Characteristics of Statistics in Hindi - рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдХी рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं
рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдПं (Characteristics of Statistics in Hindi - Sankhyiki ki Visheshta) рдФрд░ рд▓рдХ्рд╖рдг рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╣ैं:1. рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рддрде्рдпों рдХा рд╕рдоुрдЪ्рдЪрдп (рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдпा рд╕рдоूрд╣) рд╣ै।
рдХिрд╕ी рдПрдХ рддрде्рдп рд╕े рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рдХोрдИ 'рдЕрдХेрд▓ा рдЕंрдХ' рдХो рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдирд╣ीं рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рдХ्рдпोंрдХि рдЙрд╕рд╕े рдХिрд╕ी рдк्рд░рдХाрд░ рдХा рдХोрдИ рдЙрдЪिрдд рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдЕрд░्рдеाрдд рдПрдХрд▓ (single) рдФрд░ рдкृрдердХ (isolated) рдЖंрдХрдб़े рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдирд╣ीं рд╣ै рдХ्рдпोंрдХि рдпे рдЖंрдХреЬे рдЕрд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ैं рдФрд░ рдЙрдирдХी рддुрд▓рдиा рдирд╣ीं рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рд░ोрдЬрдЧाрд░, рдЦрд░ीрдж, рдЬрди्рдо, рдоृрдд्рдпु, рджुрд░्рдШрдЯрдиा, рдЙрдд्рдкाрджрди, рдмिрдХ्рд░ी рдЖрджि рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рдПрдХ рдПрдХрд▓ рдЖंрдХрдб़े рдХो рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдирд╣ीं рдоाрдиा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै,
рд╣ाрд▓ांрдХि рдРрд╕े рдЖंрдХрдб़ों рдХे рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХो рдЙрдирдХी рддुрд▓рдиा рдФрд░ рд╕ंрдмंрдз рдХे рдХाрд░рдг рдЖंрдХрдб़े рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рдЕрдЧрд░ рдХोрдИ рдЕрдХेрд▓ा рдЕंрдХ '29872' рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै рддो рдЗрд╕ рдПрдХрд▓ рдЖंрдХреЬे рдХा рдХोрдИ рднी рдЕрд░्рде рдирд╣ीं рд╣ै, рд╣рдо рдЗрд╕ рдЕрдХेрд▓े рдЕंрдХ '29872' рд╕े рдХोрдИ рднी рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рдпрджि рдмрд╣ुрдд рд╕ाрд░े рдЕрд▓рдЧ-рдЕрд▓рдЧ рд╡рд░्рд╖ों рдХे рдЬрдирд╕ँрдЦ्рдпा рд╕рдо्рдмрди्рдзी рдЖंрдХреЬे рджिрдП рдЧрдП рд╣ो, рддो рдЗрдирдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиा рдФрд░ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдиिрдХाрд▓рдиा рд╕рд░рд▓ рд╣ोрддा рд╣ै।
2. рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдХрдИ рдХाрд░рдХों (рдХाрд░рдгों) рд╕े рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рдк्рд░рднाрд╡िрдд рд╣ोрддी рд╣ै।
рдЬांрдЪ рдХे рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें, рдХрдИ рдХाрд░рдг рдЖँрдХрдб़ों рдХो рдк्рд░рднाрд╡िрдд рдХрд░рддे рд╣ैं, рдЬैрд╕े, рдЙрдд्рдкाрджрди рдХे рдЖँрдХрдб़ों рдкрд░, рдЙрд░्рд╡рд░рддा, рдоिрдЯ्рдЯी, рдХрдЪ्рдЪे рдоाрд▓ рдХी рдЙрдкрд▓рдм्рдзрддा, рдЬрд▓рд╡ाрдпु рдФрд░ рдд्рд╡рд░िрдд рдкрд░िрд╡рд╣рди рд╡िрдзिрдпों рдХा рдк्рд░рднाрд╡ рдкрдб़рддा рд╣ै।
3. рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рд░ूрдк рд╕े рд╡्рдпрдХ्рдд, рдЧрдгрдиा рдпा рдЕрдиुрдоाрдиिрдд рд╣ैं।
рд╕рднी рдЖँрдХрдб़े рддрде्рдпों рдХे рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рдХрдерди рд╣ोрддे рд╣ैं - рдЬैрд╕े рдКंрдЪाрдИ 5 рдлीрдЯ, 6 рдлीрдЯ рдЖрджि рд╣ै, рдЕрд░्рдеाрдд् рдЖंрдХреЬों рдХो рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдоें рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдоाрдд्рд░ाрдд्рдордХ рд╡िрд╡рд░рдг - рдЬैрд╕े "рднाрд░рдд рдХी рдЬрдирд╕ंрдЦ्рдпा рддेрдЬी рд╕े рдмрдв़ рд░рд╣ी рд╣ै"; рдпा "рдЧेрд╣ूं рдХा рдЙрдд्рдкाрджрди рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै", рдпा рдЧुрдгाрдд्рдордХ рд╡िрд╡рд░рдг - рдЬैрд╕े рд▓рдо्рдмा рдЖрджрдоी, рдмौрдиा рдЖрджрдоी рдЖрджि, рдЖंрдХрдб़े рдирд╣ीं рдмрдиाрддे рд╣ैं । рдХाрд░рдг рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЗрд╕ рддрд░рд╣ рдХे рдмрдпाрди рдЕрд╕्рдкрд╖्рдЯ рд╣ैं рдФрд░ рдХोрдИ рдЙрдирд╕े рдХुрдЫ рднी рдирд╣ीं рдиिрдХाрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।
рджूрд╕рд░े рд╢рдм्рджों рдоें, рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдЕрдиिрд╡ाрд░्рдп рд░ूрдк рд╕े рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рд░ूрдк рдоें рд╡्рдпрдХ्рдд рддрде्рдпों рд╕े рд╕ंрдмंрдзिрдд рд╣ै - рдЙрдирдХे рдоाрдд्рд░ाрдд्рдордХ рд╡िрд╡рд░рдг рдХे рд╕ाрде рд▓ेрдХिрди рдЧुрдгाрдд्рдордХ рд╡िрд╡рд░рдг рдирд╣ीं। рдЗрд╕рд▓िрдП, рдкрд░िрдгाрдорд╕्рд╡рд░ूрдк, "рдЕрдЪ्рдЫा" рдпा "рдмुрд░ा" рдЬैрд╕े рд╢рдм्рджों рдж्рд╡ाрд░ा рджрд░्рд╢ाрдП рдЧрдП рддрде्рдп рддрдм рддрдХ рдЖंрдХрдб़े рдирд╣ीं рд╣ैं рдЬрдм рддрдХ рдХि рдк्рд░рдд्рдпेрдХ рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдХे рд▓िрдП рдПрдХ рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рд╕рдордХрдХ्рд╖ рдиिрд░्рджिрд╖्рдЯ рдирд╣ीं рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЕрд░्рдеाрдд рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдХी рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХी рд╡े рд╣рдоेрд╢ा рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдоें рд╡्рдпрдХ्рдд рдХिрдпे рдЬाрддे рд╣ैं।
4. рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдХी рдЧрдгрдиा рдпा рдЕрдиुрдоाрди рд╕рдЯीрдХрддा рдХे рдЙрдЪिрдд рдоाрдирдХ рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдХिрд╕ी рднी рдШрдЯрдиा рдХे рдмाрд░े рдоें рддрде्рдп рдФрд░ рдЖंрдХрдб़े рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиे рдХे рджो рддрд░ीрдХे рд╣ैं --- рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЧिрдирддी рдФрд░ рдоाрдк рдпा рдЕрдиुрдоाрди। рдЖंрдХреЬों рдХा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХрд░рддे рд╕рдордп рд╕рдЯीрдХрддा рдпा рд╢ुрдж्рдзрддा рдмрдиाрдпे рд░рдЦрдиा рдЕрддि рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै। рд▓ेрдХिрди рд╕рд╡ाрд▓ рдпрд╣ рдЙрдарддा рд╣ै рдХि рд╕рдЯीрдХрддा рдХा рдоूрд▓्рдпांрдХрди рдХैрд╕े рдХिрдпा рдЬाрдП?
