Vitamins and Its types in Hindi – рд╡िрдЯाрдоिрди рдХ्рдпा рд╣ोрддे рд╣ैं, рдпे рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं? рдХौрди рд╕ा рд╡िрдЯाрдоिрди рдХिрд╕ рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдХрд░рддा рд╣ै рд░рдХ्рд╖ा?
Vitamins and Its types in Hindi – рд╡िрдЯाрдоिрди рдХ्рдпा рд╣ोрддे рд╣ैं, рдпे рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं? рдХौрди рд╕ा рд╡िрдЯाрдоिрди рдХिрд╕ рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдХрд░рддा рд╣ै рд░рдХ्рд╖ा?
рд╡िрдЯाрдоिрди्рд╕ рдХ्рдпा рд╣ैं (What are Vitamins in Hindi)?
рд╡िрдЯाрдоिрди рдПрдХ рддрд░рд╣ рдХे рдХाрд░्рдмрдиिрдХ рдпौрдЧिрдХ рддрдд्рд╡ (Organic Compound Element) рд╣ोрддे рд╣ैं. рдпे рдпा рддो рдкाрдиी рдоें рдпा рд╡рд╕ा (Fat) рдоें рдШुрд▓рдирд╢ीрд▓ рд╣ोрддे рд╣ैं. рдкाрдиी рдоें рдШुрд▓рдирд╢ीрд▓ рд╡िрдЯाрдоिрди्рд╕ рдХी рддुрд▓рдиा рдоें, рдлैрдЯ рдоें рдШुрд▓рдирд╢ीрд▓ рд╡िрдЯाрдоिрди्рд╕ рдХो рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЬрдоा рдХрд░рдиा рдЬ्рдпाрджा рдЖрд╕ाрди рд╣ोрддा рд╣ै. рдЕрдм рддрдХ 13 рд╡िрдЯाрдоिрди्рд╕ рдХी рдкрд╣рдЪाрди рдХी рдЧрдИ рд╣ै. рдпे рдЫोрдЯे-рдЫोрдЯे рдХंрдкाрдЙंрдб рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЬो рд╢рд░ीрд░ рдХो рдаीрдХ рддрд░рд╣ рд╕े рдХाрдо рдХрд░рдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддे рд╣ैं.Types of Vitamins in Hindi -
рд╡िрдЯाрдоिрди A (Types of Vitamins - Vitamin A)
рдЗрд╕ рд╡िрдЯाрдоिрди рдХो рд░ेрдЯिрдиॉрд▓ рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं. рдпे рд╡िрдЯाрдоिрди рдлैрдЯ рдоें рдШुрд▓рдирд╢ीрд▓ рд╣ै. рдпे рд╡िрдЯाрдоिрди рджो рддрд░рд╣ рдХा рд╣ोрддा рд╣ै- рд░ेрдЯिрдиॉрдЗрдб्рд╕ рдФрд░ рдХрд░ॉрдЯिрдиाрдЗрдб्рд╕. рдЬिрди рд╕рдм्рдЬिрдпों рдХे рд░ंрдЧ рдЬिрддрдиे рдЬ्рдпाрджा рд╣рд░े рд╣ोрддे рд╣ैं, рдЙрдирдоें рдХрд░ॉрдЯिрдиाрдЗрдб्рд╕ рдЙрддрдиा рд╣ी рдЬ्рдпाрджा рдкाрдпा рдЬाрддा рд╣ै. рдХрд░ॉрдЯिрдиाрдЗрдб्рд╕ рдХे рдЕрдЪ्рдЫे рд╕्рд░ोрддों рдоें рдЧाрдЬрд░, рдЯрдоाрдЯрд░, рдЖрдо, рдЦुрдмाрдиी рдФрд░ рдЖрд▓ूрдмुрдЦाрд░ा рд╢ाрдоिрд▓ рд╣ैं.рд╡िрдЯाрдоिрди A рдХी рдЬрд░ूрд░рдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди A рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди B (Types of Vitamins - Vitamin B)
рд╡िрдЯाрдоिрди-рдмी рдкाрдиी рдоें рдШुрд▓рдирд╢ीрд▓ рд╣ै. рдпрд╣ рд╡िрдЯाрдоिрди рдХ्рд╖ाрд░ рдкрджाрд░्рдеों рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓ाрдиे рд╕े рд╣ी рдирд╖्рдЯ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЕрдо्рд▓ рдпाрдиी рдПрд╕िрдб рдХे рд╕ाрде рдЙрдмाрд▓рдиे рдкрд░ рднी рдирд╖्рдЯ рдирд╣ीं рд╣ोрддे. рдЗрд╕ рд╡िрдЯाрдоिрди рдХे рдХрдИ рднाрдЧों рдХी рдЦोрдЬ рдХी рдЬा рдЪुрдХी рд╣ै. рдпे рд╕рднी рднाрдЧ рдоिрд▓рдХрд░ рд╡िрдЯाрдоिрди-рдмी 'рдХॉрди्рдк्рд▓ेрдХ्рд╕' рдХрд╣рд▓ाрддे рд╣ैं.рд╡िрдЯाрдоिрди B рдХी рдЬрд░ूрд░рдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди B рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди-B рдХॉрдо्рдк्рд▓ेрдХ्рд╕
рд╡िрдЯाрдоिрди B1 (рдеाрдпрдоीрди)-
рд╡िрдЯाрдоिрди B1 рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди B2 (рд░ाрдЗрдмोрдл्рд▓ेрд╡िрди)-
рд╡िрдЯाрдоिрди B2 рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди B3 (рдиिрдпाрд╕िрди)-
рд╡िрдЯाрдоिрди B3 рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди B5 (рдкैंрдЯोрдеैрдиिрдХ)-
рд╡िрдЯाрдоिрди B5 рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди B6 (рдкाрдЗрд░िрдбोрдХ्рд╕िрди)-
рд╡िрдЯाрдоिрди B6 рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди B7 (рдмाрдпोрдЯिрди)-
рд╡िрдЯाрдоिрди B7 рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди B9 (рдлोрд▓ाрд╕ीрди рдпा рдлोрд▓िрдХ рдПрд╕िрдб)-
рд╡िрдЯाрдоिрди B9 рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди B12 (рдХोрдмाрд▓рдоीрди)-
рд╡िрдЯाрдоिрди B12 рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди C (Types of Vitamins - Vitamin C)
