рдзाрдкूрд░्рд╡рдХ рдкाрда рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд╣ाрд▓ाँрдХि, рдпрджि рдХोрдИ рдкूрд░्рдг рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी рдкाрд░ाрдпрдг рдХрд░ рд░рд╣ा рд╣ो, рддो рд╕ाрдоाрди्рдп рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ, рдЕрд░्рдЧрд▓ा рд╕्рддोрдд्рд░ рдФрд░ рдХीрд▓рдХ рд╕्рддोрдд्рд░ рдХो рдкрд╣рд▓े рдкрдв़ा рдЬाрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рдмाрдд рд╡िрднिрди्рди рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдеोрдб़ी рднिрди्рди рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै, рдЗрд╕рд▓िрдП рдпрджि рдХोрдИ рд╕ाрдзрдХ рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рдЧुрд░ु-рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕ी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиा рдЙрдЪिрдд рд╣ै।


рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдЛрд╖ि, рдЫрди्рдж, рджेрд╡рддा, рдмीрдЬ, рд╢рдХ्рддि, рдХीрд▓рдХ рдФрд░ рд╡िрдиिрдпोрдЧ

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рдкाрда рд╕े рдкрд╣рд▓े рдЕрдзिрдХांрд╢ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╕ंрд╕्рдХрд░рдгों рдоें рдЛрд╖ि, рдЫрди्рдж, рджेрд╡рддा, рдмीрдЬ, рд╢рдХ्рддि, рдХीрд▓рдХ рдФрд░ рд╡िрдиिрдпोрдЧ рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпे рдХेрд╡рд▓ рдФрдкрдЪाрд░िрдХ рд╢рдм्рдж рдирд╣ीं рд╣ैं, рдмрд▓्рдХि рд╡ैрджिрдХ рдФрд░ рдЖрдЧрдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдоंрдд्рд░-рдкाрда рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдФрд░ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдмрддाрддे рд╣ैं।


▪️рдЛрд╖ि (с╣Ъс╣гi) рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?

рдЛрд╖ि рд╡рд╣ рдорд╣ाрдкुрд░ुрд╖ рд╣ैं рдЬिрдирдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдХिрд╕ी рдоंрдд्рд░ рдпा рд╕्рддोрдд्рд░ рдХा рдЬ्рдЮाрди рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ुрдЖ।

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдЛрд╖ि рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдХा рдиाрдо рдЖрддा рд╣ै। рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХा рд╕ंрд╡ाрдж рднी рдЙрди्рд╣ीं рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдз्рдпाрди рджें рдХि рдпрд╣ाँ "рдЛрд╖ि" рдХा рдЕрд░्рде рд▓ेрдЦрдХ (Author) рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдоंрдд्рд░ рдХे рдж्рд░рд╖्рдЯा (Seer) рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭा рдЬाрддा рд╣ै। рд╡ैрджिрдХ рдФрд░ рдкुрд░ाрдгिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдпрд╣ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднेрдж рд╣ै।


▪️рдЫрди्рдж (Chandas) рдХ्рдпा рд╣ै?

рдЫрди्рдж рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХाрд╡्рдп рдФрд░ рдоंрдд्рд░ों рдХी рд▓рдп рддрдеा рдоाрдд्рд░िрдХ рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХो рдХрд╣рддे рд╣ैं।

рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЕंрд╢ों рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЫрди्рдж рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╣ुрдП рд╣ैं। рдЗрд╕рд▓िрдП рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рдЫрди्рдж рдкूрд░े рдЧ्рд░ंрде рдкрд░ рд▓ाрдЧू рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा।

рдЗрд╕ी рдХाрд░рдг рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рд╕ंрд╕्рдХрд░рдгों рдоें рдЫрди्рдж рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдЙрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рдкाрда рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।


▪️рджेрд╡рддा (Devat─Б) рдХ्рдпा рд╣ैं?

рдоंрдд्рд░ рдпा рд╕्рддोрдд्рд░ рдХा рджेрд╡рддा рд╡рд╣ рдЙрдкाрд╕्рдп рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ोрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдХी рд╕्рддुрддि рдпा рдЙрдкाрд╕рдиा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рдЙрдкाрд╕्рдп рдЬрдЧрджрдо्рдмा рд╣ैं, рдЬो рд╡िрднिрди्рди рд░ूрдкों рдоें рдк्рд░рдХрдЯ рд╣ोрдХрд░ рд╕ाрдзрдХ рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддी рд╣ैं।

рдЗрди्рд╣ीं рд░ूрдкों рдоें рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рдм्рд░рд╣्рдоाрдгी, рдоाрд╣ेрд╢्рд╡рд░ी, рдХौрдоाрд░ी, рд╡ैрд╖्рдгрд╡ी, рд╡ाрд░ाрд╣ी, рдЗрди्рдж्рд░ाрдгी, рдЪाрдоुрдг्рдбा рдЖрджि рдХा рд╡рд░्рдгрди рдоिрд▓рддा рд╣ै।


▪️рдмीрдЬ (B─лja) рдХ्рдпा рд╣ै?

"рдмीрдЬ" рдХा рд╢ाрдм्рджिрдХ рдЕрд░्рде рд╣ै рдмीрдЬ рдпा рдоूрд▓

рддांрдд्рд░िрдХ рдФрд░ рд╢рдХ्рдд рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдмीрдЬ рдоंрдд्рд░ рдРрд╕े рд╕ंрдХ्рд╖िрдк्рдд рдоंрдд्рд░ाрдХ्рд╖рд░ рд╣ोрддे рд╣ैं рдЬिрди्рд╣ें рдХिрд╕ी рджेрд╡рддा рдХी рд╢рдХ्рддि рдХा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдЬैрд╕े,

  • рдРं
  • рд╣्рд░ीं
  • рдХ्рд▓ीं

рдЗрди рдмीрдЬों рдХी рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рд╡िрднिрди्рди рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдоिрд▓рддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рдХिрд╕ी рдПрдХ рдЕрд░्рде рдХो рдЕंрддिрдо рдпा рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा।


▪️рд╢рдХ्рддि (┼Ъakti) рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?

рдпрд╣ाँ "рд╢рдХ्рддि" рдХा рдЕрд░्рде рджेрд╡ी рдХी рд╡рд╣ рджिрд╡्рдп рд╕ाрдорд░्рде्рдп рд╣ै рдЬिрд╕рдХे рдХाрд░рдг рдоंрдд्рд░ рдлрд▓рджाрдпी рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдоंрдд्рд░рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдоें рдмीрдЬ рдФрд░ рд╢рдХ्рддि рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоंрдд्рд░ рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдХा рднाрдЧ рд╣ोрддा рд╣ै।


▪️рдХीрд▓рдХ (K─лlaka) рдХ्рдпा рд╣ै?

рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें рдХीрд▓рдХ рдХा рдЕрд░्рде "рдХीрд▓" рдпा "рдмрди्рдзрди" рднी рд╣ोрддा рд╣ै। рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдоें рдХीрд▓рдХ рд╕्рддोрдд्рд░ рдПрдХ рдЕрд▓рдЧ рд╕्рддोрдд्рд░ рд╣ै।

рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд╡्рдпाрдЦ्рдпाрдУं рдоें рдХрд╣ा рдЧрдпा рд╣ै рдХि рдпрд╣ рд╕ाрдзрдХ рдХो рджेрд╡ी рдХी рдХृрдкा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рдоाрд░्рдЧ рдоें рдЖрдиे рд╡ाрд▓े рдЖंрддрд░िрдХ рдЕрд╡рд░ोрдзों рдХो рджूрд░ рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।


▪️рд╡िрдиिрдпोрдЧ рдХ्рдпा рд╣ै?

рд╡िрдиिрдпोрдЧ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै 'рдЗрд╕ рдкाрда рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдпा рдк्рд░рдпोрдЬрди'।

рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рдХिрд╕ी рд╕्рддोрдд्рд░ рдХे рд╡िрдиिрдпोрдЧ рдоें рдпрд╣ рдмрддाрдпा рдЬाрддा рд╣ै рдХि рдЙрд╕рдХा рдкाрда рдХिрд╕ рднाрд╡рдиा рдпा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

рдпрд╣ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рд╣ोрддा рд╣ै,

  • рджेрд╡ी рдХी рдЙрдкाрд╕рдиा
  • рдЖрдд्рдоिрдХ рдХрд▓्рдпाрдг
  • рдоंрдЧрд▓ рдХी рдХाрдордиा
  • рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг

рд╡िрдиिрдпोрдЧ рдХा рдЕрд░्рде рдпрд╣ рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ांрд╕ाрд░िрдХ рдкрд░िрдгाрдо рдХी рдиिрд╢्рдЪिрдд рдЧाрд░ंрдЯी рджी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै।


▪️рдХ्рдпा рдЗрдирдХा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?

рд╕ाрдоाрди्рдп рднрдХ्рддों рдХे рд▓िрдП рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рд╢ुрдж्рдз рднाрд╡ рд╕े рдкाрда рдХрд░рдиा рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЬो рд╕ाрдзрдХ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд╡िрдзि рд╕े рд╕ंрдкूрд░्рдг рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдХрд░рддे рд╣ैं, рд╡े рдЛрд╖्рдпाрджि рди्рдпाрд╕, рдХрд░рди्рдпाрд╕, рдЕрдЩ्рдЧрди्рдпाрд╕, рд╡िрдиिрдпोрдЧ рдЖрджि рдХा рднी рдкाрд▓рди рдХрд░ рд╕рдХрддे рд╣ैं।

рдпрджि рдХिрд╕ी рдХो рдЗрди рд╡िрдзिрдпों рдХा рдЬ्рдЮाрди рди рд╣ो, рддो рдХेрд╡рд▓ рд╢्рд░рдж्рдзाрдкूрд░्рд╡рдХ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рдиा рднी рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╣ै।


рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рджेрд╡िрдпाँ рдФрд░ рдЙрдирдХा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдорд╣рдд्рд╡

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХी рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдоें рд╕े рдПрдХ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕рдоें рдоाँ рдЖрджिрд╢рдХ्рддि рдХे рдЕрдиेрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рджेрд╡ी рдХिрд╕ी рди рдХिрд╕ी рджिрд╡्рдп рд╢рдХ्рддि, рдЧुрдг рдпा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕िрдж्рдзांрдд рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ैं। рд╕ाрдзрдХ рдЗрди рд╕рднी рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рдз्рдпाрди рдХрд░рдХे рд╕्рд╡рдпं рдХो рджेрд╡ी рдХी рдХृрдкा рдФрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдоें рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдпрд╣ рдз्рдпाрди рд░рдЦрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рдЗрди рджेрд╡िрдпों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХेрд╡рд▓ рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЕंрдЧों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рдпрд╣ рдЗрд╕ рдмाрдд рдХा рднी рд╕ंрдХेрдд рд╣ै рдХि рдоाрдирд╡ рдЬीрд╡рди рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдкрдХ्рд╖ рдкрд░ рджिрд╡्рдп рд╢рдХ्рддि рдХा рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдмрдиा рд░рд╣े।