рдЗрд╕рдХे рдЬрд╡ाрдм рдоें рдХेрд╡рд▓ рдпрд╣ी рдХрд╣ рд╕рдХрддे рд╣ै рдХि рд╕рдЯीрдХрддा рдпा рд╢ुрдж्рдзрддा рдПрдХ рд╕ाрдкेрдХ्рд╖िрдХ рд╢рдм्рдж рд╣ै, рдиिрд░рдкेрдХ्рд╖ рдирд╣ीं।
рдЕрдиुрдоाрди рд╡ाрд╕्рддрд╡िрдХ рдЧрдгрдиा рдпा рдоाрдк рдЬिрддрдиा рдпрдеाрд░्рде (рд╕рд╣ी) рдФрд░ рд╕рдЯीрдХ (рд╢ुрдж्рдз) рдирд╣ीं рд╣ो рд╕рдХрддा। рдХрдИ рдоाрдорд▓ों рдоें рд╕ंрдЦ्рдпाрдУं рдХी 100% рд╕рдЯीрдХрддा рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдоुрд╢्рдХिрд▓ рд╣ो рд╕рдХрддा рд╣ै।
рд╕рдЯीрдХрддा рдХा рд╡ांрдЫिрдд рд╕्рддрд░, рдХाрдлी рд╣рдж рддрдХ рдЬांрдЪ рдФрд░ рд░िрд╕рд░्рдЪ рдХी рдк्рд░рдХृрддि, рдЙрдж्рджेрд╢्рдп, рд╕рдордп рдФрд░ рдЖрд░्рдеिрдХ рд╕्рддिрдеि рдкрд░ рдиिрд░्рднрд░ рдХрд░рддी рд╣ै। рд╣ाрд▓ांрдХि, рдЙрдЪिрдд рд╕рдЯीрдХрддा рдоाрдирдХों рдХो рдк्рд░ाрдк्рдд рдХрд░рдиा рдорд╣рдд्рд╡рдкूрд░्рдг рд╣ै; рдЕрди्рдпрдеा, рд╕ंрдЦ्рдпा рдкूрд░ी рддрд░рд╣ рд╕े рдн्рд░ाрдордХ рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
5. рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рддрд░ीрдХे рд╕े рдПрдХрдд्рд░ рдХिрдпा рдЬाрддा рд╣ै।
рдЖंрдХрдб़े (рдбेрдЯा) рдПрдХрдд्рд░ рдХрд░рдиे рд╕े рдкрд╣рд▓े, рдПрдХ рдЙрдкрдпुрдХ्рдд рдбेрдЯा рд╕ंрдЧ्рд░рд╣ рдХी рдпोрдЬрдиा рддैрдпाрд░ рдХी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП, рддाрдХि рд░िрд╕рд░्рдЪ рдХा рджाрдпрд░ा, рд╕рдордп рдФрд░ рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдкрд╣рд▓े рд╕े рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХे рдФрд░ рдХाрдо рдХो рд╡्рдпрд╡рд╕्рдеिрдд рддрд░ीрдХे рд╕े рдкूрд░ा рдЬा рд╕рдХे। рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдпोрдЬрдиा рдХे, рдмेрддрд░рддीрдм рдвंрдЧ рд╕े рдПрдХрдд्рд░ рдХिрдП рдЧрдП рдбेрдЯा (рдЖंрдХреЬों) рд╕े рдмрд╣ुрдд рд╣ी рдЧрд▓рдд рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдиिрдХрд▓ рд╕рдХрддे рд╣ैं।
6. рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдПрдХ рдкूрд░्рд╡ рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рд▓िрдП рдПрдХрдд्рд░ рдХी рдЬाрддी рд╣ै।