рдЗрд╕ рд╡िрдЯाрдоिрди рдХा рд░ाрд╕ाрдпрдиिрдХ рдиाрдо рдПрд╕्рдХॉрд░्рдмिрдХ рдПрд╕िрдб рд╣ै. рдХрдИ рдмीрдоाрд░िрдпों рдоें рдпे рд╡िрдЯाрдоिрди рджрд╡ा рдХा рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै. рдпрд╣ рдПंрдЯीрдСрдХ्рд╕ीрдбेंрдЯ рдХे рд░ूрдк рдоें рднी рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै. рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рд▓реЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдпे рд╡िрдЯाрдоिрди рдмेрд╣рдж рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै. рд╡िрдЯाрдоिрди C рдЦूрди рдХी рдирд╕ों рдФрд░ рд╣рдб्рдбिрдпों рдХो рдордЬрдмूрдд рдмрдиाрддा рд╣ै, рд╕ाрде рд╣ी рд╕ेрд▓्рд╕ рдХो рдЬोреЬрдХрд░ рд░рдЦрддा рд╣ै. рдЗрд╕ рд╡िрдЯाрдоिрди рд╕े рдмाрд▓, рджांрдд рдФрд░ рдорд╕ूреЭे рдордЬрдмूрдд рд╣ोрддे рд╣ैं, рд╕ाрде рд╣ी рдд्рд╡рдЪा рдоें рдЪрдордХ рдЖрддी рд╣ै.рд╡िрдЯाрдоिрди C рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди D (Vitamin D)
Types of Vitamins: Vitamin D - рдЗрд╕ рд╡िрдЯाрдоिрди рдХो рдПрд░्рдЧोрдХैрд▓्рд╕िрдлेрд░ॉрд▓ рдФрд░ рдХॉрд▓ेрдХैрд▓्рд╕िрдлेрд░ॉрд▓ рднी рдХрд╣ा рдЬाрддा рд╣ै. рд╕्рд╡рд╕्рде рд╢рд░ीрд░ рдХे рд▓िрдП рдпे рд╡िрдЯाрдоिрди рдмेрд╣рдж рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै. рдпрд╣ рд╡िрдЯाрдоिрди рдЗрдо्рдпुрдиिрдЯी рдмреЭाрддा рд╣ै, рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдХे рд▓ेрд╡рд▓ рдХो рд╕рд╣ी рд░рдЦрддा рд╣ै рдФрд░ рд╣рдб्рдбिрдпों рдХो рдордЬрдмूрддी рджेрдХрд░ рдЙрдирдХी рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै. рдЗрд╕ рд╡िрдЯाрдоिрди рдХी рдХрдоी рд╕े рд╣рдб्рдбिрдпां рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं, рдорд╕рд▓्рд╕ рдХрдордЬोрд░ рд╣ो рдЬाрддे рд╣ैं рдФрд░ рдЬोреЬों рдоें рджрд░्рдж рд╣ोрддा рд╣ै. рд╕ूрдЦा рд░ोрдЧ рдпाрдиी рд░िрдХेрдЯ्рд╕, рдХрдордЬोрд░ рджांрдд рдФрд░ рджांрддों рдХी рд╕рдб़рди рдЖрджि рд╕рдорд╕्рдпाрдПं рд╣ो рдЬाрддी рд╣ैं.рд╡िрдЯाрдоिрди D рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди E (Types of Vitamins - Vitamin E)
рдЗрд╕ рд╡िрдЯाрдоिрди рдХो рдЯोрдХोрдлेрд░ोрд▓ рднी рдХрд╣рддे рд╣ैं. рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рдмीрдоाрд░िрдпों рд╕े рд▓реЬрдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рд╡िрдЯाрдоिрди рдмрд╣ुрдд рдЬрд░ूрд░ी рд╣ै. рдпрд╣ рд╡िрдЯाрдоिрди рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЦूрди рдХी рдХрдоी рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рдХो рджूрд░ рдХрд░рддा рд╣ै. рдмрдЪ्рдЪों рдоें рдЗрд╕ рд╡िрдЯाрдоिрди рдХी рдХрдоी рд╕े рдПрдиीрдоिрдпा (рдЦूрди рдХी рдХрдоी) рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै.рд╡िрдЯाрдоिрди E рдХे рд╕्рд░ोрдд-
рд╡िрдЯाрдоिрди K (Types of Vitamins - Vitamin K)
рдпрд╣ рд╡िрдЯाрдоिрди рд╡рд╕ा рдоें рдШुрд▓рдирд╢ीрд▓ рд╣ै. рдЗрд╕ рд╡िрдЯाрдоिрди рдХी рдХрдоी рд╕े рдРंрдарди рдФрд░ рд╣ीрдоोрдлीрд▓िрдпा (рдЦूрди рдХा рдмрд╣рдиा рдмंрдж рди рд╣ोрдиा) рдХी рд╕рдорд╕्рдпा рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै. рдпрд╣ рд╡िрдЯाрдоिрди рд░рдХ्рдд рдХा рдердХ्рдХा (рдм्рд▓рдб рдХ्рд▓ॉрдЯिंрдЧ) рдмрдиाрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै. рдЕрдЧрд░ рдРрд╕ा рди рд╣ो рддो рдЪोрдЯ рд▓рдЧрдиे рдкрд░ рдЦूрди рдХा рдмрд╣рдиा рдмंрдж рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ोрдЧा, рдЬिрд╕рд╕े рдоौрдд рддрдХ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै. рд╣ाрд▓ांрдХि, рдХрднी-рдХрднी рд░рдХ्рдд рдХा рдердХ्рдХा рдмрдирдиा рднी рдЬाрдирд▓ेрд╡ा рд╣ोрддा рд╣ै. рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡िрдЯाрдоिрди K рджो рддрд░рд╣ рд╕े рдХाрдо рдХрд░рддा рд╣ै- рдпрд╣ рд╢рд░ीрд░ рдХे рдЕंрджрд░ рдЦूрди рдХो рдЬрдордиे рдирд╣ींं рджेрддा рдФрд░ рд╢рд░ीрд░ рдХे рдмाрд╣рд░ рдЦूрди рдХो рдмрд╣рдиे рдирд╣ीं рджेрддा.рд╡िрдЯाрдоिрди K рдХे рд╕्рд░ोрдд-
Vitamins FAQ in Hindi – рд╡िрдЯाрдоिрди рд╕े рдЬुрдб़े рд╕рдмрд╕े рдЬ़्рдпाрджा рдкूрдЫे рдЬाрдиे рд╡ाрд▓े рд╕рд╡ाрд▓
Q 1: рд╡िрдЯाрдоिрди рдХ्рдпा рд╣ोрддे рд╣ैं? (What Are Vitamins?)