▪️рдирд╡рджुрд░्рдЧा рдХा рд╕्рдорд░рдг

рджेрд╡ी рдЙрдкाрд╕рдиा рдоें рдирд╡рджुрд░्рдЧा рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै। рдпрдж्рдпрдкि рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╢рд░ीрд░ рдПрд╡ं рдЬीрд╡рди рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рджेрд╡ी рдХे рд╡िрд╡िрдз рд░ूрдкों рдХा рдЖрд╡ाрд╣рди рдХрд░рдиा рд╣ै, рдлिрд░ рднी рд╢рдХ्рддि-рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдирд╡рджुрд░्рдЧा рдХा рд╕्рдорд░рдг рд╕ाрдзрдиा рдХा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕंрдЧ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдирд╡рджुрд░्рдЧा рдХे рдиौ рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ैं,

1. рд╢ैрд▓рдкुрдд्рд░ी (Shailaputri): рд╣िрдоाрд▓рдп рдХी рдкुрдд्рд░ी рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЗрди्рд╣ें рд╢ैрд▓рдкुрдд्рд░ी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдирд╡рджुрд░्рдЧा рдоें рдк्рд░рдердо рд░ूрдк рд╣ैं।

2. рдм्рд░рд╣्рдордЪाрд░िрдгी (Brahmacharini): рддрдк рдХा рдЖрдЪрд░рдг рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдоां рдХा рдпрд╣ рджूрд╕рд░ा рд░ूрдк рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╡ैрд░ाрдЧ्рдп рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣ै।

3. рдЪंрдж्рд░рдШंрдЯा (Chandraghanta): рдЬिрдирдХे рдорд╕्рддрдХ рдкрд░ рдШंрдЯे рдХे рдЖрдХाрд░ рдХा рдЕрд░्рдзрдЪंрдж्рд░ рд╣ै। рдпрд╣ рдоां рдХा рддीрд╕рд░ा рдЙрдЧ्рд░ рдФрд░ рджिрд╡्рдп рд░ूрдк рд╣ै।

4. рдХुрд╖्рдоांрдбा (Kushmanda): рдЕрдкрдиी рдоंрдж рдоुрд╕्рдХाрди рд╕े рдм्рд░рд╣्рдоांрдб рдХो рдЙрдд्рдкрди्рди рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рдоां рдХा рдпрд╣ рдЪौрдеा рд░ूрдк рд╣ै।

5. рд╕्рдХंрджрдоाрддा (Skandamata): рднрдЧрд╡ाрди рдХाрд░्рддिрдХेрдп (рд╕्рдХंрдж) рдХी рдоाрддा рд╣ोрдиे рдХे рдХाрд░рдг рдЗрди्рд╣ें рд╕्рдХंрджрдоाрддा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдкांрдЪрд╡ां рд░ूрдк рд╣ै।

6. рдХाрдд्рдпाрдпрдиी (Katyayani): рдорд╣рд░्рд╖ि рдХाрдд्рдпाрдпрди рдХी рддрдкрд╕्рдпा рд╕े рдк्рд░рд╕рди्рди рд╣ोрдХрд░ рдЙрдирдХे рдШрд░ рдкुрдд्рд░ी рд░ूрдк рдоें рдЬрди्рдо рд▓ेрдиे рд╡ाрд▓ी рдоां рдХा рдпрд╣ рдЫрдаा рд░ूрдк рд╣ै।

7. рдХाрд▓рд░ाрдд्рд░ि (Kalaratri): рджुрд╖्рдЯों рдХा рдиाрд╢ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдоां рдХा рдЕрдд्рдпंрдд рднрдпाрдирдХ рд▓ेрдХिрди рд╢ुрдн рдлрд▓ рджेрдиे рд╡ाрд▓ा рдпрд╣ рд╕ाрддрд╡ां рд░ूрдк рд╣ै (рдЗрди्рд╣ें рд╢ुрднंрдХрд░ी рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं)।

8. рдорд╣ाрдЧौрд░ी (Mahagauri): рдЕрдд्рдпंрдд рд╢्рд╡ेрдд рд╡рд░्рдг рдФрд░ рд╢ांрдд рд╕्рд╡рднाрд╡ рд╡ाрд▓ा рдоां рдХा рдпрд╣ рдЖрдард╡ां рд░ूрдк рд╣ै, рдЬो рднрдХ्рддों рдХे рд╕рднी рдкाрдк рдзो рджेрддा рд╣ै।

9. рд╕िрдж्рдзिрджाрдд्рд░ी (Siddhidatri): рд╕рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХी рд╕िрдж्рдзिрдпों рдХो рджेрдиे рд╡ाрд▓ी рдоां рдХा рдпрд╣ рдиौрд╡ां рдФрд░ рдЕंрддिрдо рд░ूрдк рд╣ै।

рдЗрди рдиौ рд░ूрдкों рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдкूрдЬрди рдирд╡рд░ाрдд्рд░ि рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।


▪️рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рд╡рд░्рдгिрдд рдк्рд░рдоुрдЦ рд╢рдХ्рддिрдпाँ

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рдХрдИ рдоाрддृрдХा (рдоाрддृрд╢рдХ्рддिрдпाँ) рдФрд░ рджेрд╡ी рдХे рд╡िрд╡िрдз рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рд╡рд░्рдгрди рдоिрд▓рддा рд╣ै। рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдХा рдЕрдкрдиा рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै।

рджेрд╡ी рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдЕрд░्рде
рдм्рд░ाрд╣्рдордгी (Brahmani) рд╕ृрд╖्рдЯि, рдЬ्рдЮाрди рдФрд░ рд╕ृрдЬрди рдХी рд╢рдХ्рддि
рдоाрд╣ेрд╢्рд╡рд░ी (Maheshwari) рд╡ैрд░ाрдЧ्рдп, рдзैрд░्рдп рдФрд░ рд╢िрд╡рддрдд्рдд्рд╡
рдХौрдоाрд░ी (Kaumari) рд╕ाрд╣рд╕, рддेрдЬ рдФрд░ рдЖрдд्рдордмрд▓
рд╡ैрд╖्рдгрд╡ी (Vaishnavi) рдкाрд▓рди, рд╕ंрддुрд▓рди рдФрд░ рдзрд░्рдо
рд╡ाрд░ाрд╣ी (Varahi) рд╕्рдеिрд░рддा рдФрд░ рд╕ंрдХрдЯ рд╕े рдЙрдмाрд░рдиे рдХी рд╢рдХ्рддि
рдЗрди्рдж्рд░ाрдгी / рдРрди्рдж्рд░ी (Indrani) рдиेрддृрдд्рд╡, рдкрд░ाрдХ्рд░рдо рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕
рдЪाрдоुंрдбा (Chamunda) рдЕрдзрд░्рдо, рднрдп, рдЕрдЬ्рдЮाрди, рдмुрд░ाрдИ рдФрд░ рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╡ृрдд्рддिрдпों рдХा рдиाрд╢ рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рд╢рдХ्рддि (рджृрдв़ рд╕ंрдХрд▓्рдк)

▪️рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЕंрдЧों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХा рдХ्рдпा рдЕрд░्рде рд╣ै?

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рд╡िрднिрди्рди рджेрд╡िрдпों рд╕े рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдЕंрдЧों рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХी рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХी рдЧрдИ рд╣ै।

рдЗрд╕рдХा рдПрдХ рдк्рд░рдд्рдпрдХ्рд╖ рдЕрд░्рде рд╣ै рдХि рд╕ाрдзрдХ рджेрд╡ी рд╕े рд╕рд░्рд╡ांрдЧीрдг рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рдХाрдордиा рдХрд░рддा рд╣ै। 

рдЗрд╕рдХे рд╕ाрде рд╣ी рдЕрдиेрдХ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЯीрдХाрдХाрд░ рдЗрд╕े рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рднी рдоाрдирддे рд╣ैं,

  • рд╕िрд░ рдХी рд░рдХ्рд╖ा — рд╕рд╣ी рд╡िрдЪाрд░ рдФрд░ рд╡िрд╡ेрдХ।
  • рдиेрдд्рд░ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा — рд╕рдд्рдп рдХो рджेрдЦрдиे рдХी рдХ्рд╖рдорддा।
  • рд╡ाрдгी рдХी рд░рдХ्рд╖ा — рд╕рдд्рдп рдПрд╡ं рдордзुрд░ рднाрд╖рдг।
  • рд╣ृрджрдп рдХी рд░рдХ्рд╖ा — рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рднрдХ्рддि।
  • рд╣ाрдеों рдХी рд░рдХ्рд╖ा — рдзрд░्рдорд╕рдо्рдордд рдХрд░्рдо।
  • рдкैрд░ों рдХी рд░рдХ्рд╖ा — рдЬीрд╡рди рдХे рд╕рд╣ी рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓рдиा।

рдпрд╣ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рджृрд╖्рдЯि рд╕े рд╡्рдпाрдкрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХी рдЬाрддी рд╣ै, рдпрдж्рдпрдкि рд╡िрднिрди्рди рдЯीрдХाрдУं рдоें рдЗрд╕рдХे рд╡िрд╡рд░рдг рдоें рдХुрдЫ рдЕंрддрд░ рдоिрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं।


рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХेрд╡рд▓ рд╢ाрд░ीрд░िрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рд╣ै?