рдбेрдЯा рдПрдХрдд्рд░ рдХрд░рдиे рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдкрд╣рд▓े рд╕े рддрдп рдХिрдпा рдЬाрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдкрд░िрднाрд╖िрдд рдФрд░ рд╡िрд╢िрд╖्рдЯ рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХा рдПрдХ рд╕ाрдоाрди्рдп рд╡िрд╡рд░рдг рджेрдиा рдкрд░्рдпाрдк्рдд рдирд╣ीं рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рдпрджि рдЙрдж्рджेрд╢्рдп "рдХीрдорддों рдкрд░ рдбेрдЯा рдПрдХрдд्рд░ рдХрд░рдиा рд╣ै" рддो рдпрд╣ рдХिрд╕ी рднी рдЙрдкрдпोрдЧी рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХी рдкूрд░्рддि рдирд╣ीं рдХрд░ेрдЧा рдЬрдм рддрдХ рдХि рдХोрдИ рдпрд╣ рдирд╣ीं рдЬाрдирддा рдХि рд╡рд╣ рдеोрдХ рдпा рдЦुрджрд░ा рдХीрдорддों рдкрд░ рдбेрдЯा рдПрдХрдд्рд░ рдХрд░рдиा рдЪाрд╣рддा рд╣ै рдпा рдирд╣ीं।
рдмिрдиा рдХिрд╕ी рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдХे рдПрдХрдд्рд░ рдХिрдпे рдЧрдП рдЖँрдХрдб़े рдоाрдд्рд░ рд╕ंрдЦ्рдпाрдПँ рд╣ोрддी рд╣ैं, рдЖँрдХрдб़े рдирд╣ीं। рдпрджि рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдкрд╣рд▓े рд╕े рдиिрд░्рдзाрд░िрдд рдирд╣ीं рд╣ै, рддो рдбेрдЯा рдоें рд╢ुрдж्рдзрддा рдирд╣ीं рд╣ोрдЧी рдФрд░ рдЙрдирд╕े рдХोрдИ рд╕рд╣ी рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдирд╣ीं рдиिрдХрд▓ рдкाрдПंрдЧे।
7. рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдХो рдПрдХ рджूрд╕рд░े рд╕े рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиे рдоें рд╕рдХ्рд╖рдо рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рдЖंрдХреЬों рдХी рдЕंрддिрдо рд╡िрд╢ेрд╖рддा рдпрд╣ рд╣ै рдХि рдЙрди्рд╣ें рд╣рдоेрд╢ा рдПрдХ рджूрд╕рд░े рдХे рд╕ाрде рд╕рдо्рдмंрдзिрдд рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпे рдЬाрдиे рдЪाрд╣िрдП рддाрдХि рдЙрдирдХी рддुрд▓рдиा рд╕ंрднрд╡ рд╣ो рд╕рдХे। рдпाрдиी рдПрдХрдд्рд░ рдХिрдпा рдЧрдпा рдбेрдЯा (рдЖंрдХрдб़ा) рддुрд▓рдиीрдп рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП рдФрд░ рдПрдХ рд╣ी рдЬांрдЪ рд╡िрднाрдЧ рдоें рдЕрдЪ्рдЫी рддрд░рд╣ рд╕े рдЬुрдб़ा рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП।
рджूрд╕рд░े рд╢рдм्рджों рдоें, рдЖंрдХреЬों рдоें рд╕рдЬाрддीрдпрддा рдФрд░ рдПрдХрд░ूрдкрддा рдХा рдЧुрдг рд╣ोрдиा рдЪाрд╣िрдП। рдпрджि рд╡िрдЬाрддीрдп рдЖंрдХреЬों рдХो рд▓िрдпा рдЬाрдп рддो рдЙрдирдХी рддुрд▓рдиा рдХрд░рдиा рдпा рдЙрдирд╕े рдХोрдИ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖ рдиिрдХрд▓рдиा рдХрдаिрди рд╣ी рдирд╣ीं рдмрд▓्рдХि рдЕрд╕ंрднрд╡ рднी рд╣ै।
рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, рдкрддिрдпों рдХी рдЖрдпु рдХी рддुрд▓рдиा рдХेрд╡рд▓ рдкрдд्рдиिрдпों рдХी рд╕ंрдЧрдд рдЖрдпु рд╕े рдХी рдЬाрдиी рдЪाрд╣िрдП, рди рдХि рд╡ृрдХ्рд╖ों рдХी рдКँрдЪाрдИ рд╕े।