рдЙрдд्рддрд░:
рд╡िрдЯाрдоिрди рдРрд╕े рд╕ूрдХ्рд╖्рдо рдкोрд╖рдХ рддрдд्рд╡ (Micronutrients) рд╣ैं рдЬिрдирдХी рд╢рд░ीрд░ рдХो рдеोрдб़ी рдоाрдд्рд░ा рдоें рдЬ़рд░ूрд░рдд рд╣ोрддी рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдпे рд╢рд░ीрд░ рдХे рд╡िрдХाрд╕, рд░ोрдЧ-рдк्рд░рддिрд░ोрдзрдХ рдХ्рд╖рдорддा, рдд्рд╡рдЪा, рдЖँрдЦों, рд╣рдб्рдбिрдпों рдФрд░ рдоेрдЯाрдмॉрд▓िрдЬ़्рдо рдХे рд▓िрдП рдмेрд╣рдж рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ैं। рд╢рд░ीрд░ рдЗрдирдоें рд╕े рдЕрдзिрдХрддрд░ рдХो рдЦुрдж рдирд╣ीं рдмрдиा рд╕рдХрддा, рдЗрд╕рд▓िрдП рдпे рднोрдЬрди рд╕े рд▓ेрдиे рдкрдб़рддे рд╣ैं।
рд╕्рд░ोрдд: WHO, NIN-ICMR
Q 2: рд╡िрдЯाрдоिрди рдХिрддрдиे рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं? (How Many Types of Vitamins?)
рдЙрдд्рддрд░:
рд╡िрдЯाрдоिрди 13 рдк्рд░рдХाрд░ рдХे рд╣ोрддे рд╣ैं:
рдлैрдЯ-рд╕ोрд▓्рдпूрдмрд▓ рд╡िрдЯाрдоिрди्рд╕ (Fat-Soluble):
- Vitamin A
- Vitamin D
- Vitamin E
- Vitamin K
рд╡ॉрдЯрд░-рд╕ोрд▓्рдпूрдмрд▓ рд╡िрдЯाрдоिрди्рд╕ (Water-Soluble):
- Vitamin B1 (Thiamine)
- Vitamin B2 (Riboflavin)
- Vitamin B3 (Niacin)
- Vitamin B5 (Pantothenic Acid)
- Vitamin B6 (Pyridoxine)
- Vitamin B7 (Biotin)
- Vitamin B9 (Folate/Folic Acid)
- Vitamin B12 (Cobalamin)
- Vitamin C (Ascorbic Acid)
рд╕्рд░ोрдд: NIH – National Institutes of Health
Q 3: рдХौрди рд╕ा рд╡िрдЯाрдоिрди рдХिрд╕ рдмीрдоाрд░ी рд╕े рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै? (Which Vitamin Prevents Which Disease?)