рдирд╣ीं।

рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдмाрд╣рд░ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै।

рд╕ाрдзрдХ рдЗрд╕рд╕े,

  • рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЙрди्рдирддि,
  • рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рдеिрд░рддा,
  • рджेрд╡ी рдХे рдк्рд░рддि рд╢्рд░рдж्рдзा,
  • рдзрд░्рдоाрдЪрд░рдг,
  • рддрдеा рдИрд╢्рд╡рд░-рд╕्рдорд░рдг рдХी рднाрд╡рдиा рдХो рднी рд╡िрдХрд╕िрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП "рд░рдХ्рд╖ा" рд╢рдм्рдж рдХो рдХेрд╡рд▓ рднौрддिрдХ рдЕрд░्рде рдоें рд╕рдордЭрдиा рдЙрдЪिрдд рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा।


рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╕ंрджेрд╢

рдпрджि рдкूрд░े рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╕ाрд░ рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рдХрд╣ा рдЬाрдП, рддो рд╡рд╣ рдпрд╣ рд╣ोрдЧा—

рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдХाрд░्рдп, рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЕंрдЧ рдФрд░ рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдоें рд╕्рд╡рдпं рдХो рджेрд╡ी рдХी рдХृрдкा рдФрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдоें рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рдпрд╣ी рднाрд╡рдиा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХी рдЖрдд्рдоा рд╣ै।


рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рдкाрда рдХी рд╡िрдзि, рдиिрдпрдо, рд╕рдордп, рд╕ाрд╡рдзाрдиिрдпाँ рдФрд░ рд╕ाрдоाрди्рдп рдн्рд░ांрддिрдпाँ

▪️рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рдкाрда рдХी рд╡िрдзि / рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХैрд╕े рдХрд░ें?

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдмाрдд рд╢्рд░рдж्рдзा, рд╢ुрдж्рдз рднाрд╡ рдФрд░ рдПрдХाрдЧ्рд░рддा рд╣ै। рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рдХेрд╡рд▓ рдмाрд╣рд░ी рд╡िрдзि рдкрд░ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ाрдзрдХ рдХी рдЖंрддрд░िрдХ рднाрд╡рдиा рдкрд░ рднी рд╡िрд╢ेрд╖ рдмрд▓ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдпрджि рдХिрд╕ी рдХाрд░рдгрд╡рд╢ рд╡िрд╕्рддृрдд рдкूрдЬा рдХрд░рдиा рд╕ंрднрд╡ рди рд╣ो, рддो рднी рд╢्рд░рдж्рдзाрдкूрд░्рд╡рдХ рдХिрдпा рдЧрдпा рдкाрда рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХ्рд░рдо рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

1. рд╕्рдиाрди рдПрд╡ं рд╢ुрдж्рдзрддा

рдк्рд░ाрддः рд╕्рдиाрди рдХрд░рдХे рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рд╡рд╕्рдд्рд░ рдзाрд░рдг рдХрд░рдиा рдЙрдд्рддрдо рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдпрджि рдХिрд╕ी рджिрди рдк्рд░ाрддःрдХाрд▓ рд╕ंрднрд╡ рди рд╣ो, рддो рд╕्рд╡рдЪ्рдЫрддा рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦрддे рд╣ुрдП рдЕрди्рдп рд╕рдордп рднी рд╢्рд░рдж्рдзाрдкूрд░्рд╡рдХ рдкाрда рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

2. рдкूрдЬा рд╕्рдеाрди рдХी рддैрдпाрд░ी

рдпрджि рдШрд░ рдоें рдкूрдЬा рдХा рд╕्рдеाрди рд╣ो, рддो рд╡рд╣ीं рдмैрдардХрд░ рдкाрда рдХрд░ें। рджेрд╡ी рдХे рдЪिрдд्рд░, рд╡िрдЧ्рд░рд╣ рдпा рдпंрдд्рд░ рдХे рд╕рдордХ्рд╖ рджीрдкрдХ рдФрд░ рдпрджि рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рддो рдзूрдк рдпा рдкुрд╖्рдк рдЕрд░्рдкिрдд рдХिрдП рдЬा рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдпрд╣ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рд╕ुрд╡िрдзा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рд╣ै।

3. рдЖрд╕рди

рдХुрд╢, рдКрди рдпा рд╕्рд╡рдЪ्рдЫ рд╡рд╕्рдд्рд░ рдХे рдЖрд╕рди рдкрд░ рдмैрдардиा рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рд╢्рд░ेрд╖्рда рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рдПрдХ рд╣ी рдЖрд╕рди рдХा рдиिрдпрдоिрдд рдЙрдкрдпोрдЧ рд╕ाрдзрдиा рдоें рд╕्рдеिрд░рддा рдХा рдк्рд░рддीрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

4. рд╕ंрдХрд▓्рдк

рдпрджि рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рдкूрдЬा рдпा рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдХा рднाрдЧ рд╣ो, рддो рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓िрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै। рджैрдиिрдХ рдкाрда рдХे рд▓िрдП рдЕрд▓рдЧ рд╕े рд╕ंрдХрд▓्рдк рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрддा।

5. рджेрд╡ी рдХा рдз्рдпाрди

рдкाрда рдк्рд░ाрд░ंрдн рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рдХुрдЫ рдХ्рд╖рдг рд╢ांрдд рд╣ोрдХрд░ рдоाँ рднрдЧрд╡рддी рдХा рдз्рдпाрди рдХрд░ें। рдЗрд╕рд╕े рдорди рдПрдХाрдЧ्рд░ рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдкाрда рдоें рд╕्рдеिрд░рддा рдЖрддी рд╣ै।

6. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда

рдкाрда рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдФрд░ рд╢ांрдд рдЧрддि рд╕े рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। 


▪️рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрдм рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП?

рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рджेрд╡ी рд╕्рдорд░рдг рдХे рд▓िрдП рдХोрдИ рдПрдХрдоाрдд्рд░ рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд╕рдордп рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рдлिрд░ рднी рдХुрдЫ рдЕрд╡рд╕рд░ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рд╢ुрдн рдоाрдиे рдЬाрддे рд╣ैं।

рдк्рд░рддिрджिрди

рдЕрдиेрдХ рд╕ाрдзрдХ рдк्рд░рддिрджिрди рдк्рд░ाрддःрдХाрд▓ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдирд╡рд░ाрдд्рд░ि

рдФрд░ рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрди рджिрдиों рджेрд╡ी рдЙрдкाрд╕рдиा рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЕрд╖्рдЯрдоी рдФрд░ рдирд╡рдоी

рджुрд░्рдЧाрд╖्рдЯрдоी рдФрд░ рдорд╣ाрдирд╡рдоी рдХे рджिрди рднी рдЕрдиेрдХ рднрдХ्рдд рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рддे рд╣ैं।

рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░

рдХрдИ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдХी рд▓ोрдХ-рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рд╢ुрдХ्рд░рд╡ाрд░ рдХो рджेрд╡ी рдЙрдкाрд╕рдиा рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рджिрди рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рд╣ाрд▓ाँрдХि рдпрд╣ рд╕рднी рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рд╕рдоाрди рд░ूрдк рд╕े рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдиिрдпрдо рдирд╣ीं рд╣ै।


▪️рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рд░ाрдд рдоें рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?

рд╣ाँ। рдРрд╕ा рдХोрдИ рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдиिрд╖ेрдз рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा рдХि рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рд░ाрдд्рд░ि рдоें рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा।

рдлिрд░ рднी рдЕрдзिрдХांрд╢ рдЧृрд╣рд╕्рде рд╕ाрдзрдХों рдХे рд▓िрдП рдк्рд░ाрддःрдХाрд▓ рдХा рд╕рдордп рдЕрдзिрдХ рдЕрдиुрдХूрд▓ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै, рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕ рд╕рдордп рд╡ाрддाрд╡рд░рдг рдЕрдкेрдХ्рд╖ाрдХृрдд рд╢ांрдд рд╣ोрддा рд╣ै рдФрд░ рдорди рдПрдХाрдЧ्рд░ рд░рд╣рддा рд╣ै।

рдпрджि рдХिрд╕ी рдХाрд░рдгрд╡рд╢ рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдд्рд░ि рдоें рд╣ी рд╕рдордп рдЙрдкрд▓рдм्рдз рд╣ो, рддो рд╢्рд░рдж्рдзाрдкूрд░्рд╡рдХ рдкाрда рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।


▪️рдХ्рдпा рдорд╣िрд▓ाрдПँ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░ рд╕рдХрддी рд╣ैं?

рд╣ाँ।

рджेрд╡ी рдЙрдкाрд╕рдиा рдоें рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХे рдкाрда рдкрд░ рдХोрдИ рд╕ाрдоाрди्рдп рдиिрд╖ेрдз рдирд╣ीं рд╣ै। рд╡िрднिрди्рди рдХ्рд╖ेрдд्рд░ों рдФрд░ рдкрд░िрд╡ाрд░ों рдоें рдХुрдЫ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдЖрдЪाрд░-рдиिрдпрдо рд╣ो рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдЬिрдирдХा рдкाрд▓рди рд╕ंрдмंрдзिрдд рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

рдпрджि рдХोрдИ рд╕ाрдзрдХ рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рдЧुрд░ु-рдкрд░ंрдкрд░ा рдпा рдорда рдХी рд╡िрдзि рдХा рдЕрдиुрд╕рд░рдг рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕ी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХा рдкाрд▓рди рдХрд░рдиा рдЙрдЪिрдд рд╣ोрдЧा।


▪️рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдмिрдиा рдЧुрд░ु рдХे рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?

рд╕ाрдоाрди्рдп рднрдХ्рддिрднाрд╡ рд╕े рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рдиे рдХे рд▓िрдП рдЧुрд░ु рджीрдХ्рд╖ा рдХो рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрддा।

рд╣ाँ, рдпрджि рдХोрдИ рд╕ाрдзрдХ рд╡िрд╕्рддृрдд рддांрдд्рд░िрдХ рд╕ाрдзрдиा, рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдпा рдмीрдЬ рдоंрдд्рд░ों рдХी рджीрдХ्рд╖ा рд╕рд╣िрдд рдЙрдкाрд╕рдиा рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै, рддो рдпोрдЧ्рдп рдЧुрд░ु рдХा рдоाрд░्рдЧрджрд░्рд╢рди рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।


рдХ्рдпा рджुрд░्рдЧा рдХрд╡рдЪ рдкाрда рдХे рд╕рдордп рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдмिрд▓्рдХुрд▓ рд╢ुрдж्рдз рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП?

рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХे рд╢ुрдж्рдз рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░рдиा рд╕рджैрд╡ рдЙрдд्рддрдо рд╣ै।

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рддे рд╕рдордп рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг (Pronunciation) рдХी рд╢ुрдж्рдзрддा рдХा рдмрд╣ुрдд рдорд╣рдд्рд╡ рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХे рдкीрдЫे рдХे рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдкрд╣рд▓ुрдУं рдХो рд╕рдордЭрдиा рднी рдЙрддрдиा рд╣ी рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै।

рд╕рдиाрддрди рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдоंрдд्рд░ों рдФрд░ рдкाрда рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рджो рдоुрдЦ्рдп рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг рдоिрд▓рддे рд╣ैं:

1. рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдФрд░ рд╡ैрдЬ्рдЮाрдиिрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг (рд╢рдм्рдж-рд╢рдХ्рддि)

рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдПрдХ рдз्рд╡рдиि-рдк्рд░рдзाрди (Sound-based) рднाрд╖ा рд╣ै। рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдЬрдм рд╣рдо рдХिрд╕ी рдоंрдд्рд░ рдпा рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рддे рд╣ैं, рддो рдЙрд╕рд╕े рдПрдХ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рдХंрдкрди (Vibration) рдФрд░ рдКрд░्рдЬा рдкैрджा рд╣ोрддी рд╣ै।

  • рдЕрд░्рде рдХा рдЕрдирд░्рде: рдпрджि рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдмрджрд▓ рдЬाрдП, рддो рд╢рдм्рдж рдХा рдЕрд░्рде рдФрд░ рдЙрд╕рд╕े рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ी рдКрд░्рдЬा рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рднी рдмрджрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।
  • рдз्рд╡рдиि рддрд░ंрдЧें: рдХрд╡рдЪ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╣рдоाрд░े рдЪाрд░ों рдУрд░ рдПрдХ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ाрдд्рдордХ рдКрд░्рдЬा рдЪрдХ्рд░ (Aura) рдмрдиाрдиा рд╣ै। рдпрд╣ рдКрд░्рдЬा рд╕рд╣ी рдз्рд╡рдиि рддрд░ंрдЧों рд╕े рд╣ी рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рдЬाрдЧ्рд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдЬिрддрдиा рд╕ंрднрд╡ рд╣ो, рд╢ुрдж्рдзрддा рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।

2. рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рджृрд╖्рдЯिрдХोрдг (рднाрд╡-рд╢рдХ्рддि)

рдпрджि рдХोрдИ рд╡्рдпрдХ्рддि рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें рдиिрдкुрдг рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें 'рднाрд╡' (Intention/Devotion) рдХो рд╕рд░्рд╡ोрдкрд░ि рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै। рднрдЧрд╡ाрди рд╢िрд╡ рд╕्рд╡рдпं рдХрд╣рддे рд╣ैं рдХि рд╡े рднाрд╡ рдХे рднूрдЦे рд╣ैं, рд╢рдм्рджों рдХे рдирд╣ीं।

  • рдЕрдЬ्рдЮाрдирддा рдмрдиाрдо рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी: рдпрджि рдЖрдк рд╢ुрдж्рдз рдмोрд▓рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं рд▓ेрдХिрди рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХी рдХрдоी рдХे рдХाрд░рдг рдХोрдИ рдд्рд░ुрдЯि рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै, рддो рдоाрддा рд░ाрдиी рдЙрд╕े рдЖрдкрдХी рдЕрдЬ्рдЮाрдирддा рдпा рдоाрд╕ूрдоिрдпрдд рд╕рдордЭрдХрд░ рд╕्рд╡ीрдХाрд░ рдХрд░рддी рд╣ैं। рд▓ेрдХिрди рдЬाрдирдмूрдЭрдХрд░ рдпा рд▓ाрдкрд░рд╡ाрд╣ी рд╕े рдЧрд▓рдд рдкाрда рдХрд░рдиा рдаीрдХ рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрддा।
  • рд╢्рд░рдж्рдзा рдХा рд╕्рдеाрди: рдпрджि рдЖрдкрдХा рдорди рдкрд╡िрдд्рд░ рд╣ै рдФрд░ рдоां рджुрд░्рдЧा рдХे рдк्рд░рддि рдкूрд░्рдг рд╕рдорд░्рдкрдг рд╣ै, рддो рдЖрдкрдХी рд╢्рд░рдж्рдзा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХी рдЫोрдЯी-рдоोрдЯी рдХрдоिрдпों рдХो рдкूрд░ा рдХрд░ рджेрддी рд╣ै।

рдпрджि рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдоें рдХрдаिрдиाрдИ рд╣ो, рддो рдХ्рдпा рдХрд░ें?

рдЕрдЧрд░ рдЖрдкрдХो рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХे рдХ्рд▓िрд╖्рдЯ (рдХрдаिрди) рд╢рдм्рджों рдХो рдмोрд▓рдиे рдоें рдкрд░ेрд╢ाрдиी рд╣ोрддी рд╣ै, рддो рдЖрдк рдЗрди рд╡्рдпाрд╡рд╣ाрд░िрдХ рддрд░ीрдХों рдХो рдЕрдкрдиा рд╕рдХрддे рд╣ैं:

 1. рд╕ुрдирдХрд░ рд╕ीрдЦें: рдХिрд╕ी рд╡िрдж्рд╡ाрди рдм्рд░ाрд╣्рдордг рдпा рдк्рд░ाрдоाрдгिрдХ рд░िрдХॉрд░्рдбिंрдЧ (рдСрдбिрдпो/рд╡ीрдбिрдпो) рдХो рд╕ाрдордиे рд░рдЦрдХрд░ рдХрд╡рдЪ рдХो рд╕ुрдиें рдФрд░ рд╕ाрде рдоें рдкрдв़рдиे рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░ें। рдЗрд╕рд╕े рдзीрд░े-рдзीрд░े рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рд╕ुрдзрд░ рдЬाрддा рд╣ै।

 2. рдкाрда рдХो рддोрдб़рдХрд░ рдкрдв़ें: рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХे рд▓ंрдмे рд╢рдм्рджों (рд╕ंрдзि рдпुрдХ्рдд рд╢рдм्рджों) рдХो рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рд╣िрд╕्рд╕ों рдоें рдмांрдЯрдХрд░ (рддोрдб़рдХрд░) рдкрдв़рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ें।

 3. рд╣िंрджी рдЕрдиुрд╡ाрдж рдкрдв़ें: рдпрджि рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдмोрд▓рдиा рдмिрд▓्рдХुрд▓ рднी рд╕ंрднрд╡ рди рд╣ो рдкा рд░рд╣ा рд╣ो рдФрд░ рдорди рдоें рд╕ंрд╢рдп (Doubt) рдмрдиा рд░рд╣े, рддो рдЖрдк рдкूрд░ी рд╢्рд░рдж्рдзा рдХे рд╕ाрде рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╣िंрджी рдЕрдиुрд╡ाрдж рднी рдкрдв़ рд╕рдХрддे рд╣ैं। рдоां рднाрд╡рдиा рдХो рд╕рдордЭрддी рд╣ैं।

 4. рдХ्рд╖рдоा рдпाрдЪрдиा: рдкाрда рдХे рдЕंрдд рдоें рд╣рдоेрд╢ा рдоां рд╕े рдЕрдкрдиी рднूрд▓рдЪुрдХ, рдЕрдирдЬाрдиे рдоें рд╣ुрдИ рдЧрд▓рддिрдпों рдпा рдЕрд╢ुрдж्рдз рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХे рд▓िрдП рдХ्рд╖рдоा рдк्рд░ाрд░्рдердиा (рдЬैрд╕े 'рдЕрдкрд░ाрдзрдХ्рд╖рдоाрдкрдирд╕्рддोрдд्рд░рдо्' рдпा рд╕ाрдоाрди्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╣ाрде рдЬोрдб़рдХрд░) рдЬрд░ूрд░ рдХрд░ें।

рд╢ुрд░ुрдЖрдд рдоें рд╢ुрдж्рдзрддा рдХा рдкूрд░ा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ें, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕ рдбрд░ рд╕े рдкाрда рдХрд░рдиा рди рдЫोрдб़ें рдХि рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдЧрд▓рдд рд╣ो рдЬाрдПрдЧा। рдЖрдкрдХी рднрдХ्рддि рдФрд░ рдиिрд╖्рдХрдкрдЯ рднाрд╡ рд╕рдмрд╕े рдмрдб़े рдоंрдд्рд░ рд╣ैं। рдпрджि рдХोрдИ рд╕ाрдзрдХ рд╕ीрдЦрдиे рдХी рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдоें рд╣ै рдФрд░ рд╢्рд░рдж्рдзाрдкूрд░्рд╡рдХ рдкाрда рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕े рдиिрд░ाрд╢ рд╣ोрдиे рдХी рдЖрд╡рд╢्рдпрдХрддा рдирд╣ीं рд╣ै। рдиिрдпрдоिрдд рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╕े рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдоें рд╕ुрдзाрд░ рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।


рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХिрд╕ी рднी рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?

рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рджृрд╖्рдЯि рд╕े рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдоूрд▓ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рджेрд╡ी рдХी рд╢рд░рдг рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиा, рдЙрдирдХी рдХृрдкा рдХी рдХाрдордиा рдХрд░рдиा рддрдеा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдФрд░ рдиैрддिрдХ рдЬीрд╡рди рдоें рд╕्рдеिрд░рддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рд╣ै।

рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рд╕ांрд╕ाрд░िрдХ рдЗрдЪ्рдЫाрдУं рдХी рдкूрд░्рддि рдХा рд╕ाрдзрди рдоाрдирдиा рдЗрд╕рдХी рдоूрд▓ рднाрд╡рдиा рдХो рд╕ीрдоिрдд рдХрд░ рджेрддा рд╣ै।


рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рдкाрда рдХे рд╕рдордп рдХिрди рдмाрддों рдХा рдз्рдпाрди рд░рдЦें?

  • рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рд╡िрдирдо्рд░рддा рдмрдиाрдП рд░рдЦें।
  • рдкाрда рдХो рдЬрд▓्рджрдмाрдЬ़ी рдоें рдкूрд░ा рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рди рдХрд░ें।
  • рдЬрд╣ाँ рддрдХ рд╕ंрднрд╡ рд╣ो, рд╢ुрдж्рдз рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░ें।
  • рдЕрд░्рде рд╕рдордЭрдХрд░ рдкाрда рдХрд░рдиे рдХा рдк्рд░рдпाрд╕ рдХрд░ें।
  • рдпрджि рдХिрд╕ी рд╢рдм्рдж рдХा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рди рдЖрдП, рддो рдкрд╣рд▓े рдЙрд╕े рд╕ीрдЦें।
  • рдкूрдЬा рдХो рдк्рд░рджрд░्рд╢рди рдпा рдк्рд░рддिрдпोрдЧिрддा рдХा рдоाрдз्рдпрдо рди рдмрдиाрдПँ।

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рд╕े рдЬुрдб़ी рд╕ाрдоाрди्рдп рдн्рд░ांрддिрдпाँ

рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдФрд░ рд╕ोрд╢рд▓ рдоीрдбिрдпा рдкрд░ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рдЕрдиेрдХ рджाрд╡े рдХिрдП рдЬाрддे рд╣ैं। рдЗрдирдоें рд╕े рд╕рднी рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рд░ूрдк рд╕े рдк्рд░рдоाрдгिрдд рдирд╣ीं рд╣ैं।

рдн्рд░ांрддि 1: рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдПрдХ рдмाрд░ рдкाрда рдХрд░рдиे рд╕े рд╕рднी рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ рддुрд░ंрдд рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं।

рдРрд╕ा рджाрд╡ा рдХिрд╕ी рдоाрди्рдп рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рд╕्рд░ोрдд рдоें рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा। рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╢्рд░рдж्рдзा, рднрдХ्рддि, рд╕рджाрдЪाрд░ рдФрд░ рдиिрд░ंрддрд░ рд╕ाрдзрдиा рдкрд░ рдмрд▓ рджेрддे рд╣ैं।

рдн्рд░ांрддि 2: рдПрдХ рд╢рдм्рдж рдХी рдд्рд░ुрдЯि рд╣ोрдиे рдкрд░ рджेрд╡ी рд░ुрд╖्рдЯ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं।

рдРрд╕ा рд╕ाрдоाрди्рдп рдиिрдпрдо рдХिрд╕ी рдк्рд░рдоाрдгिрдХ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдЧ्рд░ंрде рдоें рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा। рд╢्рд░рдж्рдзा, рд╡िрдирдо्рд░рддा рдФрд░ рд╕ीрдЦрдиे рдХी рднाрд╡рдиा рдЕрдзिрдХ рдорд╣рдд्рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдоाрдиी рдЧрдИ рд╣ै।

рдн्рд░ांрддि 3: рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХेрд╡рд▓ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕ाрдзрдХों рдХे рд▓िрдП рд╣ै।

рдпрд╣ рдзाрд░рдгा рднी рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рдирд╣ीं рд╣ै। рд╕ाрдоाрди्рдп рднрдХ्рдд рднी рд╢्рд░рдж्рдзाрдкूрд░्рд╡рдХ рдЗрд╕рдХा рдкाрда рдХрд░рддे рд╣ैं।

рдн्рд░ांрддि 4: рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХेрд╡рд▓ рдирд╡рд░ाрдд्рд░ि рдоें рд╣ी рдкрдв़рдиा рдЪाрд╣िрдП।

рдирд╡рд░ाрдд्рд░ि рдоें рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рдЕрд╡рд╢्рдп рд╣ै, рдХिрди्рддु рдХेрд╡рд▓ рдЙрди्рд╣ीं рджिрдиों рддрдХ рдЗрд╕े рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै।

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХिрд╕ी рднрдп, рдЕंрдзрд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдпा рдЪрдордд्рдХाрд░ рдХी рдЕрдкेрдХ्рд╖ा рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╢्рд░рдж्рдзा, рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рджेрд╡ी рдХे рдк्рд░рддि рд╕рдорд░्рдкрдг рдХी рднाрд╡рдиा рд╕े рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рдпрд╣ी рдЗрд╕рдХी рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рднाрд╡рдиा рд╣ै।


рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рд▓ाрдн: рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХ्рдпा рдХрд╣рддे рд╣ैं?

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдиेрдХ рднрдХ्рдд рдЗрд╕рдХे рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ, рдоाрдирд╕िрдХ рдФрд░ рдзाрд░्рдоिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рдЕрдиुрднрд╡ рдХрд░рддे рд╣ैं। рд╢ाрд╕्рдд्рд░ों рдоें рднी рджेрд╡ी рдХी рд╢рд░рдг рдЧ्рд░рд╣рдг рдХрд░рдиे рдФрд░ рдЙрдирдХे рд╕्рдорд░рдг рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдмрддाрдпा рдЧрдпा рд╣ै। рдХिрди्рддु рдпрд╣ рд╕рдордЭрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдЧ्рд░ंрде рд╢्рд░рдж्рдзा, рд╕ाрдзрдиा, рд╕рджाрдЪाрд░ рдФрд░ рдИрд╢्рд╡рд░-рднрдХ्рддि рдкрд░ рдмрд▓ рджेрддे рд╣ैं; рд╡े рдХिрд╕ी рднी рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рдд्рд╡рд░िрдд рдЪрдордд्рдХाрд░ рдпा рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╕ांрд╕ाрд░िрдХ рдкрд░िрдгाрдо рдХी рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рдЧाрд░ंрдЯी рдирд╣ीं рджेрддे।

рдЗрд╕рд▓िрдП рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рд▓ाрднों рдХो рд╕рдордЭрддे рд╕рдордп рд╣рдоें рд╢ाрд╕्рдд्рд░, рдкрд░ंрдкрд░ा рдФрд░ рд╡्рдпрдХ्рддिрдЧрдд рд╢्рд░рдж्рдзा, рддीрдиों рдХे рдмीрдЪ рд╕ंрддुрд▓рди рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा рдЪाрд╣िрдП।

1. рджेрд╡ी рдХे рдк्рд░рддि рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рднрдХ्рддि рджृрдв़ рд╣ोрддी рд╣ै

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕ाрдзрдХ рдХो рдоाँ рднрдЧрд╡рддी рдХे рд╡िрднिрди्рди рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░ाрдиा рд╣ै। рдЬрдм рд╕ाрдзрдХ рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рджेрд╡ी рдХे рдиाрдоों рдХा рдЬрдк рдФрд░ рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХे рднीрддрд░ рд╢्рд░рдж्рдзा, рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╕рдорд░्рдкрдг рдХी рднाрд╡рдиा рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।

рдпрд╣ рд▓ाрдн рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ाрдзрдиा рдХा рдЖрдзाрд░ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

2. рдорди рдоें рд╕ाрд╣рд╕ рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХा рд╡िрдХाрд╕

рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХा рдХेंрдж्рд░ीрдп рд╕ंрджेрд╢ рд╣ै рдХि рдЕрдзрд░्рдо рдкрд░ рдзрд░्рдо рдФрд░ рднрдп рдкрд░ рд╕ाрд╣рд╕ рдХी рд╡िрдЬрдп рд╣ोрддी рд╣ै।

рдЬрдм рд╕ाрдзрдХ рджेрд╡ी рдХे рдкрд░ाрдХ्рд░рдо, рдХрд░ुрдгा рдФрд░ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рдЙрд╕рдХे рднीрддрд░ рдХрдаिрди рдкрд░िрд╕्рдеिрддिрдпों рдХा рд╕ाрдордиा рдХрд░рдиे рдХा рдоाрдирд╕िрдХ рдмрд▓ рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддा рд╣ै।

рдЗрд╕े рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдк्рд░ेрд░рдгा рдХे рд░ूрдк рдоें рд╕рдордЭрдиा рдЪाрд╣िрдП, рди рдХि рдХिрд╕ी рдЕрд▓ौрдХिрдХ рдЧाрд░ंрдЯी рдХे рд░ूрдк рдоें।

3. рдиिрдпрдоिрдд рд╕ाрдзрдиा рдХी рдЖрджрдд рд╡िрдХрд╕िрдд рд╣ोрддी рд╣ै

рдк्рд░рддिрджिрди рдиिрд╢्рдЪिрдд рд╕рдордп рдкрд░ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рдиे рд╕े рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдФрд░ рдиिрдпрдоिрддрддा рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рд╣ोрддा рд╣ै।

рднाрд░рддीрдп рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдиिрдпрдоिрдд рд╕ाрдзрдиा (рдиिрдд्рдп рдЙрдкाрд╕рдиा) рдХो рд╕्рд╡рдпं рдоें рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЧुрдг рдоाрдиा рдЧрдпा рд╣ै।

4. рдорди рдХी рдПрдХाрдЧ्рд░рддा рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा

рдпрджि рдЕрд░्рде рд╕рдордЭрдХрд░, рд╢ांрдд рдорди рд╕े рдФрд░ рдз्рдпाрдирдкूрд░्рд╡рдХ рдкाрда рдХिрдпा рдЬाрдП, рддो рдпрд╣ рдорди рдХो рдПрдХाрдЧ्рд░ рдХрд░рдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрдХ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।

рдпрд╣ рд▓ाрдн рдХेрд╡рд▓ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै; рдЕрдиेрдХ рд╕्рддोрдд्рд░ों, рдоंрдд्рд░ों рдФрд░ рдк्рд░ाрд░्рдердиाрдУं рдХे рдиिрдпрдоिрдд рдПрд╡ं рд╕рдЬрдЧ рдкाрда рдоें рднी рдРрд╕ी рдоाрдирд╕िрдХ рдПрдХाрдЧ्рд░рддा рдХा рдЕрдиुрднрд╡ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

5. рджेрд╡ी рдХे рд╡िрд╡िрдз рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рдЬ्рдЮाрди

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХेрд╡рд▓ рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдирд╣ीं рд╣ै; рдпрд╣ рджेрд╡ी рдХे рдЕрдиेрдХ рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рднी рдкрд░िрдЪрдп рдХрд░ाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рдХे рдоाрдз्рдпрдо рд╕े рд╕ाрдзрдХ рдм्рд░рд╣्рдоाрдгी, рдоाрд╣ेрд╢्рд╡рд░ी, рдХौрдоाрд░ी, рд╡ैрд╖्рдгрд╡ी, рд╡ाрд░ाрд╣ी, рдРрди्рдж्рд░ी, рдЪाрдоुрдг्рдбा рддрдеा рдЕрди्рдп рджेрд╡ी рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХे рдиाрдоों рдФрд░ рдЙрдирдХे рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рд╕े рдкрд░िрдЪिрдд рд╣ोрддा рд╣ै।

6. рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХे рдЕрдз्рдпрдпрди рдХी рднूрдоिрдХा

рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХो рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХे рдкाрда рдХा рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЕंрдЧ рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

рдЗрд╕рд▓िрдП рдЬो рд╕ाрдзрдХ рдЖрдЧे рдЪрд▓рдХрд░ рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी) рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рдЙрдирдХे рд▓िрдП рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рднूрдоिрдХा рдиिрднाрддा рд╣ै।

7. рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХी рднाрд╡рдиा

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рд╕ाрдзрдХ рдЕрдкрдиे рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдЬीрд╡рди рдХो рджेрд╡ी рдХी рд╢рд░рдг рдоें рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рджृрд╖्рдЯि рд╕े "рдХрд╡рдЪ" рдХा рдЖрд╢рдп рдХेрд╡рд▓ рдмाрд╣рд░ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдИрд╢्рд╡рд░-рд╕्рдорд░рдг, рдЖрдд्рдоिрдХ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдФрд░ рдзрд░्рдордкрд░ाрдпрдг рдЬीрд╡рди рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рднी рд╣ै।


рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рд╣рдоें рдХ्рдпा рд╕िрдЦाрддे рд╣ैं?