рдЙрджाрд╣рд░рдг рдХे рд▓िрдП, 'рд▓ोрдЧों рдХी рдЙрдо्рд░ рдХी рддुрд▓рдиा рдкेреЬों рдХी рдКंрдЪाрдИ рд╕े рдирд╣ीं рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै', рдЕрдерд╡ा, 'рдЫाрдд्рд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдХी рддुрд▓рдиा рд╕рдб़рдХों рдХी рд▓рдо्рдмाрдИ рд╕े рдирд╣ीं рдХी рдЬा рд╕рдХрддी рд╣ै'।
рдпाрдиी 'рд▓ोрдЧों рдХी рдЙрдо्рд░ рдФрд░ рдкेрдб़ों рдХी рдКंрдЪाрдИ', рдЕрдерд╡ा, 'рдЫाрдд्рд░ों рдХी рд╕ंрдЦ्рдпा рдФрд░ рд╕рдб़рдХों рдХी рд▓ंрдмाрдИ' рдЖрджि рддुрд▓рдиा рдпोрдЧ्рдп рддрде्рдп рдирд╣ीं рд╣ै рдФрд░ рдЗрд╕рд▓िрдП рдЗрдирдХो рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдирд╣ीं рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рд╣ां, рдЫाрдд्рд░ों рдХी рдЖрдпु рдФрд░ рд╡рдЬрди рдХे рдЕंрдХों рдХो рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдоाрдиा рдЬाрдПрдЧा, рдХ्рдпोंрдХि рдЗрдирдоे рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп 'рд╕рд╣рд╕рдо्рдмрди्рдз' рд╕्рдеाрдкिрдд рдХिрдпा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै।
рдЕрддः рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдХрд╣рд▓ाрдиे рдХे рд▓िрдП рдпрд╣ рдЖрд╡рд╢्рдпрдХ рд╣ै рдХि рд╕ंрдЦ्рдпाрдПँ рд╕рдордп, рд╕्рдеाрди рдпा рдкрд░िрд╕्рдеिрддि рдХे рдЖрдзाрд░ рдкрд░ рддुрд▓рдиा рдпोрдЧ्рдп рд╣ों।
рдЙрдкрд░ोрдХ्рдд рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдХे рдмिрдиा, рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рдбेрдЯा (рдЖंрдХрдб़ों) рдХो рд╕ांрдЦ्рдпिрдХीрдп рдирд╣ीं рдХрд╣ा рдЬा рд╕рдХрддा рд╣ै, рдФрд░ рдЗрд╕рд▓िрдП, "рд╕рднी рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рддрде्рдпों (facts) рдХे рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рдмрдпाрди (numerical statements) рд╣ैं, рд▓ेрдХिрди рддрде्рдпों рдХे рд╕рднी рд╕ंрдЦ्рдпाрдд्рдордХ рдмрдпाрди (numerical statements) рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдирд╣ीं рд╣ैं।"
Tags: basic characteristics of statistics, define statistics what are the characteristics of statistics, characteristics of statistics class 11 in hindi, characteristics of statistics in business statistics in hindi, sankhyiki ki visheshta, рд╕ांрдЦ्рдпिрдХी рдХी рддीрди рдоुрдЦ्рдп рд╡िрд╢ेрд╖рддाрдУं рдХा рд╡рд░्рдгрди рдХीрдЬिрдП, sankhyiki ki teen mukhya visheshtaon ka varnan kijiye,

Post a Comment