Vitamin A
рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै: рд░рддौंрдзी (Night blindness), рдХрдордЬोрд░ рдЗрдо्рдпुрдиिрдЯी
рд╕्рд░ोрдд: рдЧाрдЬрд░, рдкрдкीрддा, рджूрдз, рдкाрд▓рдХ
Vitamin B1 (Thiamine)
рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै: рдмेрд░ीрдмेрд░ी (Beriberi)
рд╕्рд░ोрдд: рд╕ाрдмुрдд рдЕрдиाрдЬ, рджाрд▓ें
Vitamin B2 (Riboflavin)
рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै: рдоुрдЦ рдХे рдХोрдиों рдХा рдлрдЯрдиा, рд╕्рдХिрди рдЗंрдлेрдХ्рд╢рди
рд╕्рд░ोрдд: рджूрдз, рджрд╣ी, рд╣рд░ी рд╕рдм्рдЬ़िрдпाँ
Vitamin B3 (Niacin)
рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै: рдкेрд▓ाрдЧ्рд░ा (Pellagra)
рд╕्рд░ोрдд: рджाрд▓ें, рдоूंрдЧрдлрд▓ी
Vitamin B6
рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै: рдПрдиीрдоिрдпा, рдирд░्рд╡ рдк्рд░ॉрдм्рд▓рдо्рд╕
рд╕्рд░ोрдд: рдХेрд▓ा, рдЪрдиा
Vitamin B9 (Folic Acid)
рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै: рдПрдиीрдоिрдпा, рдЧрд░्рднाрд╡рд╕्рдеा рдоें рдЬрди्рдо рджोрд╖
рд╕्рд░ोрдд: рд╣рд░ी рдкрдд्рддेрджाрд░ рд╕рдм्рдЬ़िрдпाँ
Vitamin B12
рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै: рдоेрдЧाрд▓ोрдм्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдПрдиीрдоिрдпा, рдирд░्рд╡ рдбैрдоेрдЬ
рд╕्рд░ोрдд: рджूрдз, рджрд╣ी
Vitamin C
рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै: рд╕्рдХрд░्рд╡ी (Scurvy), рдЗрди्рдлेрдХ्рд╢рди
рд╕्рд░ोрдд: рдиींрдмू, рд╕ंрддрд░ा, рдЖंрд╡рд▓ा
Vitamin D
рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै: рд╣рдб्рдбिрдпों рдХी рдХрдордЬोрд░ी, рд░िрдХेрдЯ्рд╕, рдСрд╕्рдЯिрдпोрдкोрд░ोрд╕िрд╕
рд╕्рд░ोрдд: рдзूрдк, рджूрдз
Vitamin E
рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै: рд╕्рдХिрди рдПрдЬिंрдЧ, рдирд░्рд╡ рдбैрдоेрдЬ
рд╕्рд░ोрдд: рдмाрджाрдо, рдПрд╡ोрдХाрдбो, рд╡ेрдЬिрдЯेрдмрд▓ рдСрдпрд▓
Vitamin K
рд░рдХ्рд╖ा рдХрд░рддा рд╣ै: рдЕрдд्рдпрдзिрдХ рдЦूрди рдмрд╣рдиा, рдм्рд▓рдб рдХ्рд▓ॉрдЯिंрдЧ рд╕рдорд╕्рдпाрдПँ
рд╕्рд░ोрдд: рд╣рд░ी рд╕рдм्рдЬ़िрдпाँ
рд╕्рд░ोрдд: WHO, NIH, Harvard Health Publishing
Q4: рдХौрди рд╕ा рд╡िрдЯाрдоिрди рдХिрд╕ рдлрд▓ рдпा рд╕рдм्рдЬ़ी рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै?
| рд╡िрдЯाрдоिрди | рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд |
|---|---|
| Vitamin A | рдЧाрдЬрд░, рдкрдкीрддा, рд╢рдХрд░рдХंрдж |
| Vitamin B-complex | рдЕрдиाрдЬ, рджाрд▓ें, рдирдЯ्рд╕ |
| Vitamin C | рд╕ंрддрд░ा, рдЖंрд╡рд▓ा, рдиींрдмू |
| Vitamin D | рд╕ूрд░рдЬ рдХी рд░ोрд╢рдиी, рджूрдз |
| Vitamin E | рдмाрджाрдо, рдмीрдЬ, рд╡ेрдЬिрдЯेрдмрд▓ рдСрдпрд▓ |
| Vitamin K | рд╣рд░ी рдкрдд्рддेрджाрд░ рд╕рдм्рдЬिрдпाँ |
Q 5: рд╡िрдЯाрдоिрди рдХी рдХрдоी рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг рдХ्рдпा рд╣ैं? (Symptoms of Vitamin Deficiency)
рдЙрдд्рддрд░:
рдХुрдЫ рдЖрдо рд▓рдХ्рд╖рдг—
- рд▓рдЧाрддाрд░ рдХрдордЬोрд░ी
- рдмाрд▓ рдЭрдб़рдиा
- рд╕्рдХिрди рдб्рд░ाрдИ рд╣ोрдиा
- рдШाрд╡ рджेрд░ рд╕े рднрд░рдиा
- рднूрдЦ рдХрдо рд▓рдЧрдиा
- рдЖँрдЦों рдХी рд░ोрд╢рдиी рдХрдо рд╣ोрдиा
- рдкैрд░ों рдоें рдЭрдирдЭрдиाрд╣рдЯ
рд╕्рд░ोрдд: ICMR – National Institute of Nutrition
Q 6: рдХ्рдпा рдорд▓्рдЯीрд╡िрдЯाрдоिрди рд▓ेрдиा рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░:
рд╣ाँ, рд▓ेрдХिрди рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рдкрд░, рдХ्рдпोंрдХि:
- рдЬрд░ूрд░рдд рди рд╣ोрдиे рдкрд░ рд▓ेрдиे рд╕े рдиुрдХрд╕ाрди рднी рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै
- Vitamin A & D рдЕрдзिрдХ рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╡िрд╖ाрдХ्рдд (Toxic) рд╣ोрддे рд╣ैं
рд╕्рд░ोрдд: Harvard School of Public Health
Q 7: рд╡िрдЯाрдоिрди рдХी рдХрдоी рдХैрд╕े рдкूрд░ी рдХрд░ें?