рднाрд░рддीрдп рдзрд░्рдордЧ्рд░ंрде рдмाрд░-рдмाрд░ рдпрд╣ рд╢िрдХ्рд╖ा рджेрддे рд╣ैं рдХि рдХेрд╡рд▓ рдкाрда рд╣ी рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै।

рд╕ाрдзрдиा рдХे рд╕ाрде, 

  • рд╕рджाрдЪाрд░,
  • рд╕рдд्рдп,
  • рдХрд░ुрдгा,
  • рд╕ंрдпрдо,
  • рдзрд░्рдордкाрд▓рди,
  • рддрдеा рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рдк्рд░рддि рдиिрд╖्рдХрдкрдЯ рднрдХ्рддि

рдХा рднी рд╕рдоाрди рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै।

рдпрджि рдХेрд╡рд▓ рдкाрда рдХिрдпा рдЬाрдП, рд▓ेрдХिрди рдЖрдЪрд░рдг рдзрд░्рдорд╕рдо्рдордд рди рд╣ो, рддो рд╕ाрдзрдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕрдзूрд░ा рд░рд╣ рдЬाрддा рд╣ै।


рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рд╕ंрджेрд╢

рдпрджि рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рд╕ंрджेрд╢ рдХो рдПрдХ рд╡ाрдХ्рдп рдоें рд╕рдордЭрдиा рд╣ो, рддो рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै—

рдордиुрд╖्рдп рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди рдХे рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдХ्рд╖рдг рдоें рд╕्рд╡рдпं рдХो рдЖрджिрд╢рдХ्рддि рдХी рд╢рд░рдг рдоें рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдзрд░्рдо, рд╕ाрд╣рд╕, рд╢्рд░рдж्рдзा рдФрд░ рд╕рджाрдЪाрд░ рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ेрддा рд╣ै।

рдпрд╣ी рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХी рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рднाрд╡рдиा рд╣ै।


рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рд╕े рдЬुрдб़े рдЕрдХ्рд╕рд░ рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдк्рд░рд╢्рди (FAQs)

Q. рдХ्рдпा "рдЛрд╖ि рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдиे рдкूрдЫा рдЬрднी..." рдоूрд▓ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рд╣ै?

рдирд╣ीं।

рдпрд╣ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣िंрджी рдкрдж्рдп-рд░ूрдк рдХी рдЖрд░ंрднिрдХ рдкंрдХ्рддिрдпाँ рд╣ैं। рдоूрд▓ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдоें рд╣ै। 


Q. рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдк्рд░рддिрджिрди рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै?

рд╣ाँ। рдЕрдиेрдХ рднрдХ्рдд рдк्рд░рддिрджिрди рд╢्рд░рдж्рдзाрдкूрд░्рд╡рдХ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рддे рд╣ैं। рдРрд╕ा рдХोрдИ рд╕ाрдоाрди्рдп рдиिрд╖ेрдз рдирд╣ीं рд╣ै рдХि рдЗрд╕े рдХेрд╡рд▓ рд╡िрд╢ेрд╖ рджिрдиों рдоें рд╣ी рдкрдв़ा рдЬाрдП।


Q. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдкрдв़рдиे рдХा рд╕рдмрд╕े рдЕрдЪ्рдЫा рд╕рдордп рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?

рдк्рд░ाрддःрдХाрд▓ рдХो рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдЙрдкाрд╕рдиा рдХे рд▓िрдП рдЙрдд्рддрдо рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै। рдлिрд░ рднी рдпрджि рдХिрд╕ी рдХाрд░рдг рд╕े рд╕ुрдмрд╣ рд╕рдордп рди рдоिрд▓े, рддो рдЕрди्рдп рд╕рдордп рднी рд╢्рд░рдж्рдзा рдХे рд╕ाрде рдкाрда рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।


Q. рдХ्рдпा рд░ाрдд рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдкрдв़ рд╕рдХрддे рд╣ैं?

рд╣ाँ। рдРрд╕ा рдХोрдИ рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдиिрд╖ेрдз рдирд╣ीं рдоिрд▓рддा рдХि рд░ाрдд्рд░ि рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा।


Q. рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХेрд╡рд▓ рдирд╡рд░ाрдд्рд░ि рдоें рд╣ी рдкрдв़рдиा рдЪाрд╣िрдП?

рдирд╣ीं। рдирд╡рд░ाрдд्рд░ि рдоें рдЗрд╕рдХा рд╡िрд╢ेрд╖ рдорд╣рдд्рд╡ рдЕрд╡рд╢्рдп рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЗрд╕рдХा рдкाрда рд╡рд░्рд╖ рднрд░ рднी рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।

Q. рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдФрд░ рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдПрдХ рд╣ी рд╣ैं?

рдирд╣ीं।

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ, рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХा рдПрдХ рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рдЕंрдЧ рд╣ै, рдЬрдмрдХि рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी) рд╕्рд╡рдпं 13 рдЕрдз्рдпाрдпों рдХा рдоुрдЦ्рдп рдЧ्рд░ंрде рд╣ै।


Q. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рдмाрдж рдХ्рдпा рдкрдв़ा рдЬाрддा рд╣ै?

рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рдХ्рд░рдо рдоें рд╕ाрдоाрди्рдпрддः:

  1. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ
  2. рдЕрд░्рдЧрд▓ा рд╕्рддोрдд्рд░
  3. рдХीрд▓рдХ рд╕्рддोрдд्рд░
  4. рдЗрд╕рдХे рдмाрдж рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी) рдХा рдкाрда

рд╣ाрд▓ाँрдХि рдХुрдЫ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдХ्рд░рдо рдпा рдЕрддिрд░िрдХ्рдд рд╕्рддोрдд्рд░ों рдоें рдЕंрддрд░ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।


Q. рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдЕрд░्рде рд╕рдордЭрдХрд░ рдкрдв़рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?

рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдкाрда рдХा рдЕрдкрдиा рдорд╣рдд्рд╡ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЕрд░्рде рд╕рдордЭрдХрд░ рдкрдв़рдиे рд╕े рд╕ाрдзрдХ рдХो рдЙрд╕рдХे рд╕ंрджेрд╢, рднाрд╡ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рдЕрдзिрдХ рдЧрд╣рд░ाрдИ рд╕े рд╕рдордЭрдиे рдоें рд╕рд╣ाрдпрддा рдоिрд▓рддी рд╣ै।


Q. рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХेрд╡рд▓ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рд╣ै?

рдирд╣ीं। "рдХрд╡рдЪ" рдХा рдЕрд░्рде рдХेрд╡рд▓ рдмाрд╣рд░ी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рджेрд╡ी рдХी рд╢рд░рдг, рд╢्рд░рдж्рдзा, рдЖрдд्рдоिрдХ рдмрд▓, рдзрд░्рдордкрд░ाрдпрдг рдЬीрд╡рди рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рд╕ंрд░рдХ्рд╖рдг рдХा рднी рдк्рд░рддीрдХ рд╣ै।


Q. рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХिрд╕ी рднी рдЖрдпु рдХा рд╡्рдпрдХ्рддि рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै?

рд╣ाँ। рд╕ाрдоाрди्рдп рднрдХ्рддिрднाрд╡ рд╕े рджेрд╡ी рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рдиे рдкрд░ рдЖрдпु рдХा рдХोрдИ рд╕ाрдоाрди्рдп рдиिрд╖ेрдз рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрддा।


Q. рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдкрдв़рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓ेрдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?

рджैрдиिрдХ рдкाрда рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдХрд▓्рдк рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬाрддा। рд╡िрд╢ेрд╖ рдЕрдиुрд╖्рдаाрди рдпा рдкाрд░ाрдпрдг рдоें рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓िрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।


Q. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╕рдмрд╕े рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ंрджेрд╢ рдХ्рдпा рд╣ै?

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдоूрд▓ рд╕ंрджेрд╢ рдпрд╣ рд╣ै рдХि рд╕ाрдзрдХ рдЕрдкрдиे рд╕рдо्рдкूрд░्рдг рдЬीрд╡рди рдХो рдоाँ рдЖрджिрд╢рдХ्рддि рдХी рд╢рд░рдг рдоें рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рд╢्рд░рдж्рдзा, рд╕ाрд╣рд╕, рдзрд░्рдо рдФрд░ рд╕рджाрдЪाрд░ рдХे рдоाрд░्рдЧ рдкрд░ рдЪрд▓рдиे рдХा рд╕ंрдХрд▓्рдк рд▓े।

Q. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХ्рдпा рд╣ै?

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рд╕्рддोрдд्рд░ рдирд╣ीं рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рджेрд╡ी рдЙрдкाрд╕рдиा рдХी рдк्рд░ाрдЪीрди рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рдЕंрдЧ рд╣ै। рдЗрд╕рдоें рд╕ाрдзрдХ рдоाँ рдЖрджिрд╢рдХ्рддि рдХे рд╡िрд╡िрдз рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдЕрдкрдиे рдЬीрд╡рди, рд╡िрдЪाрд░ों, рдХрд░्рдоों рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдкрде рдХो рджेрд╡ी рдХी рдХृрдкा рдХे рдЕрдзीрди рд╕рдорд░्рдкिрдд рдХрд░рддा рд╣ै।

рднाрд░рддीрдп рд╢рдХ्рддि-рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдорд╣рдд्рд╡ рдХेрд╡рд▓ "рд░рдХ्рд╖ा" рддрдХ рд╕ीрдоिрдд рдирд╣ीं рд╣ै। рдпрд╣ рд╕ाрдзрдХ рдХो рд╢्рд░рдж्рдзा, рд╕ाрд╣рд╕, рд╕ंрдпрдо, рдзрд░्рдо рдФрд░ рдЖрдд्рдорд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдХे рд╕ाрде рдЬीрд╡рди рдЬीрдиे рдХी рдк्рд░ेрд░рдгा рднी рджेрддा рд╣ै।

Q. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХैрд╕े рдХрд░ें?

рдпрджि рдЖрдк рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХो рдХेрд╡рд▓ рдкрдв़рдиा рд╣ी рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕рдордЭрдиा рднी рдЪाрд╣рддे рд╣ैं, рддो рдиिрдо्рдирд▓िрдЦिрдд рдХ्рд░рдо рдЙрдкрдпोрдЧी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै—

рдкрд╣рд▓ा рдЪрд░рдг:  рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╢ुрдж्рдз рдкाрда рд╕ीрдЦें। рдХрдаिрди рд╢рдм्рджों рдХे рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХा рдЕрдн्рдпाрд╕ рдХрд░ें।

рджूрд╕рд░ा рдЪрд░рдг: рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╢्рд▓ोрдХ рдХा рдЕрд░्рде рд╕рдордЭें। рдЬिрди рджेрд╡िрдпों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै, рдЙрдирдХे рд╕्рд╡рд░ूрдк рдФрд░ рдк्рд░рддीрдХाрдд्рдордХ рдорд╣рдд्рд╡ рдХो рдЬाрдиें।

рддीрд╕рд░ा рдЪрд░рдг: рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХो рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी) рдХे рд╕ंрджрд░्рдн рдоें рдкрдв़ें। рдЗрд╕рд╕े рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рд╢्рд▓ोрдХ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕрдзिрдХ рд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ोрдЧा।

Q. рдХ्рдпा рдХेрд╡рд▓ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдкрдв़рдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╣ै?