✔️ рд╕ंрддुрд▓िрдд рдЖрд╣ाрд░
✔️ рд╣рд░ी рд╕рдм्рдЬ़िрдпाँ, рдлрд▓
✔️ рдбेрдпрд░ी рдЙрдд्рдкाрдж
✔️ рдзूрдк (Vitamin D)
✔️ рдЬ़рд░ूрд░рдд рдкрдб़рдиे рдкрд░ рдоेрдбिрдХрд▓ рд╕рдк्рд▓ीрдоेंрдЯ
Q 8: рдХ्рдпा рд╡िрдЯाрдоिрди рд╕े рд╡рдЬрди рдмрдв़рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░:
рдирд╣ीं। рд╡िрдЯाрдоिрди рдКрд░्рдЬा (рдХैрд▓ोрд░ी) рдирд╣ीं рджेрддे, рдЗрд╕рд▓िрдП рд╡рдЬрди рдирд╣ीं рдмрдв़ाрддे। рдпे рд╕िрд░्рдл рд╢рд░ीрд░ рдХे рдоेрдЯाрдмॉрд▓िрдЬ़्рдо рдХो рд╕рдкोрд░्рдЯ рдХрд░рддे рд╣ैं।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q 9: рд╕рдмрд╕े рдЬ़рд░ूрд░ी рд╡िрдЯाрдоिрди рдХौрди рд╕े рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░:
рд╕рдм рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдЖрдорддौрд░ рдкрд░ рдЗрдирдоें рдХрдоी рдЬ्рдпाрджा рдкाрдИ рдЬाрддी рд╣ै:
- Vitamin D
- Vitamin B12
- Vitamin B9 (Folic Acid)
- Vitamin A
- Vitamin C
рд╕्рд░ोрдд: ICMR Dietary Survey Reports
Q 10: рдХ्рдпा рд╡िрдЯाрдоिрди рдЬ्рдпाрджा рд▓ेрдиे рд╕े рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░:
рд╣ाँ।
рдЦाрд╕рдХрд░ рдЗрди рд╡िрдЯाрдоिрди्рд╕ рдХी рдУрд╡рд░рдбोрдЬ़ рдЦрддрд░рдиाрдХ рд╣ै:
- Vitamin A – рд╕िрд░рджрд░्рдж, рдЙрд▓्рдЯी, рд▓िрд╡рд░ рдбैрдоेрдЬ
- Vitamin D – рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдЬ़्рдпाрджा рд╣ोрдиा, рдХिрдбрдиी рд╕्рдЯोрди
- Vitamin E – рдм्рд▓ीрдбिंрдЧ рдХा рдЦрддрд░ा
рд╕्рд░ोрдд: NIH Toxicity Guidelines
Q11. Vitamin A рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЖँрдЦों рдХी рд░ोрд╢рдиी, рдд्рд╡рдЪा, рдЗрдо्рдпुрдиिрдЯी рдФрд░ рдмрдЪ्рдЪों рдХी рдЧ्рд░ोрде рдХे рд▓िрдП।
рд╕्рд░ोрдд: WHO – Micronutrient Guidelines
Q12. Vitamin A рдХी рдХрдоी рд╕े рдХौрди рд╕ी рдмीрдоाрд░ी рд╣ोрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд░рддौंрдзी (Night Blindness) рдФрд░ Xerophthalmia।
рд╕्рд░ोрдд: UNICEF – Vitamin A Deficiency Report
Q13. Vitamin A рдХे рдк्рд░ाрдХृрддिрдХ рд╕्рд░ोрдд рдХ्рдпा рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░: рдЧाрдЬрд░, рдкрдкीрддा, рдкाрд▓рдХ, рд╢рдХрд░рдХंрдж, рджूрдз।
рд╕्рд░ोрдд: NIN-ICMR Food Composition Tables
Q14. рдХ्рдпा Vitamin A рдЕрдзिрдХ рд▓ेрдиे рд╕े рдиुрдХрд╕ाрди рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाँ। рдЕрдзिрдХ рдоाрдд्рд░ा рд╕े Vitamin A Toxicity рд╣ोрддी рд╣ै—рдЙрд▓्рдЯी, рдЪрдХ्рдХрд░, рд▓िрд╡рд░ рдбैрдоेрдЬ।
рд╕्рд░ोрдд: NIH – Office of Dietary Supplements
Q15. рдХ्рдпा рдк्рд░ेрдЧрдиेंрд╕ी рдоें Vitamin A рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╕ीрдоिрдд рдоाрдд्рд░ा рдаीрдХ рд╣ै, рд▓ेрдХिрди рдЬ़्рдпाрджा рд╕ेрд╡рди рдЬрди्рдо рджोрд╖ рдХा рдЬोрдЦिрдо рдмрдв़ाрддा рд╣ै।
рд╕्рд░ोрдд: WHO Pregnancy Nutrition Guidelines
Q16. Vitamin B1 рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЦाрдиे рдХो рдКрд░्рдЬा рдоें рдмрджрд▓рдиा рдФрд░ рдирд░्рд╡ рдлंрдХ्рд╢рди рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиा।
рд╕्рд░ोрдд: NIH – ODS Thiamine
Q17. Vitamin B1 рдХी рдХрдоी рд╕े рдХौрди рд╕ी рдмीрдоाрд░ी рд╣ोрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдмेрд░ीрдмेрд░ी (Beriberi) рдФрд░ Wernicke-Korsakoff Syndrome।
рд╕्рд░ोрдд: Harvard Health
Q18. B1 рдХिрди рдлूрдб्рд╕ рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╕ाрдмुрдд рдЕрдиाрдЬ, рджाрд▓ें, рдмीрди्рд╕, рдирдЯ्рд╕।
рд╕्рд░ोрдд: ICMR-NIN
Q19. рдХ्рдпा B1 рд╕рдк्рд▓ीрдоेंрдЯ рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЬ्рдпाрджाрддрд░ рд▓ोрдЧ рднोрдЬрди рд╕े рдкा рд▓ेрддे рд╣ैं। рд╢рд░ाрдм рдЕрдзिрдХ рдкीрдиे рд╡ाрд▓ों рдХो рд╕рдк्рд▓ीрдоेंрдЯ рдХी рдЬрд░ूрд░рдд рдкрдб़ рд╕рдХрддी рд╣ै।
рд╕्рд░ोрдд: CDC Alcohol & Nutrition Data
Q20. рдХ्рдпा рдердХाрди B1 рдХी рдХрдоी рдХा рд▓рдХ्рд╖рдг рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाँ। рдХ्рдпोंрдХि рд╢рд░ीрд░ рдКрд░्рдЬा рдирд╣ीं рдмрдиा рдкाрддा।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q21. Vitamin B2 рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрд░्рдп рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдирд░्рдЬी рдоेрдЯाрдмॉрд▓िрдЬ्рдо, рд╕्рдХिрди рд╣ेрд▓्рде, рдЖँрдЦों рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा।
рд╕्рд░ोрдд: NIH – ODS Riboflavin
Q22. рдЗрд╕рдХी рдХрдоी рдоें рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: Mouth corner cracks, рд▓ाрд▓ рдЬीрдн, рдердХाрди।
рд╕्рд░ोрдд: WHO – Micronutrient Deficiency Data
Q23. B2 рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рд╕्рд░ोрдд рдХ्рдпा рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░: рджूрдз, рджрд╣ी, рд╣рд░ी рд╕рдм्рдЬ़िрдпाँ।
рд╕्рд░ोрдд: ICMR-NIN
Q24. рдХ्рдпा рдЧрд░्рдо рдХрд░рдиे рдкрд░ B2 рдирд╖्рдЯ рд╣ो рдЬाрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ heat-stable рд╣ै, рд▓ेрдХिрди light-sensitive рд╣ै।
рд╕्рд░ोрдд: FAO Food Science Bulletin
Q25. рдХ्рдпा рдмрдЪ्рдЪों рдоें рдЗрд╕рдХी рдХрдоी рдЖрдо рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाँ, рджूрдз рди рдкीрдиे рд╡ाрд▓े рдмрдЪ्рдЪों рдоें рдЬ़्рдпाрджा।
рд╕्рд░ोрдд: NIN-ICMR Child Nutrition Reports
Q26. Vitamin B3 рдХ्рдпों рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдХोрд▓ेрд╕्рдЯ्рд░ॉрд▓ рдиिрдпंрдд्рд░рдг, рдКрд░्рдЬा рдЙрдд्рдкाрджрди, рдирд░्рд╡рд╕ рд╕िрд╕्рдЯрдо।
рд╕्рд░ोрдд: Harvard Medical School
Q27. Vitamin B3 рдХी рдХрдоी рдХिрд╕ рдмीрдоाрд░ी рд╕े рдЬुрдб़ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдкेрд▓ाрдЧ्рд░ा (Pellagra)।
рд╕्рд░ोрдд: CDC – Vitamin Deficiency Reports
Q28. Vitamin B3 рдХे рд╕्рд░ोрдд рдХ्рдпा рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░: рдоूंрдЧрдлрд▓ी, рдЕрдиाрдЬ।
рд╕्рд░ोрдд: NIN-ICMR
Q29. рдХ्рдпा Niacin рдХोрд▓ेрд╕्рдЯ्рд░ॉрд▓ рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाँ, рд▓ेрдХिрди рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рдиिрдЧрд░ाрдиी рдоें।
рд╕्рд░ोрдд: American Heart Association
Q30. Vitamin B3 рдХे рдУрд╡рд░рдбोрдЬ़ рдХे рдиुрдХрд╕ाрди рдХ्рдпा рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░: "Niacin Flush", рд▓िрд╡рд░ рдбैрдоेрдЬ।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q31. Vitamin B6 рдХिрди рдХाрдоों рдХे рд▓िрдП рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рджिрдоाрдЧ рдХा рд╡िрдХाрд╕, рдЗрдо्рдпुрдиिрдЯी, рдк्рд░ोрдЯीрди рдоेрдЯाрдмॉрд▓िрдЬ़्рдо।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q32. Vitamin B6 рдХी рдХрдоी рдоें рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдПрдиीрдоिрдпा, рдбिрдк्рд░ेрд╢рди, рд╕्рдХिрди рд░ैрд╢।
рд╕्рд░ोрдд: Harvard Health
Q33. Vitamin B6 рдХौрди-рдХौрди рд╕े рдлूрдб рдоें рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдХेрд▓ा, рдЪрдиा, рдЖрд▓ू।
рд╕्рд░ोрдд: NIN-ICMR
Q34. рдХ्рдпा рдк्рд░ेрдЧрдиेंрд╕ी рдоें B6 рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाँ, рдоॉрд░्рдиिंрдЧ рд╕िрдХрдиेрд╕ рдХрдо рдХрд░рдиे рдоें рднी рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै।
рд╕्рд░ोрдд: ACOG – Pregnancy Guidelines
Q35. рдЕрдзिрдХ B6 рд╕े рдХ्рдпा рдиुрдХрд╕ाрди?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд░्рд╡ рдбैрдоेрдЬ (Long-term high doses)।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q36. Vitamin B7 (Biotin) – рдмाрдпोрдЯिрди рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рдорд╢рд╣ूрд░ рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдмाрд▓ों, рдд्рд╡рдЪा рдФрд░ рдиाрдЦूрдиों рдХे рд▓िрдП।
рд╕्рд░ोрдд: Harvard Health
Q37. Biotin рдХिрд╕ рднोрдЬрди рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдмाрджाрдо, рдоूंрдЧрдлрд▓ी, рд╕ाрдмुрдд рдЕрдиाрдЬ।
рд╕्рд░ोрдд: ICMR-NIN