рд╕ाрдоाрди्рдп рднрдХ्рддिрднाрд╡ рд╕े рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рдиा рднी рдПрдХ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ाрдзрдиा рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै।

рдпрджि рдХोрдИ рд╕ाрдзрдХ рдЖрдЧे рдмрдв़рдХрд░ рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै, рддो рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ, рдЕрд░्рдЧрд▓ा рд╕्рддोрдд्рд░ рдФрд░ рдХीрд▓рдХ рд╕्рддोрдд्рд░ рдХे рд╕ाрде рд╕ंрдкूрд░्рдг рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХा рдХ्рд░рдо рдЕрдкрдиाрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

Q. рдХ्рдпा рдХेрд╡рд▓ рдкाрда рд╣ी рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╣ै?

рднाрд░рддीрдп рдзрд░्рдордЧ्рд░ंрде рдмाрд░-рдмाрд░ рдЗрд╕ рдмाрдд рдкрд░ рдмрд▓ рджेрддे рд╣ैं рдХि рдЙрдкाрд╕рдиा рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХेрд╡рд▓ рдкाрда рдХрд░рдиा рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЬीрд╡рди рдоें рдЙрд╕рдХे рдЖрджрд░्рд╢ों рдХो рдЕрдкрдиाрдиा рднी рд╣ै। рдЗрд╕рд▓िрдП рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рд╕ाрде, рд╕рдд्рдп рдХा рдкाрд▓рди, рдХрд░ुрдгा, рд╕ंрдпрдо, рд╕ेрд╡ा, рд╕рджाрдЪाрд░, рддрдеा рдИрд╢्рд╡рд░ рдХे рдк्рд░рддि рд╢्рд░рдж्рдзा рдХो рднी рд╕рдоाрди рдорд╣рдд्рд╡ рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।

рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╕ूрдЪрдиा

рдЗрд╕ рд▓ेрдЦ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╢ाрд╕्рдд्рд░ीрдп рдПрд╡ं рддрде्рдпрдкрд░рдХ рдкрд░िрдЪрдп рджेрдиा рд╣ै।

рдпрджि рдХिрд╕ी рд╡िрд╖рдп рдоें рд╡िрднिрди्рди рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдХे рдордд рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╣ैं, рддो рд╕ाрдзрдХ рдХो рдЕрдкрдиे рдкрд░िрд╡ाрд░, рдЧुрд░ु рдпा рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдиिрд░्рджेрд╢ों рдХा рд╕рдо्рдоाрди рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП।

Q. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рдХुрд▓ рдХिрддрдиे рд╢्рд▓ोрдХ рд╣ैं?

рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рд╕ंрд╕्рдХрд░рдгों рдоें рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рд╢्рд▓ोрдХों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рд▓рдЧрднрдЧ 61 рдоाрдиी рдЬाрддी рд╣ै। рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдк्рд░рдХाрд╢рдиों рдоें рдЧिрдирддी рдХी рд╢ैрд▓ी (рд╡िрдиिрдпोрдЧ рдЖрджि рдХो рдЬोрдб़рдиे рдпा рдЕрд▓рдЧ рд░рдЦрдиे) рдХे рдХाрд░рдг рдеोрдб़ा рдЕंрддрд░ рджिрдЦाрдИ рджे рд╕рдХрддा рд╣ै।

Q. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рдХिрди-рдХिрди рджेрд╡िрдпों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рд╣ै?

рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рдЕрдиेрдХ рджेрд╡ी рд╕्рд╡рд░ूрдкों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै, рдЬैрд╕े рдм्рд░рд╣्рдоाрдгी, рдоाрд╣ेрд╢्рд╡рд░ी, рдХौрдоाрд░ी, рд╡ैрд╖्рдгрд╡ी, рд╡ाрд░ाрд╣ी, рдРрди्рдж्рд░ी, рдЪाрдоुрдг्рдбा, рдЬрдпा, рд╡िрдЬрдпा, рдЕрдЬिрддा, рдЕрдкрд░ाрдЬिрддा, рдЙрдоा, рднрдж्рд░рдХाрд▓ी, рд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдЖрджि।

Q. рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдоें рдирд╡рджुрд░्рдЧा рдХा рднी рд╡рд░्рдгрди рд╣ै?

рд╣ाँ। рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рдк्рд░ाрд░ंрднिрдХ рднाрдЧ рдоें рдирд╡рджुрд░्рдЧा рдХे рдиाрдоों рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै।

Q. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рд╕рдмрд╕े рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╣िрди्рджी рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдХौрди-рд╕ा рд╣ै?

рдЖрдЬ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рдФрд░ рднрдЬрди-рд╕ंрдЧीрдд рдоें "рдЛрд╖ि рдоाрд░्рдХрдг्рдбेрдп рдиे рдкूрдЫा рдЬрднी..." рд╕े рдЖрд░рдо्рдн рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓ा рд╣िрди्рджी рдкрдж्рдп-рд░ूрдк рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рд▓ोрдХрдк्рд░िрдп рд╣ै। рдпрд╣ рдоूрд▓ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рд╕े рднिрди्рди рдПрдХ рд╣िрди्рджी рдХाрд╡्рдпाрдд्рдордХ рдк्рд░рд╕्рддुрддि рд╣ै।

Q. рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рд╕ाрде рдЕрд░्рдЧрд▓ा рд╕्рддोрдд्рд░ рднी рдкрдв़рдиा рдЪाрд╣िрдП?

рдпрджि рдХोрдИ рд╕ाрдзрдХ рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рд░ूрдк рд╕े рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХा рдкाрда рдХрд░рддा рд╣ै, рддो рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ, рдЕрд░्рдЧрд▓ा рд╕्рддोрдд्рд░ рдФрд░ рдХीрд▓рдХ рд╕्рддोрдд्рд░ рдХा рднी рдкाрда рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рджैрдиिрдХ рдЙрдкाрд╕рдиा рдоें рд╡्рдпрдХ्рддि рдЕрдкрдиी рдкрд░ंрдкрд░ा рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдкाрда рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।

Q. рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рдмाрдж рдХीрд▓рдХ рд╕्рддोрдд्рд░ рдкрдв़рдиा рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?

рдкूрд░्рдг рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХे рдкाрд░ंрдкрд░िрдХ рдХ्рд░рдо рдоें рдХीрд▓рдХ рд╕्рддोрдд्рд░ рдХा рд╕्рдеाрди рд╣ै। рдХेрд╡рд▓ рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдкाрда рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓े рд╕ाрдзрдХों рдХे рд▓िрдП рдЗрд╕े рд╕ाрд░्рд╡рднौрдоिрдХ рд░ूрдк рд╕े рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рдирд╣ीं рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा।

Q. рдХ्рдпा рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХे рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдоिрд▓рддे рд╣ैं?

рд╣ाँ। рдоूрд▓ рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдкाрда рд╕рдоाрди рдкрд░ंрдкрд░ा рдХा рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рд╡िрднिрди्рди рдк्рд░рдХाрд╢рдиों рдоें рд╡िрд░ाрдо-рдЪिрд╣्рди, рдкाрда-рд╡िрди्рдпाрд╕, рдЕрдиुрд╡ाрдж рдФрд░ рдЯीрдХा рдоें рдЕंрддрд░ рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।

Q. рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдХिрд╕ рд╕्рд░ोрдд рд╕े рдХрд░рдиा рд╕рдмрд╕े рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рд╣ै?

рдоूрд▓ рдЕрдз्рдпрдпрди рдХे рд▓िрдП Markandeya Purana рдХे рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХा рдк्рд░рдоाрдгिрдХ рд╕ंрд╕्рдХрд░рдг рдЙрдкрдпोрдЧ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣िрдП। рд╣िрди्рджी рдЕрд░्рде рдФрд░ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХे рд▓िрдП рд╡िрд╢्рд╡рд╕рдиीрдп рдк्рд░рдХाрд╢рдиों, рдЬैрд╕े Gita Press рдХे рд╕ंрд╕्рдХрд░рдгों рдХा рдЕрдз्рдпрдпрди рдЙрдкрдпोрдЧी рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।


рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рд╢рдм्рджाрд╡рд▓ी (Glossary)

рдХुрдЫ рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╢рдм्рджों рдХे рд╕рд░рд▓ рдЕрд░्рде

1. рдХрд╡рдЪ (Kavacha) — рд░рдХ्рд╖ा рдХा рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЖрд╡рд░рдг

рдХрд╡рдЪ рдХा рд╕ाрдоाрди्рдп рдЕрд░्рде рд╣ै рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ा рдЖрд╡рд░рдг। рдзाрд░्рдоिрдХ рд╕ाрд╣िрдд्рдп рдоें рдХрд╡рдЪ рдРрд╕े рд╕्рддोрдд्рд░ рдХो рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдЙрдкाрд╕рдХ рджेрд╡ी рдпा рджेрд╡рддा рд╕े рдЕрдкрдиे рд╢рд░ीрд░, рдорди рдФрд░ рдЬीрд╡рди рдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХी рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХрд░рддा рд╣ै।

2. рдЛрд╖ि (Rishi) — рдоंрдд्рд░ рдХे рдж्рд░рд╖्рдЯा

рд╡ैрджिрдХ рдФрд░ рдоंрдд्рд░-рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдЛрд╖ि рд╡рд╣ рд╣ैं рдЬिрди्рд╣ोंрдиे рдоंрдд्рд░ рдХा рд╕ाрдХ्рд╖ाрдд्рдХाрд░ (рджрд░्рд╢рди) рдХिрдпा। рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдоंрдд्рд░ рдпा рд╕्рддोрдд्рд░ рдХे рд╕ाрде рдкрд░ंрдкрд░ाрдЧрдд рд░ूрдк рд╕े рдЙрд╕рдХे рдЛрд╖ि рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

3. рдЫрди्рдж (Chhanda) — рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХाрд╡्рдп рдХी рд▓рдпрдмрдж्рдз рд░рдЪрдиा