Q38. B7 рдХी рдХрдоी рдХ्рдпों рдХрдо рджिрдЦाрдИ рджेрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпे рдЧрдЯ рдмैрдХ्рдЯीрд░िрдпा рднी рдмрдиाрддे рд╣ैं।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q39. рдХ्рдпा рдмाрдпोрдЯिрди рд╕рдк्рд▓ीрдоेंрдЯ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╕ाрдоाрди्рдп рдоाрдд्рд░ा рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд, рд▓ेрдХिрди рдЯेрд╕्рдЯ рд░िрдкोрд░्рдЯ्рд╕ рдХो рдЧрд▓рдд рджिрдЦा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рд╕्рд░ोрдд: FDA Safety Alert
Q40. рдХ्рдпा рд░ॉ рдПрдЧ рд╡्рд╣ाрдЗрдЯ рд╕े рдмाрдпोрдЯिрди рдХी рдХрдоी рд╣ोрддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाँ, рд░ॉ рдПрдЧ рд╡्рд╣ाрдЗрдЯ (рдХрдЪ्рдЪे рдЕंрдбे рдХा рд╕рдлेрдж рднाрдЧ) рдЦाрдиे рд╕े Biotin (Vitamin B7) рдХी рдХрдоी рд╣ो рдЬाрддी рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕рдоें Avidin рдк्рд░ोрдЯीрди рдмाрдпोрдЯिрди рдХो рдмांрдз рд▓ेрддा рд╣ै।
рдЗрд╕рдХी рдХрдоी рд╕े рд╣ोрдиे рд╡ाрд▓े рд░ोрдЧ – рдмाрд▓ рдЭрдб़рдиा, рдд्рд╡рдЪा рдкрд░ рд░ैрд╢, рдиाрдЦूрди рдЯूрдЯрдиा, рдердХाрди, рдирд╕ों рдХी рдХрдордЬोрд░ी, рдбिрдк्рд░ेрд╢рди рдпा рдоूрдб рдбिрд╕рдСрд░्рдбрд░
рд╕्рд░ोрдд: FAO
Q41. Vitamin B9 (Folic Acid/Folate) рдХ्рдпों рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: DNA рдиिрд░्рдоाрдг, рдЧрд░्рднाрд╡рд╕्рдеा рдоें рдмрдЪ्рдЪे рдХा рд╡िрдХाрд╕।
рд╕्рд░ोрдд: WHO Pregnancy Guidelines
Q42. Vitamin B9 рдХी рдХрдоी рдХ्рдпा рдХрд░рддी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдоेрдЧाрд▓ोрдм्рд▓ाрд╕्рдЯिрдХ рдПрдиीрдоिрдпा।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q43. B9 рдХिрди рдлूрдб्рд╕ рдоें рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдкाрд▓рдХ, рдЪрдиा, рджाрд▓, рд╕ंрддрд░ा।
рд╕्рд░ोрдд: ICMR-NIN
Q44. рдЧрд░्рднрд╡рддी рдорд╣िрд▓ाрдУं рдХो B9 рдХ्рдпों рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: Neural tube defects рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП।
рд╕्рд░ोрдд: WHO
Q45. рдХ्рдпा B9 рдФрд░ B12 рд╕ाрде рд▓ेрдиे рдЪाрд╣िрдП?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाँ, рдпे рдПрдХ-рджूрд╕рд░े рдХे рд╕ाрде рдоिрд▓рдХрд░ рдХाрдо рдХрд░рддे рд╣ैं।
рд╕्рд░ोрдд: Harvard Health
Q46. Vitamin B12 (Cobalamin) рдХ्рдпों рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдирд░्рд╡ рд╣ेрд▓्рде, рд▓ाрд▓ рд░рдХ्рдд рдХोрд╢िрдХाрдУं рдХा рдиिрд░्рдоाрдг।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q47. рдЗрд╕рдХी рдХрдоी рдХिрд╕рдоें рдЖрдо рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╢ाрдХाрд╣ाрд░ी, рдмुрдЬुрд░्рдЧ, рдЧैрд╕्рдЯ्рд░िрдХ рд╕рдорд╕्рдпाрдУं рд╡ाрд▓े рд▓ोрдЧ।
рд╕्рд░ोрдд: Harvard Medical School
Q48. B12 рдХे рд╕्рд░ोрдд рдХ्рдпा рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░: рджूрдз, рджрд╣ी।
рд╕्рд░ोрдд: ICMR-NIN
Q49. рдХ्рдпा B12 рд╕рдк्рд▓ीрдоेंрдЯ рд╢ाрдХाрд╣ाрд░िрдпों рдХे рд▓िрдП рдЬ़рд░ूрд░ी?
рдЙрдд्рддрд░: рдХрдИ рдоाрдорд▓ों рдоें рд╣ाँ।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q50. B12 рдХрдоी рдХे рд▓рдХ्рд╖рдг?
рдЙрдд्рддрд░: рдЭрдирдЭрдиाрд╣рдЯ, рдоेрдоोрд░ी рд▓ॉрд╕, рдПрдиीрдоिрдпा।
рд╕्рд░ोрдд: Mayo Clinic
Q51. Vitamin C (Ascorbic Acid) рдХ्рдпों рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЗрдо्рдпुрдиिрдЯी, рд╕्рдХिрди, рдШाрд╡ рднрд░рдиा।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q52. Vitamin C рдХी рдХрдоी рд╕े рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╕्рдХрд░्рд╡ी (Scurvy)।
рд╕्рд░ोрдд: CDC
Q53. Vitamin C рдХौрди-рдХौрди рд╕े рдлрд▓ों рдоें рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЖंрд╡рд▓ा, рд╕ंрддрд░ा, рдиींрдмू, рдХीрд╡ी।
рд╕्рд░ोрдд: NIN-ICMR
Q54. рдХ्рдпा Vitamin C рд╕рд░्рджी-рдЬुрдХाрдо рд░ोрдХрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдпрд╣ рд╕ंрдХ्рд░рдордг рдХी рдЕрд╡рдзि рдХрдо рдХрд░ рд╕рдХрддा рд╣ै।
рд╕्рд░ोрдд: Cochrane Review
Q55. Vitamin C рдУрд╡рд░рдбोрдЬ़ рдХे рдиुрдХрд╕ाрди?