рдЫрди्рдж рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдХाрд╡्рдп рдХी рд▓рдпрдмрдж्рдз рд░рдЪрдиा-рдкрдж्рдзрддि рд╣ै। рдЗрд╕рд╕े рд╢्рд▓ोрдХों рдХी рдоाрдд्рд░ाрдПँ, рдЧрддि рдФрд░ рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдХी рд╕ंрд░рдЪрдиा рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।

4. рджेрд╡рддा (Devata) — рдЬिрд╕ рджिрд╡्рдп рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХी рдЙрдкाрд╕рдиा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ै

рдЬिрд╕ рджिрд╡्рдп рд╢рдХ्рддि рдпा рд╕्рд╡рд░ूрдк рдХी рд╕्рддुрддि рдЕрдерд╡ा рдЙрдкाрд╕рдиा рдХी рдЬा рд░рд╣ी рд╣ो, рдЙрд╕े рдЙрд╕ рдоंрдд्рд░ рдХी рджेрд╡рддा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

5. рдмीрдЬ (B─лja) — рд╢рдХ्рддि рдХा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдоंрдд्рд░ाрдХ्рд╖рд░

рдмीрдЬ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै "рдмीрдЬाрдХ्рд╖рд░"। рддांрдд्рд░िрдХ рдФрд░ рдоंрдд्рд░-рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рдЗрд╕े рдХिрд╕ी рд╡िрд╢ेрд╖ рджिрд╡्рдп рд╢рдХ्рддि рдХा рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдз्рд╡рдиि-рд░ूрдк рдоाрдиा рдЬाрддा рд╣ै।

6. рд╢рдХ्рддि (Shakti) — рджिрд╡्рдп рд╕ाрдорд░्рде्рдп

рд╢рдХ्рддि рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рджिрд╡्рдп рд╕ाрдорд░्рде्рдп। рджेрд╡ी рдкрд░ंрдкрд░ा рдоें рд╕рдорд╕्рдд рд╕ृрд╖्рдЯि рдХी рдХ्рд░िрдпाрд╢ीрд▓ рдКрд░्рдЬा рдХो рд╢рдХ्рддि рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

7. рдХीрд▓рдХ (K─лlaka) — рдоंрдд्рд░рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХा рдПрдХ рддрдХрдиीрдХी рдкрдж

рдХीрд▓рдХ рдоंрдд्рд░рд╢ाрд╕्рдд्рд░ рдХा рдПрдХ рддрдХрдиीрдХी рд╢рдм्рдж рд╣ै। рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдоें "рдХीрд▓рдХ рд╕्рддोрдд्рд░" рдиाрдо рд╕े рдПрдХ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рд╕्рддोрдд्рд░ рднी рд╣ै। рдЗрд╕рдХे рдЕрд░्рде рдФрд░ рд╡्рдпाрдЦ्рдпा рдХे рд╕ंрдмंрдз рдоें рд╡िрднिрди्рди рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдордд рдоिрд▓рддे рд╣ैं।

8. рд╡िрдиिрдпोрдЧ (Viniyoga) — рдкाрда рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп

рд╡िрдиिрдпोрдЧ рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рдЗрд╕ рдкाрда рдпा рдоंрдд्рд░ рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХ्рдпा рд╣ै рддрдеा рдХिрд╕ рднाрд╡рдиा рд╕े рдЗрд╕рдХा рдк्рд░рдпोрдЧ рдХिрдпा рдЬा рд░рд╣ा рд╣ै।

9. рди्рдпाрд╕ (Ny─Бsa) — рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрдЧों рдкрд░ рдоंрдд्рд░ рдХा рдоाрдирд╕िрдХ рдпा рд╡िрдзिрдкूрд░्рд╡рдХ рдЖрд░ोрдкрдг

рди्рдпाрд╕ рд╡рд╣ рд╡िрдзि рд╣ै рдЬिрд╕рдоें рдоंрдд्рд░ों рдХा рдоाрдирд╕िрдХ рдпा рд╡िрдзिрдкूрд░्рд╡рдХ рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╡िрднिрди्рди рдЕंрдЧों рд╕े рд╕ंрдмंрдз рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рд╡िрд╢ेрд╖ рд░ूрдк рд╕े рдоंрдд्рд░-рд╕ाрдзрдиा рдХी рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдк्рд░рдпुрдХ्рдд рд╣ोрддा рд╣ै।

10. рд╕рдк्рддрд╢рддी (Saptashati)

"рд╕рдк्рддрд╢рддी" рдХा рдЕрд░्рде рд╣ै рд╕ाрдд рд╕ौ рд╢्рд▓ोрдХों рдХा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣। рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХो рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

11. рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (Dev─л M─Бh─Бtmya)

Devi Mahatmya рдХा рд╡рд╣ рдк्рд░рд╕िрдж्рдз рднाрдЧ рдЬिрд╕рдоें рдорд╣ाрдХाрд▓ी, рдорд╣ाрд▓рдХ्рд╖्рдоी рдФрд░ рдорд╣ाрд╕рд░рд╕्рд╡рддी рдХी рд▓ीрд▓ाрдУं рддрдеा рд╕्рддुрддिрдпों рдХा рд╡рд░्рдгрди рд╣ै। рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рдЗрд╕ी рдХा рдПрдХ рдЕंрдЧ рд╣ै।

12. рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी

Durga Saptashati, рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп рдХा рд╣ी рдк्рд░рдЪрд▓िрдд рдиाрдо рд╣ै।

13. рдирд╡рджुрд░्рдЧा

рдоाँ рджुрд░्рдЧा рдХे рдиौ рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд╡рд░ूрдкों рд╢ैрд▓рдкुрдд्рд░ी, рдм्рд░рд╣्рдордЪाрд░िрдгी, рдЪрди्рдж्рд░рдШрдг्рдЯा, рдХूрд╖्рдоाрдг्рдбा, рд╕्рдХрди्рджрдоाрддा, рдХाрдд्рдпाрдпрдиी, рдХाрд▓рд░ाрдд्рд░ि, рдорд╣ाрдЧौрд░ी рдФрд░ рд╕िрдж्рдзिрджाрдд्рд░ी рдХो рд╕ाрдоूрд╣िрдХ рд░ूрдк рд╕े рдирд╡рджुрд░्рдЧा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

14. рд╕рдк्рддрдоाрддृрдХा — рджेрд╡ी рдХे рдоाрддृрд░ूрдк

рд╕рдк्рддрдоाрддृрдХाрдПँ рджेрд╡ी рдХे рд╕ाрдд рдк्рд░рдоुрдЦ рдоाрддृ-рд╕्рд╡рд░ूрдк рд╣ैं। рд╡िрднिрди्рди рдЧ्рд░ंрдеों рдоें рдЗрдирдХे рдиाрдоों рдХे рдХ्рд░рдо рдоें рдХुрдЫ рдЕंрддрд░ рдоिрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै, рдкрд░ рд╕ाрдоाрди्рдпрддः рдм्рд░ाрд╣्рдоी, рдоाрд╣ेрд╢्рд╡рд░ी, рдХौрдоाрд░ी, рд╡ैрд╖्рдгрд╡ी, рд╡ाрд░ाрд╣ी, рдРрди्рдж्рд░ी рдФрд░ рдЪाрдоुрдг्рдбा рдХा рдЙрд▓्рд▓ेрдЦ рдоिрд▓рддा рд╣ै।

15. рд╕्рддोрдд्рд░ (Stotra)

рджेрд╡рддा рдпा рджेрд╡ी рдХी рд╕्рддुрддि рдоें рд░рдЪिрдд рдХाрд╡्рдп рдпा рдк्рд░ाрд░्рдердиा рдХो рд╕्рддोрдд्рд░ рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

16. рд╕्рддुрддि (Stuti)

рдИрд╢्рд╡рд░ рдпा рджेрд╡ी-рджेрд╡рддा рдХे рдЧुрдгों рдХा рд╢्рд░рдж्рдзाрдкूрд░्рд╡рдХ рд╡рд░्рдгрди рдХрд░рдиा рд╕्рддुрддि рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।

17. рдоंрдд्рд░ (Mantra)

рдоंрдд्рд░ рд╡рд╣ рдкрд╡िрдд्рд░ рдз्рд╡рдиि, рд╢рдм्рдж рдпा рд╡ाрдХ्рдп рд╣ै рдЬिрд╕рдХा рдЬрдк рдпा рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдзाрд░्рдоिрдХ рдФрд░ рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдкрд░ंрдкрд░ाрдУं рдоें рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।

18. рдЬрдк (Japa)

рдХिрд╕ी рдоंрдд्рд░ рдХा рд╢्рд░рдж्рдзाрдкूрд░्рд╡рдХ рдмाрд░-рдмाрд░ рдЙрдЪ्рдЪाрд░рдг рдпा рдоाрдирд╕िрдХ рд╕्рдорд░рдг рдХрд░рдиा рдЬрдк рдХрд╣рд▓ाрддा рд╣ै।

19. рд╕ाрдзрдиा (S─Бdhana)

рдЖрдз्рдпाрдд्рдоिрдХ рдЙрди्рдирддि рдХे рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рд╕े рдиिрдпрдоिрдд рд░ूрдк рд╕े рдХिрдП рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рдЕрдн्рдпाрд╕, рдЙрдкाрд╕рдиा рдФрд░ рдЕрдиुрд╢ाрд╕рди рдХो рд╕ाрдзрдиा рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै।

20. рдЙрдкाрд╕рдиा (Up─Бsan─Б)

рдИрд╢्рд╡рд░ рдпा рджेрд╡ी рдХे рдк्рд░рддि рд╢्рд░рдж्рдзा, рднрдХ्рддि рдФрд░ рдз्рдпाрдирдкूрд░्рд╡рдХ рдХिрдпा рдЧрдпा рдкूрдЬрди рдпा рдЖрд░ाрдзрдиा।

References

1. Markandeya Purana – рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рджेрд╡ी рдХрд╡рдЪ рд╕рд╣िрдд)

2. Gita Press рдж्рд╡ाрд░ा рдк्рд░рдХाрд╢िрдд рджुрд░्рдЧा рд╕рдк्рддрд╢рддी / рджेрд╡ी рдорд╣ाрдд्рдо्рдп (рд╕ंрд╕्рдХृрдд рдПрд╡ं рд╣िрди्рджी рдЕрдиुрд╡ाрдж)

3. Devi Bhagavata Purana (рджेрд╡ी-рддрдд्рдд्рд╡ рдХे рд╡्рдпाрдкрдХ рдЕрдз्рдпрдпрди рд╣ेрддु)

Comments