рдЙрдд्рддрд░: рдкेрдЯ рджрд░्рдж, рджрд╕्рдд, рдХिрдбрдиी рд╕्рдЯोрди рдХा рдЦрддрд░ा।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q56. Vitamin D рдХा рдоुрдЦ्рдп рдХाрдо рдХ्рдпा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рдЕрд╡рд╢ोрд╖рдг, рд╣рдб्рдбिрдпाँ рдордЬрдмूрдд рдХрд░рдиा।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q57. Vitamin D рдХी рдХрдоी рд╕े рдХौрди рд╕ी рдмीрдоाрд░िрдпाँ рд╣ोрддी рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░: рд░िрдХेрдЯ्рд╕, рдСрд╕्рдЯिрдпोрдкोрд░ोрд╕िрд╕।
рд╕्рд░ोрдд: WHO
Q58. Vitamin D рдХрд╣ाँ рдоिрд▓рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдзूрдк, рджूрдз।
рд╕्рд░ोрдд: ICMR-NIN
Q59. Vitamin D рдХे рд▓िрдП рдзूрдк рдоें рдХिрддрдиा рд╕рдордп рдкрд░्рдпाрдк्рдд рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: 10–20 рдоिрдирдЯ (рд╣ाрде–рдЪेрд╣рд░ा рдЦुрд▓ा)।
рд╕्рд░ोрдд: Harvard Health
Q60. рдХ्рдпा D3 рд╕рдк्рд▓ीрдоेंрдЯ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाँ, рд▓ेрдХिрди рдУрд╡рд░рдбोрдЬ़ рд╕े рдХिрдбрдиी рд╕्рдЯोрди рдФрд░ рд╣ाрдИ рдХैрд▓्рд╢िрдпрдо рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q61. Vitamin E рдХिрд╕рдХे рд▓िрдП рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдд्рд╡рдЪा, рдПंрдЯीрдСрдХ्рд╕ीрдбेंрдЯ, рдирд░्рд╡ рд╣ेрд▓्рде।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q62. рдпрд╣ рдХिрди рдлूрдб्рд╕ рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдмाрджाрдо, рд╕ूрд░рдЬрдоुрдЦी рддेрд▓, рдмीрдЬ।
рд╕्рд░ोрдд: ICMR-NIN
Q63. рдХ्рдпा Vitamin E рдмाрд▓ों рдХे рд▓िрдП рдЕрдЪ्рдЫा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाँ, рдСрдХ्рд╕ीрдбेрдЯिрд╡ рд╕्рдЯ्рд░ेрд╕ рдХрдо рдХрд░рддा рд╣ै।
рд╕्рд░ोрдд: Harvard Health
Q64. рдХ्рдпा Vitamin E рдЦूрди рдХो рдкрддрд▓ा рдХрд░рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЕрдзिрдХ рдоाрдд्рд░ा рдоें рд╣ाँ।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q65. рдХ्рдпा Vitamin E рд╕рдк्рд▓ीрдоेंрдЯ рд╕ुрд░рдХ्рд╖िрдд рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЕрдЧрд░ рдбाрдЗрдЯ рдЕрдЪ्рдЫी рд╣ै рддो рдирд╣ीं; рд╕рдк्рд▓ीрдоेंрдЯ рддрднी рд▓ें рдЬрдм рдбॉрдХ्рдЯрд░ рд╕рд▓ाрд╣ рджें। рдУрд╡рд░рдбोрдЬ़ рд╕े bleeding risk рдмрдв़рддा рд╣ै।
рд╕्рд░ोрдд: JAMA Internal Medicine
Q66. Vitamin K рдХ्рдпों рдЬ़рд░ूрд░ी рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЦूрди рдХा рдердХ्рдХा рдмрдиाрдиा (blood clotting)।Vitamin K рдЦूрди рдХे рдердХ्рдХे (blood clotting) рдмрдиाрдиे рдоें рдорджрдж рдХрд░рддा рд╣ै рдФрд░ рд╣рдб्рдбिрдпों рдХो рдордЬрдмूрдд рдмрдиाрддा рд╣ै। рдпрд╣ рдЦूрди рдХा balance рд╕рд╣ी рд░рдЦрддा рд╣ै рддाрдХि рд╢рд░ीрд░ рдоें рдЪोрдЯ рд▓рдЧрдиे рдкрд░ normal clot рдмрди рд╕рдХे।
рд╕्рд░ोрдд: NIH
Q67. Vitamin K рдХрд╣ाँ рдоिрд▓рддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣рд░ी рдкрдд्рддेрджाрд░ рд╕рдм्рдЬ़िрдпाँ (рдкाрд▓рдХ, рдоेрдеी, рдм्рд░ोрдХोрд▓ी), рдЧ्рд░ीрди рдмीрди्рд╕, рдЧाрдЬрд░, рджрд╣ी, рдШी рдФрд░ рдХुрдЫ oils рдоें рдоिрд▓рддा рд╣ै।
рд╕्рд░ोрдд: ICMR-NIN
Q68. Vitamin K рдХी рдХрдоी рдоें рдХ्рдпा рд╣ोрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рдЦूрди рдмрд╣рдиा рдмंрдж рди рд╣ोрдиा। Vitamin K рдХी рдХрдоी рд╕े рдЬ़्рдпाрджा bleeding, рдЖрд╕ाрдиी рд╕े рдЪोрдЯ рдХे рдиिрд╢ाрди, рдиाрдХ рд╕े рдЦूрди, рдорд╕ूрдб़ों рд╕े рдЦूрди, рдФрд░ рд╣рдб्рдбिрдпों рдоें рдХрдордЬोрд░ी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
рд╕्рд░ोрдд: WHO
Q69. рдХ्рдпा Vitamin K newborns рдХो рджिрдпा рдЬाрддा рд╣ै?
рдЙрдд्рддрд░: рд╣ाँ, VKDB рд░ोрдХрдиे рдХे рд▓िрдП।
рд╕्рд░ोрдд: CDC
Q70. рдХ्рдпा Vitamin K рдФрд░ рдЦूрди рдкрддрд▓ा рдХрд░рдиे рд╡ाрд▓ी рджрд╡ा рд╕ाрде рд▓े рд╕рдХрддे рд╣ैं?
рдЙрдд्рддрд░: рдХेрд╡рд▓ рдбॉрдХ्рдЯрд░ рдХी рд╕рд▓ाрд╣ рдкрд░।
рд╕्рд░ोрдд: American Heart Association
Tags : what is vitamin, What is a rainbow diet, Vitamins and Its types in hindi, vegetables and fruits

Comments
Post a Comment